Trang 1
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
BÀI 11: KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT
(3 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nêu được khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học đề có những kiến thức cơ bản về khái niệm, đặc điểm, vai trò
của pháp luật.
- Giao tiếp và hợp tác trong làm việc nhóm để thực hiện những hoạt động học
tập.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo trước những tình huống đặt ra trong bài học và
trong thực tiễn cuộc sống liên quan đến pháp luật.
Năng lực riêng:
- Năng lực điều chỉnh hành vi: hiểu được trách nhiệm của công dân trong việc
chấp hành pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Phân tích,
đánh giá được thái độ, hành vi, việc làm của bản thân và người khác trong thực
hiện pháp luật của Nhà nước; Đồng tình, ủng hộ những thái độ, hành vi, việc
làm phù hợp với quy định của pháp luật; Phê phán, đấu tranh với những thái
độ, hành vi, việc làm vi phạm pháp luật.
- Năng lực tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội: hiểu được một số
vấn đề cơ bản về pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Giải
thích được một cách đơn giản một số hiện tượng, vấn đề pháp luật đang diễn ra
ở Việt Nam và thế giới; Bước đầu đưa ra các quyết định hợp lí và tham gia giải
quyết được một số vấn đề của cá nhân, gia đình và cộng đồng bằng các hành
vi, việc làm phù hợp với quy định của pháp luật và lứa tuổi.
Năng lực số (NLS):
1
Trang 2
- 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và
nội dung trong môi trường số.
- 1.2.NC1a: Thực hiện đánh giá được độ tin cậy và độ tin cậy của các nguồn dữ
liệu, thông tin và nội dung số.
- 2.4.NC1a: Đề xuất và sử dụng được các công cụ và công nghệ số khác nhau
cho các quá trình hợp tác.
- 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng
khác nhau.
- 6.2.NC1a: Tối ưu hóa việc sử dụng các công cụ AI (Trí tuệ nhân tạo) để đạt
hiệu quả cao hơn trong học tập.
3. Phẩm chất
- Trung thực và có trách nhiệm công dân khi thực hiện pháp luật.
- Yêu nước, tin tưởng và chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, SGV, SBT Giáo dục kinh tế và pháp luật 10.
- Tranh ảnh, clíp và các mẩu chuyện liên quan tới bài học.
- Đồ dùng đơn giản để sắm vai.
- Máy tính, máy chiểu (nếu có).
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
- Nền tảng số: Ứng dụng Padlet/Google Docs, Quizizz/Kahoot.
2. Đối với học sinh
- SGK.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học.
- Thiết bị số có kết nối Internet (Điện thoại thông minh/Laptop/Máy tính bảng).
- Tài khoản sử dụng các công cụ AI tạo sinh (Gemini, ChatGPT, Copilot...).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế tích cực và giúp HS có hiểu biết ban đầu về bài học mới.
2
Trang 3
b. Nội dung: GV gọi một vài HS chia sẻ về một tình huống vi phạm pháp luật mà các
em biết hoặc chứng kiến và nêu nhận xét về tình huống đó.
c. Sản phẩm học tập: Chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi
xuất hiện trong video đó.
- GV gọi một vài HS chia sẻ: Em hãy chia sẻ về một tình huống vi phạm pháp luật mà
em biết hoặc chứng kiến. Nêu nhận xét của em về tình huống đó.
- HS khác nhận xét, bổ sung nếu cần.
- GV chiểu một số hình ảnh vi phạm:
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng hiểu biết thực tế của bản thân, liên hệ thực tế tại địa phương, gia đình
để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện HS trả lời trước lớp:
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa, mỗi công dân cần phải “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật".
hiểu biết về pháp luật sẽ giúp chúng ta có những ứng xử phù hợp, đúng pháp luật và
thực hiện tốt các quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân. Bài học này sẽ giúp các em
3
Trang 4
hiểu về khái niệm, đặc điểm, vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội. Bài 11 :
Khái niệm, đặc điểm và vai trò của pháp luật.
[2.1.NC1a: HS sử dụng công nghệ số (quan sát video AI và tương tác với câu hỏi trên
màn hình) để tương tác với nội dung bài học.]
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾNTHỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm pháp luật
a. Mục tiêu: HS nêu được khái niệm pháp luật và biết được chủ thể có thẩm quyền
ban hành và bảo đảm thực hiện pháp luật.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS làm việc theo nhóm, đọc trường hợp SGK
tr.71, 72, đưa ra và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được bài vào vở khái niệm và đặc điểm của
pháp luật.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM NLS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học
tập
- GV yêu cầu HS làm việc nhóm, nghiên
cứu tình huống để trả lời câu hỏi trong
SGK:
1. Theo em, người cảnh sát giao thông có
nên bỏ qua lỗi của anh T không? Vì sao?
2. Quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung
được thể hiện như thế nào trong tình
huống trên?
- GV hướng dẫn HS áp dụng được kỹ
thuật tìm kiếm trên trình duyệt web, sử
dụng từ khóa "Mức phạt lỗi vượt đèn đỏ
đối với xe máy theo Nghị định
100/2019/NĐ-CP" để truy cập Cổng
thông tin điện tử Chính phủ hoặc các
1. Khái niệm và đặc điểm của
pháp luật
a. Khái niệm pháp luật
- Pháp luật là hệ thống các quy tắc
xử sự có tính bắt buộc chung, do
Nhà nước ban hành và được bảo
đảm thực hiện bằng quyền lực nhà
nước.
- Nội dung pháp luật là những
chuẩn mực về quyền, nghĩa vụ,
trách nhiệm của Nhà nước, của cá
nhân và các tổ chức như: được làm
những gì, được hưởng những lợi ích
nào, phải làm gì, không được làm
gì, phải chịu trách nhiệm và hình
thức xử lí như thế nào khi vi phạm
[1.1.NC1b]:
Áp dụng kỹ
thuật tìm kiếm
để lấy được dữ
liệu, thông tin
và nội dung
trong môi
trường số.
4
Trang 5
trang thư viện pháp luật nhằm lấy dữ liệu
chính xác về chế tài xử phạt, làm căn cứ
thuyết phục cho câu trả lời của nhóm.
- GV gợi ý các quy định bắt buộc đối với
người tham gia giao thông có vai trò thế
nào trong việc đảm bảo trật tự, an toàn
giao thông. Nếu người tham gia giao
thông không chấp hành tín hiệu đèn giao
thông, hiệu lệnh của người điều khiển
giao thông thì điều gì sẽ xảy ra?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo nhóm, đọc trường hợp
SGK, đưa ra và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS (nếu
cần thiết).
- GV mời một vài HS trả lời câu hỏi, HS
khác nhận xét, bổ sung ý kiến:
1/ Người cảnh sát giao thông không được
phép bỏ qua lỗi vi phạm của anh T vì nếu
ai cũng như anh T, tự do di chuyển trên
đường, không chấp hành quy định của
pháp luật về an toàn giao thông sẽ dẫn
đến ách tắc giao thông, tai nạn giao
thông,... Việc xử phạt người có hành vi vi
phạm pháp luật sẽ ngăn ngừa, hạn chế tai
nạn giao thông, bảo đảm giao thông được
thông suốt, an toàn cho mọi người, bảo
đảm pháp luật được thực hiện nghiêm
minh trong cuộc sống, là một trong
quy tắc chung.
- Chỉ Nhà nước mới có thẩm quyền
ban hành pháp luật và bảo đảm thực
hiện pháp luật trong đời sống xã
hội. Pháp luật được Nhà nước bảo
đảm thi hành bằng quyền lực nhà
nước. Trường hợp vi phạm pháp
luật, Nhà nước sẽ áp dụng các biện
pháp cưỡng chế cần thiết để bảo
đảm pháp luật được thực hiện
nghiêm minh, bảo vệ lợi ích của
công dân và xã hội.
5
Trang 6
những nhiệm vụ của cảnh sát giao thông.
2/ Nhà nước ban hành quy định phải
dừng xe trước vạch kẻ đường khi có tín
hiệu đèn đỏ và các quy định khác trong
giao thông nhằm bảo đảm an toàn cho
người tham gia giao thông, tạo điều kiện
để giao thông an toàn, thông suốt. Tất cả
người tham gia giao thông đều phải thực
hiện các quy định này để bảo đảm an toàn
cho bản thân và những người đi đường,
phòng ngừa tai nạn giao thông, bảo đảm
giao thông được thông suốt. Nếu người
tham gia giao thông không chấp hành các
quy định này thì tuỳ mức độ vi phạm và
hậu quả xảy ra sẽ phải gánh chịu các biện
pháp xử lí hành chính hoặc hình sự theo
quy định của pháp luật. Vì vậy, quy định
phải dừng xe trước vạch kẻ đường khi có
tín hiệu đèn đỏ và các quy định khác
trong giao thông là những quy tắc xử sự
chung.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi hoạt
động 1.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
6
Trang 7
chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 2: Tìm hiểu một số đặc điểm của pháp luật.
a. Mục tiêu: HS nêu được các đặc điểm của pháp luật.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi trong SGK
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được bài vào vở
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM NLS
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ
học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả
lời các câu hỏi trong SGK:
1. Vì sao N bị xử phạt? Tính quy phạm
phổ biến, tính quyền lực, bắt buộc
chung của pháp luật được thể hiện như
thế nào trong trường hợp này?
