Đang tạo bản xem trước...
i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN NGỌC THÙY AN PHÂN TÍCH BAYES CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số chuyên ngành: 8 34 02 01 Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2024
ii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN NGỌC THÙY AN PHÂN TÍCH BAYES CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số chuyên ngành: 8 34 02 01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TSKH NGUYỄN NGỌC THẠCH Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2024
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Phân tích Bayes các nhân tố tác động đến thu nhập lãi cận biên của các ngân hàng thương mại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu được sử dụng trong đề tài được thu thập từ các tổ chức trong và ngoài nước, có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy; kết quả nghiên cứu từ luận văn là hoàn toàn trung thực và khách quan. Nếu phát hiện bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Người thực hiện luận văn NGUYỄN NGỌC THÙY AN
ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, trước tiên tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến Thầy PGS.TSKH Nguyễn Ngọc Thạch đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, các đồng nghiệp tại đơn vị công tác, các thầy cô giảng dạy, các bạn cùng lớp đã nhiệt tình hỗ trợ và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn Khoa sau đại học, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM đã tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học và tốt nghiệp tại trường. Người thực hiện luận văn Nguyễn Ngọc Thùy An
iii TÓM TẮT LUẬN VĂN Nghiên cứu đặt mục tiêu tổng quát là nhận diện, chọn lọc một nhóm chín nhân tố, đánh giá chiều hướng và mức độ ảnh hưởng của chúng đến NIM của 24 NHTM Việt Nam bao phủ thời gian 13 năm (2009 - 2021) bằng việc sử dụng thuật toán lấy mẫu Hydrid Metropolis-Hastings (MH) trong khuôn khổ tiếp cận tuyến tính Bayes. Giai đoạn 2009 - 2021 là thời kỳ phục hồi của nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam sau cuộc khủng hoảng kinh tế 2008 - 2009 kéo dài đến khi Đại dịch Covid-19 bùng phát và lan rộng toàn thế giới. Nghiên cứu thực hiện mô phỏng mô hình Bayes bao gồm chín biến giải thích với sáu nhân tố vi mô (đặc thù ngân hàng): NPL (tỷ lệ nợ xấu), LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi), LIQ (tính thanh khoản), COST (tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập hoạt động), ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản), SIZE (quy mô ngân hàng) và ba nhân tố môi trường vĩ mô: GRO (tăng trưởng GDP), INF (tỷ lệ lạm phát), COV (Covid-19). Để kiểm định hiệu quả lấy mẫu và năng lực dự báo của mô hình Bayes, tác giả thực hiện các kiểm định hội tụ chuỗi MCMC và tính hợp lý của mô hình Bayes. Theo những kết quả mô phỏng mô hình Bayes, NPL, LDR, COST, ROA và INF tương quan cùng chiều với NIM; trong khi LIQ, SIZE, GRO và COV cho các kết quả ngược lại. Ngoại trừ biến SIZE (quy mô ngân hàng) thể hiện một tương quan yếu, thậm chí không rõ ràng, tất cả những biến số còn lại tương quan mạnh đến NIM. Các kết quả mô phỏng mô hình Bayes là cơ sở vững chắc và tin cậy cho các gợi ý chính sách nhằm góp phần tăng trưởng bền vững NIM cho các ngân hàng Việt Nam.
iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Tên viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt BF Bayes factor DIC Deviance information criterion ESS Effective sample size EU European Union FEM Fixed effects model GDP Gross domestic product MCMC Markov chain Monte Carlo MH Metropolis-Hastings ML Marginal likelihood NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NIM Thu nhập lãi cận biên OLS Ordinary least square P(My) Posterior probabilities REM Random effects model TCTD Tổ chức tín dụng
v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN........................................................................................................i LỜI CẢM ƠN.............................................................................................................ii TÓM TẮT LUẬN VĂN............................................................................................iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................................iv DANH MỤC BẢNG...............................................................................................viii DANH MỤC HÌNH ..................................................................................................ix CHƯƠNG I.................................................................................................................1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI.................................................................................................1 1.1. Tính cấp thiết của đề tài.......................................................................................1 1.2 . Mục tiêu nghiên cứu..........................................................................................2 1.3. Câu hỏi nghiên cứu..............................................................................................2 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.......................................................................2 1.5. Dữ liệu, cách tiếp cận và phương pháp ...............................................................3 1.6. Giá trị lý thuyết và tác động thực tiễn.................................................................3 1.7. Cấu trúc luận văn................................................................................................4 KẾT LUẬN CHƯƠNG I............................................................................................5 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN NGÂN HÀNG VÀ CÁC PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM..................................................................................6 2.1. Lý luận về thu nhập lãi cận biên..........................................................................6 2.1.1 Khái niệm....................................................................................................6 2.1.2 Ý nghĩa........................................................................................................6 2.2. Các lý thuyết nền tảng.........................................................................................6 2.2.1 Lý thuyết Hiệu quả X..................................................................................6 2.2.2 Lý thuyết Lợi thế kinh tế nhờ quy mô ........................................................7 2.2.3 Lý thuyết Sức mạnh thị trường tương đối...................................................8 2.3. Các phân tích thực nghiệm..................................................................................9 CHƯƠNG III............................................................................................................19 PHƯƠNG PHÁP LUẬN, MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU ..............................................19 3.1 Phương pháp luận...............................................................................................19 3.2 Mô hình...............................................................................................................21 3.2. Quy trình thực hiện phân tích Bayes.................................................................23 3.3. Biến phụ thuộc...................................................................................................24
