Trang 1
….., ngày… tháng … năm …. UBND ….. TRƯỜNG THCS…… BIỆN PHÁP “PHÒNG NGỪA HÀNH VI BẮT NẠT HỌC ĐƯỜNG Ở HỌC SINH LỚP 6 THÔNG QUA GIÁO DỤC CẢM XÚC – XÃ HỘI (SEL)” Người viết Người dạy thể nghiệm: Đơn vị: Trường Tổ chuyên môn :
Nội dung tài liệu
Trang 2
MỤC LỤC I. MỞ ĐẦU................................................................................................................4 1. Tính cấp thiết của biện pháp..............................................................................4 II. NỘI DUNG BIỆN PHÁP.....................................................................................6 1. Cơ sở lý luận......................................................................................................6 1.1. Một số khái niệm cơ bản............................................................................6 1.2. Vai trò của SEL trong phòng ngừa bắt nạt.................................................7 1.3. Đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 6 liên quan tới biện pháp....................8 1.4. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục SEL.................................8 2. Thực trạng......................................................................................................... 9 2.1. Thực trạng chung về bắt nạt học đường tại trường/khối 6.........................9 2.2. Thực trạng nhận thức của học sinh lớp 6...................................................9 2.3. Thực trạng năng lực SEL của học sinh lớp 6...........................................10 2.4. Thực trạng công tác chủ nhiệm liên quan đến SEL..................................10 2.5. Nguyên nhân.............................................................................................10 3. Biện pháp thực hiện.........................................................................................11 3.1. Mục tiêu và nguyên tắc xây dựng biện pháp............................................11 3.1.1 Mục tiêu..............................................................................................11 3.1.2 Nguyên tắc..........................................................................................12 3.2. Nội dung và cách triển khai biện pháp.....................................................12 3.2.1. Xây dựng bộ công cụ khảo sát và theo dõi........................................12 3.2.2. Thiết kế chuỗi chuyên đề sinh hoạt lớp về SEL (theo tháng/quý)....18 3.2.3. Tích hợp SEL vào hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục khác. .32 3.2.4. Quy trình xử lý khi phát hiện dấu hiệu bắt nạt..................................35 4. Thực nghiệm sư phạm.....................................................................................47 4.1. Mục đích...................................................................................................47 4.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm...........................................................47 4.3. Nội dung và cách tiến hành......................................................................48 4.4. Công cụ và tiêu chí đánh giá....................................................................50
Trang 3
