正在生成预览...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH PHAN KIM DUNG PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG CAO TUỔI VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8380107 Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH PHAN KIM DUNG PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG CAO TUỔI VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8380107 Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2025
i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan những nội dung trình bày trong Luận văn tốt nghiệp “Pháp luật về người lao động cao tuổi và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh” là những nghiên cứu, tìm hiểu của tác giả dưới sự hướng dẫn tận tâm của TS. Trần Thị Bích Nga. Các nội dung, thông tin và dữ liệu được tác giả thu thập từ các công trình nghiên cứu, các bài báo, các trang web được tác giả trích dẫn rõ ràng và đầy đủ trong tài liệu tham khảo. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2025 Tác giả Phan Kim Dung
ii LỜI CẢM ƠN Luận văn “Pháp luật về người lao động cao tuổi và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh” được hoàn thành ngoài sự nỗ lực của bản thân, tác giả còn được sự hỗ trợ nhiệt tình từ phía nhà trường, quý Thầy Cô và từ đơn vị tác giả đang công tác. Tác giả xin gởi lời trân trọng cảm ơn đến quý Thầy Cô Khoa Sau Đại học – Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình truyền đạt những bài giảng quý báu, thực tế và cô đọng trong suốt quá trình tác giả theo học tại trường. Đặc biệt, tác giả xin cảm ơn sâu sắc đến TS. Trần Thị Bích Nga đã tận tâm hướng dẫn, góp ý để tác giả hoàn chỉnh đề án của mình. Kính chúc Trường ngày càng phát triển và là địa chỉ tin cậy, lựa chọn của nhiều học viên, sinh viên. Kính chúc Quý Thầy Cô nhiều sức khỏe và thành công hơn nữa trong công tác giảng dạy. Với kiến thức còn hạn chế, tác giả sẽ không tránh khỏi những thiếu sót trong trình bày các nội dung của luận văn. Tác giả kính mong nhận được sự góp ý quý báu từ Quý Thầy cô để tác giả hoàn thiện đầy đủ hơn cho luận văn. Trân trọng cảm ơn! Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2025 Tác giả Phan Kim Dung
iii DANH MỤC VIẾT TẮT NLĐCT: người lao động cao tuổi BHXH: Bảo hiểm xã hội BHYT: Bảo hiểm y tế BHTN: Bảo hiểm thất nghiệp UNFPA: Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc ILO: Tổ chức Lao động Quốc tế OECD: Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế ICESCR: Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa
iv TÓM TẮT Tên đề tài: Pháp luật về người lao động cao tuổi và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tóm tắt nội dung: Luận văn Thạc sĩ với đề tài "Pháp luật về người lao động cao tuổi và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh" là một nghiên cứu chuyên sâu và có tính cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh, đặc biệt tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn hướng đến mục tiêu phân tích, đánh giá một cách hệ thống và toàn diện các quy định pháp luật hiện hành đối với người lao động cao tuổi tại Việt Nam, đồng thời khảo sát thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, bảo đảm quyền làm việc của NLĐCT, qua đó góp phần thích ứng với già hóa dân số và phát huy vai trò của nhóm lao động này trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Chương 1: Cơ sở lý luận về người lao động cao tuổi và pháp luật điều chỉnh Chương này làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò của NLĐCT cũng như những nguyên tắc pháp lý điều chỉnh nhóm lao động này. Theo Bộ Luật Lao động năm 2019, NLĐCT là người tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu theo quy định pháp luật. Khái niệm này phản ánh quyền tiếp tục lao động, nhấn mạnh nguyên tắc không phân biệt tuổi tác. NLĐCT có vai trò quan trọng: tự chủ về kinh tế, truyền thụ kinh nghiệm cho thế hệ trẻ, tiếp tục đóng góp tài chính và xã hội, đồng thời là hình mẫu về tinh thần lao động tích cực. NLĐCT có những đặc điểm đặc thù: sức khỏe suy giảm, kỹ năng dày dạn nhưng gặp khó khăn trong thích ứng công nghệ, thường bị định kiến và tập trung nhiều ở khu vực phi chính thức. Các nguyên tắc pháp lý điều chỉnh nhóm này bao gồm: bảo đảm bình đẳng trong lao động, làm việc tự nguyện phù hợp sức khỏe, bảo vệ tại nơi làm việc, khuyến khích sử dụng NLĐCT như nguồn lực xã hội. Luận văn phân tích nội dung pháp luật hiện hành liên quan đến NLĐCT, bao gồm quy định về tuổi nghỉ hưu và lộ trình tăng tuổi, hợp đồng lao động linh hoạt, quyền hưởng đồng thời lương hưu và lương công việc, miễn đóng BHXH bắt buộc nếu đã nghỉ hưu, cùng các quy định về an toàn lao động và chính sách hỗ trợ đào tạo, khám sức khỏe, chống phân biệt tuổi tác.
v Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh Chương này tập trung đánh giá khung pháp luật hiện hành ở cấp quốc gia và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Về khung pháp luật quốc gia, các quy định đã có bước tiến quan trọng như nâng tuổi nghỉ hưu, linh hoạt hợp đồng lao động, cấm phân biệt đối xử về tuổi. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như thiếu quy định xử lý tranh chấp liên quan đến tuổi tác, chưa có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng NLĐCT, nguy cơ doanh nghiệp lạm dụng hợp đồng ngắn hạn và chính sách đào tạo nghề cho lao động trung niên còn yếu. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, già hóa dân số đang diễn ra nhanh. NLĐCT chủ yếu làm việc trong khu vực phi chính thức hoặc các công việc giản đơn. Một số doanh nghiệp đã nhận thức rõ giá trị của NLĐCT nhưng việc thực thi pháp luật chưa hiệu quả, thiếu giám sát chuyên biệt, xử lý vi phạm chưa nghiêm. Nhận thức xã hội còn mang định kiến, thiếu các dịch vụ hỗ trợ NLĐCT, đặc biệt là về đào tạo và giới thiệu việc làm. Chương 3: Định hướng, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Dựa trên định hướng phát triển Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và tham khảo kinh nghiệm quốc tế (Nhật Bản, Singapore, Đức), chương này đưa ra các kiến nghị cụ thể. Các kiến nghị hoàn thiện pháp luật gồm: bổ sung quy định cấm phân biệt đối xử tuổi tác trong tuyển dụng và việc làm; xây dựng cơ chế ưu đãi thuế – tài chính để khuyến khích doanh nghiệp sử dụng NLĐCT; hoàn thiện quy định về hợp đồng lao động và thời giờ làm việc; bổ sung chính sách đào tạo và hướng nghiệp cho NLĐCT; thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh, rút gọn, miễn án phí cho các vụ việc liên quan đến tuổi tác. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm: i. Từ phía Nhà nước: tăng cường tuyên truyền, cải thiện công tác thanh – kiểm tra, phát triển sàn giao dịch việc làm và quỹ việc làm dành cho NLĐCT, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành.
vi ii. Từ phía xã hội và doanh nghiệp: phát huy vai trò các tổ chức như Hội Người cao tuổi, Công đoàn; khuyến khích doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc phù hợp với người lớn tuổi; hỗ trợ khu vực lao động phi chính thức. iii. Từ phía NLĐCT: nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động thích ứng, giữ gìn sức khỏe và tích cực tham gia tổ chức xã hội. Kết luận: Luận văn khẳng định việc bảo vệ và phát huy vai trò của NLĐCT là yêu cầu có tính xã hội – nhân văn, pháp lý và phát triển kinh tế bền vững. Kết quả nghiên cứu đã làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng pháp lý và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi để bảo đảm quyền làm việc, sự bình đẳng và an sinh cho NLĐCT trong bối cảnh già hóa dân số. Luận văn góp phần định hướng chính sách biến thách thức dân số già thành cơ hội phát triển bền vững, trong đó NLĐCT là một “nguồn lực vàng” cần được khai thác hiệu quả. Từ khóa: Pháp luật, người lao động cao tuổi, tuổi nghỉ hưu
vii ABSTRACT Title of the Thesis: Law on Elderly Workers and the Practical Implementation in Ho Chi Minh City Summary: This Master's thesis, titled "Law on Elderly Workers and the Practical Implementation in Ho Chi Minh City", is a specialized and timely study in the context of Vietnam facing a rapid population aging process, particularly in major urban centers like Ho Chi Minh City. The thesis aims to systematically and comprehensively analyze the current legal regulations on elderly workers (EWs) in Vietnam, while also surveying their practical implementation in Ho Chi Minh City. Based on this analysis, the thesis proposes legal reforms to ensure the right to work for EWs, thereby contributing to effective adaptation to population aging and promoting the role of elderly workers in sustainable socio-economic development. Chapter 1: Theoretical Foundations on Elderly Workers and Regulatory Legal Framework This chapter clarifies the concept, characteristics, and role of EWs, along with the legal principles governing this group. According to the 2019 Labor Code, an elderly worker is defined as a person who continues to work after reaching the statutory retirement age. This concept affirms the right to continue working and highlights the principle of non-discrimination based on age. Elderly workers play a significant role in several aspects: economic independence, intergenerational knowledge transfer, continued fiscal and social contributions, and as role models for active aging. EWs have specific characteristics: declining health, rich experience and skills, difficulty in adapting to new technologies, and concentration in the informal sector due to age-based prejudice. The legal principles regulating this group include:
viii ensuring equality in employment, voluntary work suited to health conditions, workplace protection, and encouraging the use of EWs as a valuable social resource. The thesis analyzes existing legal provisions related to EWs, including retirement age and its gradual increase, flexible employment contracts, entitlement to both pensions and work income, exemption from compulsory social insurance contributions if already retired, along with regulations on occupational safety and support policies for training, health checks, and anti-age discrimination. Chapter 2: Legal Reality and Practical Implementation in Ho Chi Minh City This chapter assesses the current national legal framework and its implementation in Ho Chi Minh City. At the national level, legal regulations have made significant progress, such as gradually increasing retirement age, flexible contract mechanisms, and prohibiting age discrimination. However, limitations