2. Để các quy phạm phổ biến được áp
dụng vào đời sống xã hội thì các quy
phạm đó phải được thể hiện qua hình
thức nào?
3. Nêu ví dụ minh hoạ cho các đặc điểm
của pháp luật.
- GV cung cấp link Google Docs cho
HS cùng truy cập để hợp tác, thảo luận
và ghi chú các đặc điểm của pháp luật
lên bảng trắng kỹ thuật số theo thời gian
thực.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS làm việc theo nhóm, thảo luận về
các nội dung sau.
b. Đặc điểm của pháp luật
- Pháp luật có ba đặc điểm: tính
quy phạm phổ biến, tính quyền
lực bắt buộc chung và tính xác
định chặt chẽ về hình thức.
- Biểu hiện của tính quy phạm phổ
biến của pháp luật:
+ Pháp luật là khuôn mẫu, là quy
tắc xử sự chung cho mọi người,
được áp dụng nhiều lần, ở nhiều
nơi.
+ Bất kì ai ở trong điều kiện, hoàn
cảnh nhất định đều phải xử sự
theo khuôn mẫu pháp luật quy
định.
- Tính quy phạm phổ biến là một
chuẩn mực nhất định để các cá
nhân, tổ chức khi tham gia các
quan hệ xã hội phải ứng xử phù
hợp với các chuẩn mực đó. Từ đó,
giúp cho xã hội hoạt động, phát
triển trong trật tự ổn định, thông
qua đó, Nhà nước thực hiện việc
[2.4.NC1a]: Đề
xuất được các
công cụ và
công nghệ số
khác nhau cho
các quá trình
hợp tác.
7
Trang 8
- GV mời đại diện các nhóm trình bày
(chiếu Google Docs lên màn hình lớn).
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS
(nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- GV mời đại diện các nhóm lần lượt
trình bày kết quả thảo luận.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
- Dự kiến sản phẩm :
1/ Trong trường hợp của N, tính quy
phạm phổ biến thể hiện:
+ Theo quy định của pháp luật, khi
tham gia giao thông, người Điều khiển
phương tiện giao thông phải đội mũ bảo
hiểm. Người từ 16 tuổi đến 18 tuổi được
sử dụng xe dưới 50cm3
. Quy định này
được áp dụng đối với tất cả mọi người,
ở mọi nơi. Bất kì người nào khi tham gia
giao thông đều phải thực hiện. Đây là
thể hiện của tính quy phạm phổ biến.
+ N (15 tuổi) đi xe máy không đội mũ
bảo hiểm và sử dụng xe máy khi chưa đủ
tuổi là hành vi vi phạm quy định của
pháp luật giao thông đường bộ.
+ Việc N bị cảnh sát giao thông xử phạt
đối với N vì có hành vi vi phạm là sự thể
hiện tính quyền lực, bắt buộc chung của
pháp luật.
2/ Để các quy phạm phổ biến được áp
quản lí xã hội.
- Biểu hiện của tính quyền lực, bắt
buộc chung của pháp luật:
+ Quy phạm pháp luật do Nhà
nước (cơ quan nhà nước có thẩm
quyền) ban hành.
+ Mọi cá nhân, tổ chức đều bắt
buộc phải thực hiện theo khuôn
mẫu chung mà Nhà nước quy
định.
+ Nhà nước bảo đảm thực hiện
pháp luật bằng quyền lực nhà
nước (xử phạt, cưỡng chế đối với
người có hành vi vi phạm/không
thực hiện hoặc thực hiện không
đúng).
- Tính quyền lực, bắt buộc chung
nhằm ngăn ngừa các hành vi vi
phạm pháp luật, bảo đảm các quy
định pháp luật được thực hiện
công bằng, nghiêm minh đối với
mọi cá nhân, tổ chức dưới sự quản
lí của Nhà nước.
- Biểu hiện của tính xác định chặt
chẽ về hình thức của pháp luật:
+ Pháp luật phải được thể hiện
bằng văn bản quy phạm pháp luật
do cơ quan nhà nước ban hành.
Chỉ các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền do Hiến pháp và luật quy
8
Trang 9
dụng vào đời sống xã hội thì các quy
phạm pháp luật được thể hiện thông
qua hình thức văn bản quy phạm pháp
luật. Trong trường hợp của N, các quy
định áp dụng đối với N được thể hiện
trong Luật Giao thông đường bộ.
