溺chọn lọc tự nhiên

Định nghĩa. Chọn lọc tự nhiên (CLTN) là quá trình bảo tồn những biến dị cá thể và biến đổi có lợi, đồng thời đào thải những biến dị có hại dưới tác động của môi trường sống.

Hiểu bằng hình ảnh. Đàn bướm sống trên thân cây bị phủ muội than đen: bướm cánh đen dễ ngụy trang thoát khỏi chim ăn thịt nên sống sót sinh sản nhiều hơn, làm tần số alen quy định màu đen tăng dần qua các thế hệ.

Mô hình toán học Tần số Alen dưới tác động của CLTN

• Hệ số chọn lọc ($s$): Thể hiện mức độ đào thải đối với một kiểu gen ($0 \le s \le 1$).
• Tỉ lệ sống sót của kiểu gen lặn $aa$ là $1 - s$.

Ví dụ giải từng bước. Quần thể ban đầu có tần số $A = 0{,}6$ và $a = 0{,}4$. Nếu kiểu gen $aa$ bị loại bỏ hoàn toàn ($s = 1$) ở thế hệ F1. Tính tần số alen $a$ sau 1 thế hệ chọn lọc.

• Bước 1: Tỉ lệ kiểu gen ở thế hệ xuất phát: $0{,}36 AA : 0{,}48 Aa : 0{,}16 aa$.
• Bước 2: Do $aa$ bị đào thải toàn bộ ($s=1$), tỉ lệ cá thể sống sót là $0{,}36 AA + 0{,}48 Aa = 0{,}84$.
• Bước 3: Tần số alen $a$ mới trong các cá thể sống sót: $q' = \dfrac{0{,}48 / 2}{0{,}84} = \dfrac{0{,}24}{0{,}84} = \dfrac{2}{7} \approx 0{,}286$.

Cách nhận biết. Đề bài nhắc đến Charles Darwin, biến đổi tần số alen, sức sống cá thể.