Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐỨC BÌNH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2024
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐỨC BÌNH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS. NGUYỄN THỊ LOAN Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2024
i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Nguyễn Đức Bình, là học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ với đề tài: “CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM” do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS. Nguyễn Thị Loan. Các nội dung nghiên cứu, số liệu thu thập phục vụ cho việc phân tích, nhận xét và đánh giá có chú thích rõ ràng, minh bạch được tôi thu thập từ các tài liệu, websites và được ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo. Kết quả nghiên cứu có tính độc lập, khách quan, không sao chép từ các tài liệu khác và chưa từng được công bố. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. TP. HCM, ngày tháng năm 2024 TÁC GIẢ NGUYỄN ĐỨC BÌNH
ii LỜI CÁM ƠN Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Quý thầy cô Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tâm giảng dạy và hướng dẫn tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường. Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn PGS TS. Nguyễn Thị Loan – người đã hỗ trợ và hướng dẫn tôi tận tình trong quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ này. Trong suốt thời gian thực hiện luận văn, cô đã đưa ra những lời khuyên quý báu và hướng dẫn chi tiết, giúp tôi hoàn thiện bài nghiên cứu một cách tốt nhất. Sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của cô là nguồn động lực để tôi hoàn thành luận văn đúng tiến độ và đạt được những kết quả như mong đợi. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, người thân đã hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện luận văn này. TP. HCM, ngày tháng năm 2024 TÁC GIẢ NGUYỄN ĐỨC BÌNH
iii TÓM TẮT LUẬN VĂN Tên đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nội dung luận văn: Luận văn này đã thực hiện việc tổng hợp các khung lý thuyết liên quan đến giá cổ phiếu tại các công ty niêm yết. Đồng thời, thông qua lược khảo các nghiên cứu liên quan xác định các khoảng trống nghiên cứu. Từ đó mục tiêu nghiên cứu thứ nhất được giải quyết là xác định các yếu tố được xây dựng trong mô hình nghiên cứu và có ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam là quy mô công ty; cổ tức trên mỗi cổ phiếu; tỷ lệ chi trả cổ tức; lợi nhuận sau thuế; thu nhập trên mỗi cổ phiếu; tỷ suất sinh lời; tăng trưởng kinh tế; tỷ lệ lạm phát. Sau đó, thông qua nghiên cứu định lượng với việc thu thập dữ liệu thứ cấp của 171 công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ 2012 – 2022 và thiết kế dạng bảng, xử lý hồi quy đa biến thì mục tiêu nghiên cứu thứ hai được hoàn thành. Kết quả nghiên cứu cho thấy các biến số ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam đó là thu nhập trên mỗi cổ phiếu, cổ tức trên mỗi cổ phiếu, lợi nhuận ròng, tăng trưởng kinh tế. Ngược lại biến số ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam đó là tỷ suất sinh lời và tỷ lệ lạm phát. Ngoài ra, quy mô công ty và tỷ lệ chia cổ tức không có ý nghĩa thống kê ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Từ các kết quả nói trên thì luận văn đã tiến hành đề xuất các hàm ý liên quan để công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể gia tăng giá cổ phiếu trong tương lai. Từ khóa: Giá cổ phiếu, quy mô công ty, cổ tức, thu nhập mỗi cổ phiếu, vĩ mô nền kinh tế.
iv ABSTRACT Title: Factors affecting stock prices of companies listed on the Vietnamese stock market. Content: This thesis has synthesized theoretical frameworks related to stock prices in listed companies. At the same time, through reviewing related studies, identify research gaps. From there, the first research objective resolved is to identify the factors built into the research model that affect stock prices of companies listed on the Vietnamese stock market, namely company scale. ty; dividends per share; dividend payout ratio; Profit after tax; earnings per share; profitability ratio; economic growth; inflation rate. Then, through quantitative research with secondary data collection of 171 companies listed on the Vietnamese stock market from 2012 - 2022 and tabular design, multivariate regression processing, the research objective is Second rescue completed. Research results show that the variables that positively affect stock prices of companies listed on the Vietnamese stock market are earnings per share, dividends per share, net profit, economic growth. On the contrary, the variables that negatively affect the stock prices of companies listed on the Vietnamese stock market are profitability rates and inflation rates. In addition, company size and dividend ratio do not have a statistically significant effect on stock prices of companies listed on the Vietnamese stock market. From the above results, the thesis proposed relevant implications for companies listed on the Vietnamese stock market to increase their stock prices in the future. Keywords: Stock price, company size, dividends, earnings per share, macroeconomics.