3/ Ví dụ, GV có thể gợi ý bằng việc phân
tích khoản 1,2,3 Điều 6 Luật Trẻ em
năm 2016 quy định nghiêm cấm các
hành vi: Tước đoạt quyền sống của trẻ
em; Bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc,
đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em; Xâm hại
tình dục, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ
em để chỉ ra sự thể hiện của tính quy
phạm phổ biến, tính quyền lực, bắt buộc
chung và tính xác định chặt chẽ về hình
thức trong các đặc điểm của pháp luật.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến
thức.
định mới được ban hành văn bản
quy phạm pháp luật.
+ Việc ban hành văn bản quy
phạm pháp luật phải tuân theo
trình tự, thủ tục hình thức pháp
luật quy định.
+ Ngôn ngữ rõ ràng, chính xác,
chỉ mang một nghĩa nhất định.
+ Nội dung phải đảm bảo tính hợp
hiến, tính hợp pháp và tính thống
nhất của hệ thống pháp luật.
- Tính xác định chặt chẽ về mặt
hình thức giúp cho người dân
nhận thức được biểu hiện bên
ngoài của pháp luật, dễ thực hiện
pháp luật, dễ kiểm tra, giám sát
việc thực hiện pháp luật của bản
thân và của người khác, đồng thời
góp phần hạn chế, ngăn ngừa sự
tuỳ tiện, lợi dụng việc ban hành
pháp luật phục vụ lợi ích riêng.
Hoạt động 3: Tìm hiểu vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội
Nội dung 1: Pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lí xã hội
a. Mục tiêu: HS nêu được vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội.
b. Nội dung: HS trả lời các câu hỏi trong SGK trang 71, 72 và rút ra nội dung bài học.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được bài vào vở vai trò của pháp luật trong đời
sống xã hội.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 2. Vai trò của pháp luật trong đời sống
9
Trang 10
- GV dẫn dắt: Trong đời sống xã hội, pháp luật có
nhiều vai trò khác nhau, như: Pháp luật là phương
tiện thể chế hóa đường lối của Đảng, là phương
tiện quản lí của Nhà nước,... song trong phạm vi
bài chỉ xem xét vai trò của pháp luật đối với Nhà
nước và đối với công dân.
Đối với Nhà nước, pháp luật được Nhà nước sử
dụng như một phương tiện để quản lí xã hội. Đối
với công dân, pháp luật tạo cơ sở pháp lí để công
dân thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp
của bản thân.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung Pháp luật là
phương tiện để Nhà nước quản lí xã hội.
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, nghiên cứu
trường hợp trong SGK để trả lời câu hỏi:
1/ Hành vi xả thải chất độc vào môi trường của
Công ty Hoá chất A đã vi phạm quy định của luật
nào? Việc xử phạt đối với Công ty Hoá chất A có
tác dụng như thế nào?
2/ Em hãy nêu một số quy định của pháp luật thể
hiện vai trò quản lí xã hội của Nhà nước mà em
biết.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo nhóm, thảo luận về các nội dung
sau.
- GV gọi đại diện 1, 2 nhóm trình bày trước lớp, HS
khác góp ý bổ sung.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết
xã hội
a. Pháp luật là phương tiện để Nhà
nước quản lí xã hội
- Pháp luật điều chỉnh, định hướng các
quan hệ xã hội theo khuôn mẫu chung
thống nhất, tạo nên trật tự xã hội ổn định,
đảm bảo sự phát triển bền vững của xã
hội.
- Pháp luật là phương tiện để Nhà nước
kiểm tra, kiểm soát hoạt động của cá
nhân, tổ chức, trong phạm vi lãnh thổ của
mình.
- Pháp luật tạo cơ sở pháp lí để Nhà nước
phát huy quyền lực, sức mạnh trong quản
lí nhà nước nhằm đảm bảo dân chủ, công
bằng, bình đẳng và tiến bộ xã hội.
10
Trang 11
quả thảo luận.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV nhận xét kết quả làm việc của các nhóm và kết luận:
1/ Hành vi xả thải chất độc vào môi trường của công ty hoá chất A đã làm ô nhiễm môi trường,
vi phạm “nghĩa vụ và trách nhiệm bảo vệ môi trường của mọi cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân
cư, hộ gia đình và cá nhân” (khoản 1, Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020), vi phạm quy
định tại khoản 2, 3 Điều 6 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
“Điều 6 quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động bảo vệ môi trường:
2. Xả nước thải, xả khí thải chứa được xử lí đạt quy chuẩn kĩ thuật môi trường ra môi trường.
3. Phát tán, thải ra môi trường chất độc hại, vi rút độc hại có khả năng lây nhiễm cho con người,
động vật, vi sinh vật chưa được kiểm định, xác súc vật chết do dịch bệnh và tác nhân độc hại
khác đối với sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên”.
