Trang 2
2
Mẫu 03
Mẫu báo cáo biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy
(Kèm theo Kế hoạch số 45/KH-SGDĐT ngày 26/02/2026 của Sở GD&ĐT Sơn La)
-----------------------
BÁO CÁO
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY
- Tên biện pháp:
- Tên cá nhân thực hiện: ………………
- Giáo viên môn: KHTN
- Đơn vị công tác: ………………………..
- Xã: Chiềng Sung
I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn biện pháp
Trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 9 (mạch kiến thức Sinh học), nội
dung nguyên phân là một kiến thức quan trọng. Đây là phần kiến thức nền tảng giúp
học sinh hiểu được sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể, đồng thời giải thích được
sự ổn định của bộ nhiễm sắc thể qua các thế hệ tế bào. Bên cạnh đó, các câu hỏi và
bài tập liên quan đến nguyên phân cũng thường xuất hiện trong các đề kiểm tra và
đặc biệt là trong các đề thi học sinh giỏi.
Qua thực tế giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi nhận thấy nhiều học sinh
gặp khó khăn khi học phần kiến thức này. Nguyên nhân chủ yếu là do nội dung về
nguyên phân khá trừu tượng, liên quan đến sự biến đổi của nhiễm sắc thể qua nhiều
giai đoạn khác nhau. Nếu chỉ học lý thuyết thì học sinh rất khó hình dung được diễn
biến của quá trình nguyên phân, dẫn đến việc dễ nhầm lẫn khi làm các bài tập liên
quan đến số lượng nhiễm sắc thể, số cromatit hay số tế bào tạo thành sau nguyên
phân.
Trường nơi tôi công tác là trường vùng sâu, miền núi, tuyến xã, 100% học sinh
là người dân tộc thiểu số. Ngoài thời gian học trên lớp, nhiều em còn phải phụ giúp
gia đình nên thời gian dành cho việc học và ôn luyện còn hạn chế. Bên cạnh đó, số
lượng học sinh trong đội tuyển học sinh giỏi không nhiều, vì vậy việc lựa chọn cách
bồi dưỡng phù hợp để giúp học sinh hiểu bài nhanh, nhớ lâu và biết vận dụng kiến
thức khi làm bài tập là rất cần thiết.
Từ thực tế đó, trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi không tập trung quá
nhiều vào việc giảng giải lý thuyết mà hướng dẫn học sinh vẽ diễn biến các kì của
nguyên phân. Thông qua việc vẽ và quan sát hình, học sinh có thể hiểu rõ hơn sự thay
đổi của nhiễm sắc thể trong từng giai đoạn. Khi đã nắm được bản chất của quá trình
nguyên phân, các em sẽ dễ dàng tiếp cận và giải các dạng bài tập liên quan. Sau đó,
tôi tiếp tục hướng dẫn học sinh luyện tập một số dạng bài tập thường gặp về nguyên
phân, giúp các em từng bước hình thành kỹ năng giải bài.
Qua quá trình áp dụng trong bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi, tôi nhận thấy
học sinh hiểu bài chắc hơn và làm bài tập tốt hơn. Năm học 2023 – 2024, tôi ôn luyện
cho 2 học sinh nhưng chưa có học sinh đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi. Sang năm
Trang 3
3
học 2024 – 2025, khi áp dụng cách hướng dẫn học sinh hiểu bản chất nguyên phân
thông qua hình vẽ kết hợp với luyện tập các dạng bài tập, tôi ôn luyện 4 học sinh và
đã có 2 học sinh đạt giải cấp huyện (1 giải Ba, 1 giải Khuyến khích) và 1 học sinh đạt
giải Khuyến khích cấp tỉnh. Kết quả này cho thấy cách làm trên phù hợp với đối
tượng học sinh và góp phần nâng cao hiệu quả bồi dưỡng học sinh giỏi.