v MỤC LỤC CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU..............................................1 1.1. Lý do thực hiện đề tài...................................................................1 1.2. Mục tiêu của đề tài........................................................................4 1.2.1. Mục tiêu tổng quát ......................................................................4 1.2.2. Mục tiêu cụ thể............................................................................4 1.3. Câu hỏi nghiên cứu.......................................................................4 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...............................................5 1.5. Phương pháp nghiên cứu .............................................................5 1.6. Ý nghĩa của nghiên cứu................................................................6 1.6.1. Ý nghĩa về mặt khoa học.............................................................6 1.6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn.............................................................6 1.7. Bố cục dự kiến của luận văn ........................................................6 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU9 2.1. Lý thuyết về cổ phiếu và giá cổ phiếu .............................................9 2.1.1. Lý thuyết về cổ phiếu..................................................................9 2.1.1.1. Khái niệm cổ phiếu...................................................................9 2.1.1.2. Phân loại cổ phiếu....................................................................9 2.1.2. Lý thuyết về giá cổ phiếu của công ty niêm yết........................10 2.1.2.1. Mệnh giá của cổ phiếu ...........................................................10 2.1.2.2. Giá sổ sách của cổ phiếu........................................................10 2.1.2.3. Giá nội tại của cổ phiếu.........................................................10 2.1.2.4. Giá thị trường của cổ phiếu ...................................................11
vi 2.1.3. Lý thuyết liên quan đến giá trị thị trường của cổ phiếu công ty... ...................................................................................................12 2.1.3.1. Lý thuyết thị trường hiệu quả (EMH).....................................12 2.1.3.2. Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên của giá chứng khoán ..............13 2.1.3.3. Lý thuyết kỳ vọng hợp lý.........................................................14 2.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến giá thị trường của cổ phiếu tại công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán.............................................14 2.1.4.1. Nhóm yếu tố thuộc bên ngoài công ty....................................15 2.1.4.2. Nhóm yếu tố thuộc bên trong công ty.....................................16 2.2. Tình hình nghiên cứu..................................................................18 2.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài.......................................................18 2.2.2. Các nghiên cứu trong nước.......................................................19 2.2.3. Khoảng trống nghiên cứu..........................................................22 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ..........................................................................24 CHƯƠNG 3. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...........25 3.1. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu.............................................25 3.1.1. Cơ sở đề xuất mô hình nghiên cứu ...........................................25 3.1.2. Giả thuyết nghiên cứu...............................................................28 3.1.2.1. Đối với quy mô công ty...........................................................28 3.1.2.2. Đối với cổ tức trên mỗi cổ phiếu............................................29 3.1.2.3. Đối với tỷ lệ chi trả cổ tức......................................................29 3.1.2.4. Đối với lợi nhuận sau thuế.....................................................29 3.1.2.5. Đối với thu nhập trên mỗi cổ phiếu........................................30