- Công ty Hoá chất A đã bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng hình thức phạt tiền và các
hình phạt bổ sung như: buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả ô nhiễm môi
trường và báo cáo kết quả khắc phục, góp phần làm cho môi trường trong sạch trở lại và xây
dựng, hoàn thiện hệ thống xử lí chất thải theo quy định của pháp luật, ngăn ngừa tái diễn hành vi
gây ô nhiễm, góp phần bảo vệ môi trường.
- Việc xử phạt đối với Công ty Hoá chất A có tác dụng ngăn chặn, chấm dứt hành vi gây ô nhiễm
môi trường và khắc phục hậu quả ô nhiễm môi trường do công ty gây ra; góp phần giáo dục,
nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường của Công ty A và các doanh nghiệp trong sản xuất kinh
doanh.
- Nhà nước ban hành Luật Bảo vệ môi trường, trong đó quy định nghĩa vụ bảo vệ môi trường
của các tổ chức, cá nhân trong cuộc sống, sinh hoạt và trong sản xuất, kinh doanh; quy định
những việc các tổ chức, cá nhân được làm, những việc không được làm và những việc bắt buộc
phải làm để bảo vệ môi trường; quy định các quy tắc xử sự mà con người phải thực hiện khi khai
thác, sử dụng các yếu tố gắn với môi trường như không khí, nước, rừng,... quy định những biện
pháp xử lí đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường,...
11
Trang 12
- Với việc ban hành Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan, Nhà
nước thực hiện việc quản lí xã hội trong lĩnh vực môi trường, ngăn chặn các hành vi phá hoại,
làm ô nhiễm môi trường để bảo vệ cuộc sống của con người trên Trái Đất. Bảo vệ môi trường là
bảo vệ sự sống của chúng ta, môi trường trong sạch, cuộc sống của chúng ta mới bền vững.
HS có thể tham khảo thêm Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 155/2016/ NĐ-CP
ngày 18-11-2016 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ
môi trường và Nghị định số 55/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số
155/2016/NĐ-CP.
2/ GV gợi ý HS có thể nêu một số quy định trong Luật Giao thông đường bộ năm 2008, Luật Trẻ
em năm 2016 đề minh hoạ pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lí xã hội Ví dụ: Đề bảo
đảm giao thông an toàn, thông suốt, Nhà nước ban hành Luật Giao thông đường bộ trong đó quy
định các quy tắc chung áp dụng cho mọi cá nhân, tổ chức khi tham gia giao thông. Khoản 1
Điều 9 Quy tắc chung: “Người tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đi
đúng làn đường, phần đường quy định và phải chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ”.
Để kiểm soát việc tham gia giao thông và chấp hành quy định của pháp luật về trật tự, an toàn
giao thông của các cá nhân, tổ chức, Nhà nước ban hành Nghị định số 100/2019/ NĐ-CP quy
định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt đề xử lí các hành
vi vi phạm. Ví dụ: “Điểm a, khoản 1, Điều 5 quy định về xử phạt người Điều khiến xe ô tô và
các loại xe tương tự xe ô tô vi phạm quy tắc giao thông đường bộ như sau: Phạt tiền từ 200 000
đồng đến 400 000 Đồng đối với người điều khiển xe thực hiện một trong các hành vi vi phạm
như: a) Không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo hiệu, vạch kẻ đường,...”.
Nhà nước tổ chức tuyên truyền, phổ biến rộng rãi Luật Giao thông đường bộ trên các phương
tiện thông tin để mọi người biết và thực hiện. Đối với những trường hợp không thực hiện hoặc
thực hiện không đúng, các cơ quan chức năng xử phạt theo quy định của pháp luật.
Pháp luật là phương tiện hữu hiệu để Nhà nước quản lí xã hội, kiểm tra, kiểm soát hoạt động của
các cá nhân, tổ chức trong phạm vi lãnh thổ của mình.
Nội dung 2: Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện quyền và bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của mình
a. Mục tiêu: HS nêu được vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội.
b. Nội dung: HS trả lời các câu hỏi trong SGK trang 71, 72 và rút ra nội dung bài học.
12
Trang 13
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được bài vào vở.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS đọc, nghiên cứu thông tin, SGK trang
73, thảo luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi:
1/ Theo em, pháp luật đã bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của anh B như thế nào?
2/ Em hãy nêu ý nghĩa của việc pháp luật là
phương tiện để công dân thực hiện và bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo nhóm, thảo luận về các nội dung
sau.