Từ những lý do trên, tôi lựa chọn nghiên cứu và áp dụng biện pháp:
“Hướng dẫn học sinh giải một số dạng bài tập về nguyên phân nhằm nâng cao
chất lượng đội tuyển học sinh giỏi môn Khoa học tự nhiên lớp 9 (mạch kiến thức
Sinh học)”. Thông qua biện pháp này, tôi mong muốn giúp học sinh hiểu rõ bản chất
của quá trình nguyên phân, biết vận dụng kiến thức để giải các dạng bài tập thường
gặp, từ đó nâng cao kết quả học tập và hiệu quả bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi
của nhà trường.
2. Xác định phạm vi, đối tượng, thời gian áp dụng biện pháp
- Đối tượng áp dụng: Biện pháp được áp dụng trong quá trình bồi dưỡng học
sinh giỏi môn Khoa học tự nhiên lớp 9 (mạch kiến thức Sinh học), cụ thể là các học
sinh tham gia đội tuyển học sinh giỏi của nhà trường.
- Phạm vi áp dụng: Biện pháp được thực hiện trong nội dung nguyên phân
thuộc chương trình Khoa học tự nhiên lớp 9. Ngoài ra, cách tổ chức hoạt động học
tập thông qua sơ đồ, hình vẽ và hệ thống bài tập cũng có thể vận dụng trong quá trình
dạy học các nội dung sinh học khác có liên quan.
- Thời gian áp dụng: Biện pháp được áp dụng trong quá trình bồi dưỡng học
sinh giỏi môn Khoa học tự nhiên lớp 9 tại nhà trường trong năm học 2024 – 2025.
II. Nội dung
1. Thực trạng của biện pháp đã biết
Trong quá trình dạy học môn Khoa học tự nhiên lớp 9 (mạch kiến thức Sinh
học), nội dung nguyên phân là một phần kiến thức quan trọng nhưng cũng khá khó
đối với học sinh. Nội dung này liên quan đến sự biến đổi của nhiễm sắc thể qua nhiều
giai đoạn khác nhau trong quá trình phân chia tế bào. Nếu học sinh không nắm được
bản chất của quá trình này thì rất dễ nhầm lẫn khi làm các bài tập liên quan.
Qua thực tế giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi nhận thấy việc dạy học
nội dung nguyên phân ở nhiều nơi thường vẫn tập trung chủ yếu vào việc trình bày lý
thuyết và yêu cầu học sinh ghi nhớ diễn biến của các kì nguyên phân. Khi học theo
cách này, nhiều học sinh chỉ nhớ máy móc các đặc điểm của từng kì mà chưa hiểu rõ
sự thay đổi của nhiễm sắc thể. Vì vậy khi gặp các bài tập liên quan đến số lượng
nhiễm sắc thể, số cromatit hoặc số tế bào tạo thành sau nguyên phân, học sinh thường
lúng túng và dễ nhầm lẫn.
Bên cạnh đó, các dạng bài tập về nguyên phân trong các đề thi học sinh giỏi
thường yêu cầu học sinh phải hiểu bản chất của quá trình phân bào và biết vận dụng
kiến thức để phân tích và tính toán. Nếu học sinh chỉ học thuộc lý thuyết mà chưa
hình dung được quá trình diễn ra trong tế bào thì việc giải các dạng bài tập này sẽ gặp
nhiều khó khăn.
Đối với học sinh tại trường nơi tôi công tác, khó khăn này càng thể hiện rõ
hơn. Trường nằm ở khu vực vùng sâu, miền núi, 100% học sinh là người dân tộc
thiểu số. Điều kiện học tập của các em còn nhiều hạn chế. Ngoài thời gian học trên
lớp, nhiều em còn phải phụ giúp gia đình nên thời gian dành cho việc học và ôn luyện
còn ít. Bên cạnh đó, số lượng học sinh tham gia đội tuyển học sinh giỏi không nhiều,
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!