4.5. Kết quả thực nghiệm................................................................................52 4.5.1. Hành vi bắt nạt giảm rõ rệt về số vụ và mức độ................................52 III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...........................................................................55 1. Kết luận chung.................................................................................................55 2. Ưu điểm – hạn chế...........................................................................................56 2.1 Ưu điểm.....................................................................................................56 2.2 Hạn chế......................................................................................................56 3. Kiến nghị.........................................................................................................57 3.1. Đối với Ban giám hiệu nhà trường...........................................................57 3.2. Đối với tổ chuyên môn và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm..........................57 3.3. Đối với phụ huynh học sinh.....................................................................58 IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................58
Trang 4
I. MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của biện pháp Trong những năm gần đây, bạo lực và bắt nạt học đường đã trở thành vấn đề đáng lo ngại trong môi trường giáo dục, xuất hiện ở nhiều cấp học khác nhau, trong đó có cấp THCS. Đặc biệt, học sinh lớp 6 – lứa tuổi vừa chuyển tiếp từ tiểu học lên THCS – thường đối mặt với nhiều thay đổi về môi trường học tập, mối quan hệ bạn bè và yêu cầu học tập mới. Đây là giai đoạn các em còn bỡ ngỡ, dễ tổn thương nhưng cũng dễ bị lôi kéo vào những hành vi tiêu cực. Các hình thức bắt nạt học đường ngày càng đa dạng và tinh vi, không chỉ dừng lại ở việc trêu chọc, xúc phạm, kỳ thị, tẩy chay, cô lập, nói xấu, gây gổ, đánh nhau mà còn lan sang môi trường mạng xã hội với những lời bình luận ác ý, chia sẻ thông tin bôi nhọ danh dự bạn bè. Những hành vi này nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời sẽ để lại hậu quả nặng nề về tâm lý, tình cảm và sự phát triển nhân cách của học sinh. Xét về đặc điểm tâm sinh lý, học sinh lớp 6 đang ở giai đoạn đầu của tuổi dậy thì, có nhiều biến động về cảm xúc, suy nghĩ và hành vi. Các em thường dễ bị kích thích, dễ nóng nảy, thiếu khả năng kiềm chế và quản lý cảm xúc của bản thân. Bên cạnh đó, nhu cầu được khẳng định cái “tôi”, được bạn bè công nhận là rất lớn, từ đó dễ hình thành các “nhóm quyền lực” trong lớp, có xu hướng chi phối, áp đặt lên các bạn yếu thế hơn. Nếu thiếu định hướng đúng đắn, những nhóm này có thể trở thành “tâm điểm” tạo ra các hành vi trêu chọc, bắt nạt, gây áp lực về tâm lý cho bạn học. Điều này cho thấy việc chú trọng giáo dục kỹ năng ứng xử và quản lý cảm xúc cho lứa tuổi này là hết sức cần thiết, nhằm ngăn chặn nguy cơ nảy sinh và tái diễn hành vi bắt nạt trong tập thể lớp. Trong thực tế công tác chủ nhiệm, nhiều giáo viên chủ nhiệm vẫn còn thiên về xử lý các vụ việc đã rồi, chủ yếu sử dụng các biện pháp nhắc nhở, phê bình hoặc kỷ luật khi xảy ra xung đột, mâu thuẫn hay hành vi bắt nạt. Cách tiếp cận này mang tính “chữa cháy” nhiều hơn là phòng ngừa, chưa giúp học sinh hiểu sâu về cảm xúc, động cơ hành vi và trách nhiệm của bản thân trong các mối quan hệ với bạn bè. Hoạt động giáo dục cảm xúc – xã hội (SEL) trong nhà trường nói chung và trong giờ sinh hoạt chủ nhiệm nói riêng chưa được tổ chức một cách bài bản, thường xuyên; giáo viên còn thiếu bộ công cụ, tài liệu, hoạt động cụ thể để triển khai một cách hệ thống. Vì vậy, hiệu quả phòng ngừa bắt nạt học đường chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn đặt ra. Giáo dục cảm xúc – xã hội (SEL) được xem là một trong những hướng tiếp cận hiệu quả giúp học sinh phát triển các năng lực cốt lõi như: nhận diện và quản lý cảm xúc, thấu hiểu và đồng cảm với người khác, giao tiếp tích cực, hợp tác, giải quyết xung đột
Trang 5