- GV gọi đại diện 1, 2 nhóm trình bày trước lớp, HS
khác góp ý bổ sung.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết
quả thảo luận.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
2. Vai trò của pháp luật trong đời sống
xã hội
b. Pháp luật là phương tiện để công dân
thực hiện quyền và bảo vệ quyền, lợi ích
hợp pháp của mình
Pháp luật là phương tiện để công dân thực
hiện quyền, bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của bản thân:
- Pháp luật xác lập, ghi nhận các quyền
của công dân trong mọi lĩnh vực đời sống
xã hội.
- Tạo cơ sở pháp lí để công dân thực hiện
quyền và yêu cầu Nhà nước bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của bàn thân.
- Tạo cơ sở pháp lí để giải quyết các tranh
chấp, khiếu nại và xử lí các hành vi xâm
hại quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân.
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS củng cố kiến thức đã học thông qua thực hành xử lí tình huống cụ
thể có liên quan đến nội dung bài học để hình thành ý thức chấp hành pháp luật.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm, thực hiện câu hỏi bài tập 1, 2, 3,
4, 5 phần Luyện tập SGK tr.74, 75; HS vận dụng kiến thức đã học, liên hệ thực tế và
trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời đúng của HS
13
Trang 14
d. Tổ chức hoạt động:
Nhiệm vụ 1: Em hãy cho biết nội dung nào sau đây là quy định pháp luật. Vì sao?
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu bài tập và lần lượt đọc từng ý kiến, sau đó chỉ định hoặc lấy tinh
thần xung phong của HS trả lời câu hỏi: Em hãy cho biết nội dung nào sau đây là quy
định pháp luật. Vì sao?
a. Người lao động có các quyền: làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc,
nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử,...
(điểm a khoản 1 Điều 5 Bộ luật Lao động năm 2019).
b. Đoàn viên có nhiệm vụ: Luôn luôn phấn đấu vì lí tưởng của Đảng và Bác Hồ. Tích
cực học tập. lao động rèn luyện, tham gia các hoạt động xã hội. xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc (khoản 1 Điều 2 Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thông qua
ngày 13-12-2017).
c. Khi giao dịch với khách hàng phải ân cần, niềm nở và lịch thiệp; thể hiện được
tính chuyên nghiệp, hiệu quả trong công việc để khách hàng yên tâm, hài lòng khi
đến giao dịch tại công ty (Điều 3 Nội quy Công ty Y).
d. điều kiện tham dự Đại hội cổ đông: cá nhân, người đại diện theo uỷ quyền của cổ
đông là tổ chức, cá nhân có tên trong danh sách cổ đông tại ngày chốt quyền tham dự
Đại hội có quyền trực tiếp tham dự Đại hội hoặc ủy quyền bằng vần bàn cho người
khác dự họp theo quy định của Quy chế này và quy định của pháp luật (Điều 3 Quy
chế tổ chức Đại hội Cổ đông thường niên Công ty cổ phần X).
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các nhóm HS vận dụng kiến thức đã học, liên hệ thực tế và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận tình huống của nhóm mình:
a. Là quy định pháp luật vì Bộ luật Lao động do Nhà nước ban hành, điều chỉnh quan
hệ lao động. Bất kì ai tham gia vào quan hệ lao động đều phải thực hiện. Nếu không
thực hiện hoặc thực hiện không đúng sẽ bị xử lí theo quy định của pháp luật.
14
Trang 15
b. Không phải là quy định pháp luật vi quy định này chỉ áp dụng đối với đoàn viên
trong tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
c. Không phải là quy định pháp luật vì đây là nội quy của Công ty Y và chì áp dụng
với các thành viên trong Công ty Y.
d. Không phải là quy định pháp luật vì đây chì là quy định trích từ Quy chế tổ chức
Đại hội cổ đông thường niên của Công ty cổ phần X và chỉ áp dụng đối với các cổ
đông trong thời gian đại hội cổ đông.
Đáp án: a
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
- GV nhận xét và kết luận.
Nhiệm vụ 2: Em hãy chỉ ra các đặc điểm của pháp luật thể hiện trong các quy định
sau:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi, HS làm việc cá nhân, suy nghĩ và trả lời:
Em hãy chỉ ra các đặc điểm của pháp luật thể hiện trong các quy định sau:
a. Nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ
tuổi lao động tối thiểu (khoản 3 Điều 35 Hiến pháp năm 2013).
b. Bảo vệ môi trường là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức,
cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân (khoản 1 Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường
năm 2020).
c. Nghiêm cấm hành vi bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ
em (khoản 2 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016).
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV cho HS thảo luận nhóm đôi các ý kiến trong SGK, sau đó mời đại diện nhóm lên
trình bày câu trả lời.