vii 3.1.2.6. Đối với tỷ suất sinh lời ...........................................................30 3.1.2.7. Đối với tăng trưởng kinh tế....................................................30 3.1.2.8. Đối với tỷ lệ lạm phát.............................................................31 3.2. Phương pháp nghiên cứu ...........................................................31 3.2.1. Quy trình nghiên cứu ................................................................31 3.2.2. Thu thập và xử lý số liệu...........................................................33 3.2.2.1. Mẫu nghiên cứu......................................................................33 3.2.2.2. Phương pháp thu thập dữ liệu................................................34 3.2.3. Phương pháp xử lý số liệu.........................................................35 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ..........................................................................39 CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................40 4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu và phân tích tương quan....40 4.1.1. Tình hình thay đổi giá cổ phiếu bình quân của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2012 – 2022........40 4.1.2. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu...............................................41 4.1.3. Phân tích tương quan của các biến số độc lập ..........................43 4.2. Kết quả kiểm định mô hình hồi quy..........................................44 4.2.1. Kết quả hồi quy mô hình Pooled OLS – FEM – REM.............44 4.2.2. Kiểm định lựa chọn mô hình.....................................................45 4.2.3. Kiểm định khuyết tật mô hình FEM .........................................46 4.2.3.1. Kiểm định đa cộng tuyến........................................................46 4.2.3.2. Kiểm định phương sai thay đổi ..............................................47 4.2.3.3. Kiểm định tự tương quan........................................................48
viii 4.2.3.4. Khắc phục hiện tượng khuyết tật mô hình FEM ....................48 4.2.4. Kiểm định và kết luận giả thuyết nghiên cứu ...........................49 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu ...................................................51 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 ..........................................................................55 CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ...............................56 5.1. Kết luận........................................................................................56 5.2. Hàm ý quản trị ............................................................................56 5.2.1. Đối với cổ tức trên mỗi cổ phiếu...............................................56 5.2.2. Đối với thu nhập trên mỗi cổ phiếu ..........................................58 5.2.3. Đối với vĩ mô nền kinh tế .........................................................59 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài..................59 5.3.1. Hạn chế của đề tài.....................................................................59 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo......................................................60 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 ..........................................................................61
ix DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nguyên nghĩa BCTC Báo cáo tài chính CTNY Công ty niêm yết HNX Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội HOSE Sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh TTCK Thị trường chứng khoán GDP Tổng sản phẩm nội địa
x DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Số hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 2.1: Tóm tắt các nghiên cứu liên quan 21 Bảng 3.1: Phương pháp đo lường biến 27 Bảng 4.1: Thống kê mô tả 41 Bảng 4.2: Ma trận tương quan của các biến số độc lập 43 Bảng 4.3: Kết quả hồi quy các mô hình Pooled OLS, FEM và REM 45 Bảng 4.4: Kiểm định lựa chọn mô hình 45 Bảng 4.5: Kết quả kiểm định đa cộng tuyến 47 Bảng 4.6: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi của mô hình FEM 48 Bảng 4.7: Kết quả kiểm định các hiện tượng khuyết tật của mô hình FEM 48 Bảng 4.8: Kết quả ước lượng mô hình bằng phương pháp FGLS 49 Bảng 4.9: Kết quả tổng hợp 50
xi DANH MỤC HÌNH VẼ SƠ ĐỒ Số hiệu hình Tên hình Trang Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu 32 Đồ thị biểu diễn sự thay đổi về giá cổ phiếu của các Hình 4.1: 40 CTNY tên TTCK Việt Nam từ năm 2012 – 2022
