Trang 1
Mẫu 1 (1)
CƠ CHỦ QUẢN..... *
PHÒNG VHXH ....(TRƯỜNG THPT....)**
(*Font Times New Roman, cỡ 15, CapsLock;
** Font Times New Roman, cỡ 16, CapsLock, đậm)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP XÁC SUẤT VẬN
DỤNG CAO THEO CHUYÊN ĐỀ NHẰM PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC TƯ DUY TỔ HỢP CHO HỌC SINH LỚP 12
TRONG ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT
Người thực hiện: Nguyễn Văn A
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS B
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán
(Font Times New Roman, cỡ 15, đậm, đứng; mục Đơn vị công tác chỉ ghi đối
với các SKKN thuộc các bậc MN, cấp TH và THCS, các cấp/bậc khác không ghi)
THANH HOÁ NĂM ……
(Font Times New Roman, cỡ 14, CapsLock)
Trang 2
MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU.............................................................................................................. 1
1.1. Lí do chọn đề tài......................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu................................................................................2
1.3. Đối tượng nghiên cứu...............................................................................3
1.4. Phương pháp nghiên cứu..........................................................................4
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.............................................5
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM......................................................6
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm....................................................6
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm......................8
2.3. Hệ thống bài tập xác suất vận dụng cao theo chuyên đề và các giải pháp tổ
chức dạy học................................................................................................10
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường....................................................................24
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ................................................................................27
3.1. Kết luận.................................................................................................27
3.2. Kiến nghị...............................................................................................29
Trang 3
1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Trong chương trình Giáo dục phổ thông hiện hành, môn Toán ở cấp trung
học phổ thông không chỉ giữ vai trò cung cấp cho học sinh hệ thống tri thức nền
tảng về đại số, giải tích, hình học, thống kê và xác suất, mà còn góp phần quan
trọng vào việc hình thành năng lực tư duy logic, năng lực mô hình hóa toán học,
năng lực giải quyết vấn đề và năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong đó,
nội dung tổ hợp và xác suất ở lớp 12 là một mảng kiến thức có vị trí đặc biệt, bởi
các bài toán thuộc chủ đề này thường không nặng về biến đổi đại số phức tạp,
nhưng lại đòi hỏi học sinh phải biết phân tích tình huống, nhận diện cấu trúc đếm,
lựa chọn mô hình phù hợp và kiểm soát chặt chẽ các trường hợp xảy ra.
Thực tế giảng dạy và ôn thi tốt nghiệp THPT cho thấy, xác suất là một nội
dung thường xuyên xuất hiện trong đề thi, đặc biệt ở nhóm câu hỏi phân hóa học
sinh khá, giỏi. Các bài toán xác suất vận dụng cao thường không dừng lại ở việc áp
dụng trực tiếp công thức cổ điển , mà được lồng ghép với nhiều mô hình
tổ hợp khác nhau như hoán vị, chỉnh hợp, tổ hợp, hoán vị lặp, nguyên lý cộng,
nguyên lý nhân, nguyên lý bù trừ, phương pháp vách ngăn, bài toán sắp xếp có
điều kiện, bài toán chọn phần tử thỏa mãn ràng buộc, bài toán đường đi, bài toán tô
màu, bài toán chia nhóm, bài toán phép thử lặp và một số mô hình đặc thù khác.
Chính sự đa dạng này làm cho xác suất trở thành một chủ đề vừa hấp dẫn, vừa gây
khó khăn đáng kể đối với nhiều học sinh lớp 12.
Qua quá trình giảng dạy, trao đổi chuyên môn và theo dõi kết quả làm bài
của học sinh, tôi nhận thấy một thực trạng khá phổ biến là nhiều em nắm được
công thức cơ bản nhưng lại lúng túng khi đứng trước bài toán có giả thiết dài, có
nhiều điều kiện ràng buộc hoặc có yếu tố hình vẽ minh họa. Không ít học sinh có
thói quen giải bài xác suất theo kiểu nhớ dạng rời rạc, gặp bài quen thì làm được,
gặp bài biến đổi nhẹ về ngữ cảnh hoặc cách diễn đạt thì mất phương hướng. Một số
em còn nhầm lẫn giữa chọn và xếp, giữa các đối tượng phân biệt và không phân
biệt, giữa bài toán có thứ tự và không có thứ tự, giữa biến cố cần tính trực tiếp và
biến cố nên xử lí bằng phần bù. Những hạn chế đó cho thấy việc dạy học xác suất
Trang 4
1
nếu chỉ dừng lại ở cung cấp công thức và chữa từng bài riêng lẻ thì chưa đủ để
hình thành năng lực tư duy tổ hợp bền vững cho học sinh.
Mặt khác, trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT, thời lượng dành cho từng
chuyên đề thường không nhiều, trong khi yêu cầu đối với học sinh lại ngày càng
cao. Học sinh cần được tiếp cận một hệ thống bài tập được phân loại hợp lí, có sự
sắp xếp từ cơ bản đến vận dụng cao, có dấu hiệu nhận biết từng dạng, có phương
pháp giải ngắn gọn, rõ bản chất và có các ví dụ tiêu biểu giúp các em tự nhận ra
con đường giải quyết vấn đề. Đặc biệt, với những bài toán đặc thù như bài toán
Ơle, bài toán vách ngăn, bài toán Bernoulli, bài toán tô màu trên các điểm của một
vòng tròn, bài toán sắp xếp trên bàn tròn, bài toán đường đi trên lưới hoặc bài toán
xác suất có yếu tố đối xứng, nếu giáo viên không hệ thống hóa thành chuyên đề thì
học sinh rất khó tự hình thành phương pháp chung.
Từ những lí do trên, tôi lựa chọn đề tài “Xây dựng hệ thống bài tập xác
suất vận dụng cao theo chuyên đề nhằm phát triển năng lực tư duy tổ hợp cho
học sinh lớp 12 trong ôn thi tốt nghiệp THPT” với mong muốn góp phần tháo
gỡ khó khăn trong dạy học và ôn tập chủ đề xác suất; đồng thời giúp học sinh
không chỉ giải được một số bài toán cụ thể, mà còn biết nhận diện, phân tích và lựa
chọn phương pháp phù hợp khi gặp những bài toán mới. Đây là một hướng nghiên
cứu có ý nghĩa thực tiễn, phù hợp với yêu cầu đổi mới dạy học môn Toán theo
định hướng phát triển năng lực, đồng thời đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng ôn
thi tốt nghiệp THPT đối với học sinh lớp 12.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài được thực hiện nhằm xây dựng một hệ thống bài tập xác suất vận
dụng cao theo các chuyên đề có tính logic, có khả năng hỗ trợ học sinh lớp 12
trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT, qua đó giúp các em củng cố kiến thức tổ
hợp, xác suất và hình thành phương pháp tư duy khoa học khi giải quyết những bài
toán có điều kiện phức tạp.
Thông qua việc nghiên cứu và triển khai đề tài, tôi hướng tới việc giúp học
sinh nhận diện được các dạng bài toán xác suất thường gặp trong đề thi và đề thi
Hiển thị 4 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!