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến.
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận ý của nhóm mình.
15
Trang 16
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
- GV kết luận: GV dựa vào các đặc điểm của pháp luật để phân tích, chỉ ra từng đặc
điểm trong từng ý của nội dung a, b, c.
+ Tất cả mọi người đều phải thực hiện những quy định này - Tính quy phạm phổ
biến.
+ Nếu không thực hiện hoặc có hành vi vi phạm các quy định này đều bị xử lí theo
pháp luật - Tính quyền lực, bắt buộc chung.
+ Các quy định này được thể hiện trong Hiến pháp (a), Luật Bảo vệ môi trường (b),
Luật Trẻ em (c) - Tính xác định chặt chẽ về hình thức.
Nhiệm vụ 3: Em có lời khuyên gì cho các nhân vật trong những tình huống sau
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm: Em hãy cho biết các ý kiến sau đúng hay sai. Vì
sao?
Nội dung Đúng/Sai
a. Mọi tổ chức, cá nhân đều phải chấp hành pháp luật.
b. Pháp luật là phương tiện để bảo vệ một nhóm người trong xã hội.
c. Công dân đủ 18 tuổi trở lên mới phải thực hiện đúng pháp luật.
d. Không cần pháp luật, Nhà nước có thể quản lí xã hội bằng các phương
tiện khác như: ban hành kế hoạch, tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục.
e. Pháp luật là phương tiện đề công dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp
của mình.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các cặp đôi HS vận dụng kiến thức đã học, liên hệ thực tế và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV cho HS thảo luận nhóm các ý kiến trong SGK, sau đó mời đại diện nhóm lên
trình bày câu trả lời.
16
Trang 17
- Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
- GV kết luận:
Nội dung Đúng/Sai
a. Mọi tổ chức, cá nhân đều phải chấp hành pháp luật. Đ
b. Pháp luật là phương tiện để bảo vệ một nhóm người trong xã hội. S
c. Công dân đủ 18 tuổi trở lên mới phải thực hiện đúng pháp luật. S
d. Không cần pháp luật, Nhà nước có thể quản lí xã hội bằng các phương
tiện khác như: ban hành kế hoạch, tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục.
S
e. Pháp luật là phương tiện đề công dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp
của mình.
Đ
a. Đúng, vì pháp luật có tính quy phạm phổ biến và tính quyền lực, bắt buộc chung.
b. Sai, vì pháp luật có tính quy phạm phổ biến và tính quyền lực, bắt buộc chung nên
pháp luật là phương tiện đề bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mọi cá nhân, tổ chức,
không phân biệt chức vụ, địa vị, tài sản,...
c. Sai, vì mọi tổ chức, cá nhân đều phải chấp hành pháp luật.
d. Sai, vì nếu Nhà nước quản lí xã hội bằng kế hoạch, tổ chức tuyên truyền giáo dục,
thuyết phục sẽ không có tính quyền lực, tính bắt buộc chung đối với mọi cá nhân, tổ
chức. Do đó sẽ có những người không thực hiện mà không bị xử lí. Điều này sẽ dẫn
đến việc Nhà nước không thể quản lí xã hội theo định hướng của mình.
e. Đúng - xem nội dung bài học.
Nhiệm vụ 4: Em hãy nêu vai trò của pháp luật trong các trường hợp sau:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi, HS làm việc cá nhân, suy nghĩ và trả lời:
Em hãy nêu vai trò của pháp luật trong các trường hợp sau:
a. Kết thúc buổi liên hoan gặp gỡ kỉ niệm 20 năm ngày ra trường, trên đường lái xe
về nhà, anh H cùng người bạn bị cảnh sát giao thông yêu cầu dừng xe đề kiểm tra
nồng độ cồn. Do trong buổi liên hoan, anh H và bạn đã uống rượu bia nén kết quả
hơi thở của hai người đều có nồng độ cồn vượt quá 0,4 miligam/1 lít khí thở. cảnh sát
17
Trang 18
giao thông đã lập biên bản xử phạt mỗi người 6 triệu đồng và tước quyền sử dụng
giấy phép lái xe 24 tháng theo quy định của pháp luật.