vi 3.4. Các biến độc lập ................................................................................................24 3.4.1 Tỷ lệ nợ xấu ..............................................................................................24 3.4.2 Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi........................................................................25 3.4.3 Tính thanh khoản ......................................................................................25 3.4.4 Tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập hoạt động ......................................26 3.4.5 Tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản ...............................................................27 3.4.6 Quy mô ngân hàng....................................................................................27 3.4.7 Tăng trưởng GDP......................................................................................28 3.4.8 Tỷ lệ lạm phát ...........................................................................................28 3.4.9 Dịch bệnh Covid-19..................................................................................29 3.5. Mẫu dữ liệu........................................................................................................30 KẾT LUẬN CHƯƠNG III.......................................................................................32 CHƯƠNG IV............................................................................................................33 KẾT QUẢ MÔ PHỎNG BAYES VÀ THẢO LUẬN.............................................33 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu......................................................................................33 4.1.1 Thu nhập lãi cận biên................................................................................33 4.1.2 Tỷ lệ nợ xấu ..............................................................................................33 4.1.3 Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi........................................................................36 4.1.4 Tính thanh khoản ......................................................................................37 4.1.5 Tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập hoạt động ......................................38 4.1.6 Tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản ...............................................................39 4.1.7 Quy mô ngân hàng....................................................................................41 4.1.8 Tăng trưởng GDP......................................................................................42 4.1.9 Tỷ lệ lạm phát ...........................................................................................42 4.2. Kiểm tra hiện tượng tự tương quan...................................................................44 4.3 Kết quả phân tích Bayes.....................................................................................45 4.3.1 So sánh và lựa chọn mô hình Bayes .........................................................45 4.3.2 Kiểm định hội tụ chuỗi MCMC................................................................55 4.3.3 Kiểm định tính phù hợp của mô hình Bayes.............................................56 4.4 Thảo luận kết quả mô phỏng Bayes ...................................................................59 4.4.1 Tỷ lệ nợ xấu ..............................................................................................61 4.4.2 Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi........................................................................61 4.4.3 Tính thanh khoản ......................................................................................61 4.4.4 Tỷ lệ chi phí hoạt động trên thu nhập hoạt động ......................................61
vii 4.4.5 Tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản ...............................................................62 4.4.6 Quy mô ngân hàng....................................................................................62 4.4.7 Tăng trưởng GDP......................................................................................62 4.4.8 Tỷ lệ lạm phát ...........................................................................................62 4.4.9 Covid-19....................................................................................................63 KẾT LUẬN CHƯƠNG IV.......................................................................................64 CHƯƠNG V.............................................................................................................65 KẾT LUẬN, HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ...............................................................65 HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU.............................................................................65 5.1. Kết luận..............................................................................................................65 5.2. Một số hàm ý chính sách...................................................................................66 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai...........................................................69 KẾT LUẬN CHƯƠNG V........................................................................................70 TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................i PHỤ LỤC..................................................................................................................iii
viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp những phân tích tần suất về NIM............................................11 Bảng 3.1: Đo lường biến trong mô hình Bayes........................................................23 Bảng 3.2: Dấu kỳ vọng của các biến giải thích........................................................30 Bảng 4.1: Kết quả thống kê mô tả dữ liệu................................................................33 Bảng 4.2: Kết quả tự tương quan giữa các biến.......................................................44 Bảng 4.3: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,1)…………..………………45 Bảng 4.4: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,3)………….……………….46 Bảng 4.5: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,5)……………….………….47 Bảng 4.6: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,10)……………..…………..48 Bảng 4.7: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,20)…………………………49 Bảng 4.8: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,50)…………………………50 Bảng 4.9: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,100)………………………..51 Bảng 4.10: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,1000)……………………..52 Bảng 4.11: Tóm tắt mô phỏng mô hình Bayes với N(0,10000)……………………53 Bảng 4.12: Các tiêu chuẩn thông tin Bayes………………………………………..54 Bảng 4.13: Kiểm định mô hình Bayes……………………………………………..54 Bảng 4.14: Kiểm định ESS………………………………………………………...55 Bảng 4.15: Kết quả mô phỏng mô hình Bayes với N(0,3)…………………………60 Bảng 5.1: Tóm tắt kết quả mô phỏng mô hình Bayes.............................................66
Hiển thị 10 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!