SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG THCS -------------------- BÁO CÁO BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VÀ KỸ NĂNG AN TOÀN CHO HỌC SINH Lĩnh vực/Môn: Công tác chủ nhiệm Tên tác giả: Chức vụ: Giáo viên Năm học: 2025 – 2026
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nội dung / Giải nghĩa 1 AI Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence) 2 BGH BGH 3 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo 4 THCS THCS 5 GV Giáo viên 6 HS Học sinh 10 NXB Nhà xuất bản
MỤC LỤC 1. MỞ ĐẦU........................................................................................................ 4 1.1. Lý do chọn biện pháp..............................................................................4 1.2. Mục tiêu của biện pháp...........................................................................6 2. NỘI DUNG BIỆN PHÁP...............................................................................7 2.1. Cơ sở xây dựng biện pháp.......................................................................7 2.2. Giải pháp áp dụng.................................................................................11 Biện pháp 1: Xây dựng học liệu số trực quan bằng AI nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh.........................................11 Biện pháp 2: Thiết kế video tình huống và sản phẩm tuyên truyền bằng AI trong giáo dục pháp luật, kỹ năng an toàn cho học sinh...................................16 Biện pháp 3: Tổ chức kiểm tra, đánh giá và cá nhân hóa nội dung giáo dục pháp luật, kỹ năng an toàn cho học sinh trên nền tảng AI................................23 2.3. Đánh giá kết quả thu được....................................................................28 2.4. Đối tượng áp dụng biện pháp................................................................28 2.5. Kết quả áp dụng biện pháp....................................................................29 2.6. Ưu điểm, hạn chế của các giải pháp đề xuất.........................................33 3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN MỞ RỘNG............35 3.1. Kết luận.................................................................................................35 3.2. Kiến nghị...............................................................................................37 3.3. Bài học kinh nghiệm.............................................................................38 NGƯỜI THỰC HIỆN...........................................................................................39
1. MỞ ĐẦU 1.1. Lý do chọn biện pháp Bối cảnh đổi mới giáo dục và yêu cầu đối với công tác chủ nhiệm Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục phổ thông đang chuyển mạnh từ định hướng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh yêu cầu hình thành cho học sinh những phẩm chất và năng lực cần thiết để học tập, thích ứng và phát triển trong đời sống hiện đại. Cùng với đó, ngành Giáo dục đang đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, dạy học và giáo dục học sinh. Trong bối cảnh đó, công tác chủ nhiệm không chỉ dừng lại ở việc quản lý nền nếp, duy trì kỷ luật hay giải quyết các vấn đề phát sinh trong lớp học mà còn phải đảm nhận vai trò giáo dục toàn diện, định hướng hành vi, hình thành nhân cách và bồi dưỡng kỹ năng sống cho học sinh. Đối với học sinh trung học cơ sở, giáo viên chủ nhiệm giữ vị trí rất quan trọng trong việc hỗ trợ các em hình thành ý thức chấp hành nội quy, thực hiện đúng quy định pháp luật, biết ứng xử văn minh, biết tự bảo vệ bản thân và có trách nhiệm với cộng đồng. Điều đó đặt ra yêu cầu giáo viên chủ nhiệm phải đổi mới cả nội dung lẫn phương thức tổ chức hoạt động giáo dục sao cho phù hợp với tâm lý lứa tuổi, phù hợp với môi trường học đường và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Thực trạng giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh hiện nay Thực tiễn cho thấy, giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh đang trở thành nhiệm vụ cần thiết và cấp bách trong nhà trường. Học sinh trung học cơ sở hiện nay có điều kiện tiếp cận thông tin nhanh, rộng và đa chiều thông qua mạng xã hội, các nền tảng số và các thiết bị thông minh. Bên cạnh những thuận lợi, các em cũng phải đối mặt với nhiều nguy cơ như tiếp nhận thông tin thiếu kiểm chứng, ứng xử chưa phù hợp trên không gian mạng, bị lôi kéo vào những hành vi sai lệch hoặc thiếu kỹ năng xử lý khi gặp tình huống mất an toàn trong học tập và đời sống. Tại Trường THCS Hòa Lạc, Lạng Sơn, công tác giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh luôn được quan tâm thông qua tiết sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớp và các đợt tuyên truyền theo chủ đề. Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế cho thấy một bộ phận học sinh vẫn còn tiếp nhận nội dung giáo dục theo hướng thụ động, ghi nhớ chưa sâu và khả năng vận dụng vào tình huống thực tế còn hạn chế. Một số em chưa nhận diện rõ đâu là hành vi đúng, đâu là hành vi vi phạm, đâu là nguy cơ mất an toàn cho bản thân và bạn bè. Một số em còn thiếu kỹ năng phản ứng phù hợp trước các tình huống liên quan đến bạo lực học đường, an toàn trên không gian mạng hoặc những vấn đề phát sinh trong môi trường học tập. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình tổ chức giáo dục pháp luật, kỹ năng an toàn bằng hình thức truyền thống