Việc xử phạt của cảnh sát giao thông trong trường hợp này có ý nghĩa như thế nào
đối với việc đảm bảo trật tự, an toàn giao thông?
b. Qua kiểm tra tình hình an ninh, trật tự trên địa bản thuộc thẩm quyền quản lí,
Công an tỉnh H phát hiện cơ sở Y sản xuất, kinh doanh rượu không có giấy tờ. nguồn
gốc xuất xứ. Tại thời điểm kiểm tra, trong kho hàng của cơ sở có một số thùng phuy
nhựa chửa 1 000 lít rượu không có tem nhãn hàng hoá theo quy định và 75 kg men
không rõ nguồn gốc xuất xử, chủ cơ sở không xuất trình được hồ sơ pháp lí liên quan
đến hoạt động kinh doanh của mình. Công an tinh H đã lập biên bản và xử phạt hành
chính đối với hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ của cơ sở Y
theo quy định của pháp luật.
Việc xử phạt của Công an tỉnh H trong trường hợp này có ý nghĩa như thế nào trong
việc đảm bảo an toàn thực phẩm?
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV cho HS thảo luận nhóm đôi các ý kiến trong SGK.
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến.
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận ý của nhóm mình.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
- GV kết luận:
a. Pháp luật có vai trò bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, phòng ngừa tai nạn giao
thông, bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông.
b. Pháp luật có vai trò bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng,
ngăn ngừa hành vi gian dối trong sản xuất kinh doanh, ngăn chặn tình trạng hàng
giả, hàng kém chất lượng trên thị trường, góp phần tạo môi trường kinh doanh lành
mạnh.
Nhiệm vụ 5: Giải đáp pháp luật
18
Trang 19
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS đóng vai, quan sát các phương tiện giao thông tại một ngã tư.
Một bạn thắc mắc: Tại sao các phương tiện GT đều phải dừng khi có tín hiệu đèn đỏ
nhưng xe cứu thương, xe cứu hỏa đang làm nhiệm vụ vấn đi bình thường?
Theo em, xe cứu thương, xe cứu hỏa trong trường hợp trên có vi phạm Luật Giao
thông đường bộ không? Vì sao?
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV cho HS thảo luận nhóm đôi các ý kiến trong SGK.
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung ý kiến.
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận ý của nhóm mình.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
- GV nhận xét, kết luận: Các loại xe ưu tiên bao gồm: xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ;
xe quân sự, công an đi làm nhiệm vụ khẩn cấp, đoàn xe có cảnh sát dẫn đường; xe
cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê, xe đi làm nhiệm vụ khắc phục
sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy
định của pháp luật và đoàn xe tang. Các loại xe ưu tiên đã nêu (trừ đoàn xe tang) khi
đi làm nhiệm vụ phải có tín hiệu còi, cờ, đèn theo quy định; không bị hạn chế tốc độ;
được phép đi vào đường ngược chiều, các đường khác có thể đi được, kể cả khi có tín
hiệu đèn đỏ và chỉ phải tuân theo chỉ dẫn của người điều khiển giao thông.
Nhiệm vụ 6. Chơi trò chơi trắc nghiệm
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.
- GV cung cấp mã phòng thi.
- Bộ câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 1. Con đường hình thành pháp luật là do:
A. Giai cấp thống trị đặt ra
19
Trang 20
B. Có sự vận động, thay đổi, phát triển của xã hội chuyển từ nền kinh tế tự nhiên sang
nền kinh tế sản xuất
C. Nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận
D. Xuất phát từ những phong tục tập quán, tín điều tôn giáo trong xã hội
Câu 2. Các văn bản luật và dưới luật đều phải phù hợp với Hiến pháp thuộc đặc
trưng nào dưới đây của pháp luật?
A. Tính quyền lực, bắt buộc chung.
B. Tính quy phạm phổ biến.
C. Tính hiện đại.
D. Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức.
Câu 3. Pháp luật không bao gồm đặc trưng nào dưới đây ?
A. Tính quy phạm phổ biến.
B. Tính cụ thể về mặt nội dung.
C. Tính quyền lực, bắt buộc chung.
D. Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức.
Câu 4. Nhận định nào sau đây là đúng?
A. Pháp luật mang bản chất giai cấp và bản chất xã hội.
B. Pháp luật mang bản chất giai cấp và bản chất chính trị.
C. Pháp luật mang bản chất giai cấp và bản chất kinh tế.
D. Pháp luật mang bản chất giai cấp và bản chất văn hóa.
Câu 5. Nội dung nào dưới đây không thể hiện bản chất xã hội của pháp luật ?
A. Pháp luật bắt nguồn từ thực tiễn đời sống xã hội.
B. Pháp luật phản ánh ý chí của giai cấp cầm quyền.
C. Pháp luật do các thành viên của xã hội thực hiện.
D. Pháp luật được ban hành vì sự phát triển của xã hội.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập phòng thi để trả lời câu hỏi trực tuyến trong
thời gian 5 phút, hệ thống sẽ tự động chấm điểm và xếp hạng.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
20
Hiển thị 20 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!