một cách ôn hòa và ra quyết định có trách nhiệm. Khi được trang bị những năng lực này, học sinh không chỉ biết tránh xa các hành vi gây tổn thương cho bạn mà còn có khả năng nhận diện, lên tiếng bảo vệ, hỗ trợ những bạn bị bắt nạt. SEL đồng thời phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhấn mạnh phát triển phẩm chất và năng lực, đặc biệt là năng lực tự chủ, năng lực xã hội và năng lực giải quyết vấn đề. Từ những lý do trên có thể khẳng định rằng, việc xây dựng và triển khai biện pháp phòng ngừa hành vi bắt nạt học đường ở học sinh lớp 6 thông qua giáo dục cảm xúc – xã hội (SEL) trong công tác giáo viên chủ nhiệm là yêu cầu hết sức cấp thiết, nhằm góp phần xây dựng môi trường lớp học an toàn, thân thiện và nhân ái, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của học sinh. 2. Mục tiêu của biện pháp - Mục tiêu chung: Góp phần nâng cao chất lượng công tác GVCN lớp 6; xây dựng môi trường lớp học an toàn, tôn trọng, không bắt nạt thông qua việc triển khai có hệ thống các hoạt động giáo dục SEL. - Mục tiêu cụ thể + Nâng cao nhận thức của học sinh về: thế nào là bắt nạt, hậu quả của bắt nạt, trách nhiệm của mỗi thành viên. + Phát triển các năng lực SEL cho học sinh lớp 6: Tự nhận thức và tự quản lý cảm xúc. Nhận thức xã hội và sự đồng cảm với bạn bè. Kỹ năng giao tiếp, hợp tác, giải quyết xung đột tích cực. Ra quyết định có trách nhiệm, không tham gia – không dung túng bắt nạt. + Nâng cao năng lực GVCN trong việc tích hợp SEL vào sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm và xử lý tình huống bắt nạt. + Huy động sự phối hợp của phụ huynh, giáo viên bộ môn, Đoàn – Đội trong phòng ngừa bắt nạt học đường. 3. Đối tượng, phạm vi và phương pháp thực hiện - Đối tượng
Trang 6
+ Học sinh lớp 6 … do giáo viên chủ nhiệm trực tiếp phụ trách (lớp thực nghiệm). + Một lớp 6 khác (cùng khối) làm lớp đối chứng (nếu có thực nghiệm). + GVCN lớp, giáo viên bộ môn, phụ huynh học sinh lớp 6. - Phạm vi: Thực hiện trong năm học … tại trường THCS … (có thể ghi cụ thể khối 6). - Phương pháp thực hiện + Nghiên cứu tài liệu (văn bản chỉ đạo, tài liệu về SEL, tài liệu về phòng chống bạo lực học đường). + Điều tra khảo sát (phiếu hỏi học sinh, phụ huynh, giáo viên). + Quan sát sư phạm, ghi chép nhật ký chủ nhiệm. + Trao đổi, phỏng vấn nhóm học sinh, phụ huynh. + Thực nghiệm sư phạm biện pháp SEL trong sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm. + Thống kê, xử lý số liệu, so sánh trước – sau thực nghiệm. II. NỘI DUNG BIỆN PHÁP 1. Cơ sở lý luận 1.1. Một số khái niệm cơ bản - Bắt nạt học đường: Bắt nạt học đường được hiểu là những hành vi cố ý nhằm gây tổn thương về thể chất hoặc tinh thần cho bạn học. Các hành vi này có thể biểu hiện dưới nhiều dạng như đánh, đấm, xô đẩy; dùng lời nói để xúc phạm, chửi bới, chế giễu; hay các hành vi mang tính xã hội như tẩy chay, cô lập, lan truyền tin đồn thất thiệt. Trong bối cảnh hiện nay, bắt nạt qua mạng xã hội cũng ngày càng phổ biến, thể hiện qua việc đăng tải nội dung xúc phạm, bình luận ác ý hoặc chia sẻ thông tin cá nhân của bạn bè mà không được phép. Đặc trưng của hành vi bắt nạt là tính lặp lại, sự mất cân bằng quyền lực giữa người gây hại và nạn nhân, và hệ quả gây tổn thương lâu dài cho người bị hại. - Giáo dục cảm xúc – xã hội (SEL): Giáo dục cảm xúc – xã hội (Social Emotional Learning) là quá trình hỗ trợ học sinh phát triển năm nhóm năng lực cốt lõi: tự nhận thức, tự quản lý, nhận thức xã hội, kỹ năng quan hệ và năng lực ra quyết định có trách nhiệm. Những năng lực này giúp học sinh hiểu bản thân, quản lý cảm xúc, ứng xử phù hợp, xây dựng các mối quan hệ tích cực và có khả năng giải quyết vấn đề theo
Hiển thị 6 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!