1 CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1.1. Lý do thực hiện đề tài Thị trường chứng khoán (TTCK) là một trong những bộ phận quan trọng của thị trường tài chính, là nơi diễn ra quá trình phát hành và mua bán chứng khoán hay là kênh lưu chuyển các dòng vốn trong nền kinh tế, nhằm thực hiện việc đầu tư vào các hoạt động kinh doanh của các công ty hay tài trợ các dự án tăng trưởng kinh tế của Chính phù. Do đó, TTCK được xem là công cụ phản ánh sức khỏe của nền kinh tế, hay thang đo đo lường cho sự phát triển của một quốc gia, đồng thời, nếu giá chứng khoán được điều chỉnh nhanh chóng thì đây là TTCK hiệu quả mỗi khi có sự xuất hiện về thông tin mới khiến cho tâm lý nhà đầu tư thay đổi, hay có sự điều tiết các chính sách vĩ mô của nền kinh tế (Nguyễn Khắc Hùng và cộng sự, 2019). Trong đó, TTCK thực hiện chức năng của chính là huy động các khoản tiết kiệm nhỏ trong xã hội và tập trung trở thành các nguồn tài trợ lớn cho các công ty hay các tổ chức khác dưới hình thức mua cổ phiếu của các công ty niêm yết. Mặt khác, với mục đích giúp cho các công ty phát triển việc tăng nguồn tài trợ, đầu tư thông qua việc huy động các nguồn vốn gia tăng vốn tự có của công ty, thay cho các khoản vay nợ với chi phí cao hay sự kiểm soát chặt chẽ giải ngân từ các ngân hàng thương mại nên TTCK luôn được Chính phủ tạo điều kiện phát triển nhanh chóng (Nguyễn Khắc Hùng và cộng sự, 2019). Việt Nam hiện là một trong những quốc gia mới nổi năng động nhất thế giới với nền kinh tế và TTCK tăng trưởng nhanh chóng (Ngân hàng Thế giới, 2020). TTCK của Việt Nam bao gồm hai sàn giao dịch chứng khoán chính đó là Sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) có vốn điều lệ trên 120 tỷ đồng và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) thì các công ty niêm yết có vốn hóa trên 30 tỷ đồng (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam, 2020). Số lượng công ty niêm yết tăng từ 5 công ty năm 2000 lên 995 công ty vào năm 2023. TTCK Việt Nam đang chuyển từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi. Vốn hóa thị trường đã tăng gần ba lần trong giai đoạn 2014 – 2023, từ 52,43 tỷ USD lên 240 tỷ USD (Ngân
2 hàng Thế giới, 2023). Hiện nay, TTCK của Việt Nam đang từng bước hoàn thiện cơ cấu và phát triển thành kênh huy động vốn trong giai đoạn 2011 – 2023 đạt hơn 4,5 triệu tỷ đồng gấp hơn 10 lần so với giai đoạn 2001 – 2010, đóng góp hơn 20% vào tổng GDP của quốc gia. Chính sư tăng trưởng này góp phần tái cơ cấu hệ thống tài chính của Việt Nam theo hướng cân bằng và bền vững hơn. Trong đó, cổ phiếu của các công ty hiện tại là một trong những động lực chính giúp chỉ số VN – Index tăng mạnh trong thời gian gần đây, đặc biệt sau giai đoạn khó khăn của khủng hoảng kinh tế năm 2018 thì TTCK tăng trưởng đáng kể chủ yếu dựa vào sự tăng giá của cổ phiếu công ty. Mặt khác, các công ty bắt đầu có động thái chuyển từ hình thức truyền thống chuyển lên sàn chứng khoán niêm yết làm cho giá trị TTCK cũng như giá các cổ phiếu công ty tăng lên. Tuy nhiên, sự phục hồi này vẫn còn vấp phải những sự chưa ổn định và thiếu tính bền vững và khiến các nhà đầu tư lo lắng trước các quyết định đầu tư vào cổ phiếu công ty (Thời báo tài chính, 2023). Các công ty có giá trị cao sẽ thu hút được sự tin tưởng của các nhà đầu tư, giá cổ phiếu cao thì phản ánh được giá trị của công ty. Đồng thời, Laksitaputri (2012) cho rằng thị trường vốn hiệu quả thì giá cổ phiếu sẽ phản ánh tất cả các thông tin và thị trường biến động thông qua sự biến động về giá cổ phiếu. Giá cổ phiếu của công ty sẽ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố cơ bản lẫn kỹ thuật; hay thu nhập là cách để các nhà đầu tư định giá công ty nhưng các chỉ số khác thì lại được sử dụng để dự đoán giá cổ phiếu. Đặc biệt, giá cổ phiếu dựa trên kỳ vọng của nhà đầu tư, thái độ hay cảm xúc của mình (Sukesti và cộng sự, 2020). Tuy nhiên, định giá cổ phiếu thường được căn cứ vào tình hình tài chính của công ty, trong đó đo lường giá trị nội tại của chứng khoán là cách kiểm tra các yếu tố kinh tế và tài chính. Tỷ suất lợi nhuận của công ty là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nếu công ty tạo ra lợi nhuận đủ và cao hơn giai đoạn trước thì các nhà đầu tư sẽ quan tâm đến việc mua cổ phiếu và làm tăng giá cổ phiếu. Nhưng nếu công ty không tính toán đủ lợi nhuận hay bị lỗ thì việc các nhà đầu tư có thể không mua hay bán tháo số cổ phiếu thì giá cổ phiếu có xu hướng giảm giá. Do đó, mô hình đánh giá giá cổ phiếu thường dựa trên nền tảng lợi nhuận và mức độ sử dụng tài sản hiệu quả của công ty để tạo ra lợi
Hiển thị 15 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!