remain, including a lack of detailed regulations on age-related labor disputes, absence of incentives for employers to recruit EWs, potential abuse of short-term contracts, and weak policies for vocational training for middle-aged and elderly workers. In Ho Chi Minh City, population aging is accelerating. Elderly workers mainly engage in the informal sector or simple jobs. Some businesses have recognized the value of retaining EWs, but legal enforcement remains limited due to the lack of specialized supervision and insufficient sanctions for violations. Public and corporate awareness still reflects ageist attitudes, and services supporting EWs, especially in training and job placement, are lacking. Chapter 3: Policy Orientation, Legal Reform Recommendations, and Implementation Solutions Based on the orientation of building a socialist rule-of-law state and referencing international experiences (from Japan, Singapore, and Germany), this chapter proposes specific recommendations.
ix Legal reform proposals include: adding provisions that prohibit age-based discrimination in recruitment and employment; creating tax and financial incentives to encourage the hiring of EWs; refining regulations on employment contracts and working hours; introducing training and career counseling policies for EWs; and establishing simplified and free-of-charge mechanisms for resolving age-related labor disputes. Implementation solutions for Ho Chi Minh City include: i. From the State: enhancing awareness campaigns, improving labor inspection and supervision, developing job exchanges and employment funds specifically for EWs, and strengthening inter-agency coordination. ii. From society and businesses: promoting the roles of organizations such as the Elderly Association and Trade Unions; encouraging age-friendly workplaces; supporting the informal labor sector. iii. From the EWs themselves: raising legal awareness, proactively adapting, maintaining health, and actively participating in social organizations. Conclusion: The thesis asserts that protecting and promoting the role of elderly workers is a necessary socio-humanitarian, legal, and economic development requirement. The research clarifies the theoretical foundations, current legal realities, and practical implementation in Ho Chi Minh City while proposing feasible solutions to safeguard the working rights, equality, and welfare of elderly workers in the context of population aging. The thesis contributes to policy direction that transforms the challenges of an aging population into sustainable development opportunities, positioning EWs as a “golden resource” to be effectively utilized. Key words: Law, older workers, retirement age
x MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................i LỜI CẢM ƠN .............................................................................................ii DANH MỤC VIẾT TẮT ...........................................................................iii TÓM TẮT ..................................................................................................iv ABSTRACT...............................................................................................vi MỤC LỤC....................................................................................................... x MỞ ĐẦU......................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài......................................................................................... 1 2. Tổng quan các nghiên cứu về người lao động cao tuổi và pháp luật về người lao động cao tuổi......................................................................................... 3 2.1. Lý luận pháp luật về người lao động cao tuổi....................................... 3 2.2. Thực trạng thực thi pháp luật đối với người lao động cao tuổi ............ 6 2.3. Kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyền cho người lao động cao tuổi ................................................................................................. 10 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu............................................................. 14 3.1. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................... 14 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu.......................................................................... 14 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu............................................................. 15 4.1. Đối tượng nghiên cứu ......................................................................... 15 4.2. Phạm vi nghiên cứu............................................................................. 15 5. Phương pháp nghiên cứu........................................................................... 16 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn .................................................................. 16 7. Kết cấu luận văn........................................................................................ 16 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG CAO TUỔI VÀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH............................................................................... 18 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò người lao động cao tuổi và pháp luật về người lao động cao tuổi....................................................................................... 18 1.1.1. Khái niệm người lao động cao tuổi.................................................. 18 1.1.2. Vai trò người lao động cao tuổi........................................................ 20
显示前 12 页。下载资料查看完整内容。
暂无评论。快来抢沙发吧！
评论 (0)
暂无评论。快来抢沙发吧！