Trong quá trình tổ chức giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh bằng hình thức truyền thống, nhà trường và giáo viên chủ nhiệm có nhiều điều kiện thuận lợi được ghi nhận và phát huy: Phương pháp tổ chức tuyên truyền hiện hành tương đối đơn giản, dễ triển khai: Giáo viên chủ nhiệm có thể thực hiện hoạt động tuyên truyền ngay trong giờ sinh hoạt lớp với các phương tiện sẵn có như bảng, tài liệu in, máy chiếu hoặc tivi. Nội dung chuẩn bị không đòi hỏi kỹ năng công nghệ phức tạp, phù hợp với điều kiện chung của nhiều trường THCS. Nội dung giáo dục bảo đảm tính chính xác và định hướng quản lý: Thông tin tuyên truyền do giáo viên trực tiếp xây dựng và truyền đạt nên dễ kiểm soát về nội dung, ngôn ngữ và mức độ phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh lớp 8. Điều này góp phần hạn chế sai lệch thông tin và bảo đảm tính sư phạm trong quá trình giáo dục. Chi phí tổ chức thấp, có thể triển khai đồng bộ: Nhà trường có thể tổ chức hoạt động tuyên truyền cho nhiều lớp trong cùng thời điểm mà không cần đầu tư thêm kinh phí cho thiết bị hoặc phần mềm chuyên dụng. Đây là điều kiện thuận lợi để duy trì thường xuyên các chuyên đề giáo dục pháp luật và phòng chống bạo lực học đường. Sự quan tâm, chỉ đạo và môi trường giáo dục thuận lợi: BGH nhận thức rõ vai trò của giáo dục pháp luật và phòng chống bạo lực học đường, tạo điều kiện để triển khai các hoạt động giáo dục phù hợp. Giờ sinh hoạt lớp được duy trì định kỳ, giúp giáo viên chủ động lồng ghép nội dung sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh theo từng chủ đề cụ thể. Điều kiện cơ sở vật chất và nguồn lực con người được bảo đảm: Hệ thống máy chiếu, tivi và kết nối internet cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức hoạt động giáo dục trực quan. Học sinh có khả năng tiếp cận công nghệ tốt, hứng thú với hình thức học tập qua video. Đội ngũ giáo viên có tinh thần đổi mới, nhiệt huyết, sẵn sàng tham gia các hoạt động tuyên truyền, tạo nên môi trường giáo dục tích cực, thuận lợi cho việc triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường. Sự cần thiết của việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác chủ nhiệm Xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục, từ thực trạng tổ chức công tác chủ nhiệm và từ những hạn chế của hình thức giáo dục truyền thống, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác chủ nhiệm là cần thiết và phù hợp. AI có thể hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm ở nhiều khâu: tóm lược nội dung pháp luật thành thông điệp ngắn gọn, xây dựng học liệu số trực quan, thiết kế infographic, poster, video tình huống, tạo câu hỏi kiểm tra nhanh, phân tích kết quả đánh giá và hỗ trợ cá nhân hóa nội dung giáo dục cho từng nhóm học sinh. Khi được sử dụng đúng mục đích và có sự thẩm định của
giáo viên, AI không thay thế vai trò của người thầy mà trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục trong lớp chủ nhiệm. Việc ứng dụng AI trong giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh còn có ưu thế ở chỗ giúp chuyển hóa những nội dung vốn khô cứng thành hình thức gần gũi, sinh động, phù hợp với cách tiếp nhận của học sinh hiện nay. Thông qua học liệu trực quan, video tình huống và các công cụ đánh giá trên nền tảng số, học sinh được tham gia nhiều hơn, được suy nghĩ, lựa chọn, phản hồi và tự điều chỉnh hành vi của bản thân. Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm có thêm cơ sở để theo dõi, đánh giá và hỗ trợ học sinh một cách sát thực, linh hoạt hơn. Chính vì vậy, tôi lựa chọn và triển khai biện pháp “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác chủ nhiệm nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh” tại Trường THCS Hòa Lạc, Tân Thành, Lạng Sơn với mong muốn góp phần đổi mới công tác chủ nhiệm theo hướng thiết thực, hiện đại và phù hợp với bối cảnh giáo dục hiện nay. 1.2. Mục tiêu của biện pháp Mục tiêu chung Nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh trong công tác chủ nhiệm thông qua việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để xây dựng học liệu số trực quan, thiết kế video tình huống, tổ chức kiểm tra đánh giá và cá nhân hóa nội dung giáo dục, từ đó góp phần hình thành cho học sinh nhận thức đúng, thái độ đúng và hành vi phù hợp trong môi trường học đường cũng như trong đời sống. Mục tiêu cụ thể. - Xây dựng hệ thống học liệu số trực quan về giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn phù hợp với đặc điểm tâm lý, nhận thức của học sinh THCS. - Thiết kế các video tình huống và sản phẩm tuyên truyền bằng AI nhằm làm cho nội dung giáo dục trở nên sinh động, dễ hiểu, gần gũi và có sức lan tỏa hơn. - Tổ chức các hoạt động giáo dục trong tiết sinh hoạt lớp theo hướng tăng cường sự tham gia của học sinh, giúp các em biết quan sát, phân tích, thảo luận và lựa chọn cách ứng xử phù hợp trước các tình huống thực tế. - Kiểm tra và đánh giá mức độ tiếp thu của học sinh đối với từng chủ đề giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn bằng các công cụ số có sự hỗ trợ của AI. - Phân nhóm học sinh theo mức độ nhận thức và khả năng vận dụng để cá nhân hóa nội dung học tập, hỗ trợ phù hợp với từng đối tượng. - Góp phần nâng cao ý thức chấp hành nội quy, quy định của nhà trường, tăng cường hành vi ứng xử văn minh trên không gian mạng, phòng tránh bạo lực học đường và hình thành kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho học sinh. - Hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng hiện đại, linh hoạt, tiết kiệm thời gian và phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.
2. NỘI DUNG BIỆN PHÁP 2.1. Cơ sở xây dựng biện pháp Quan điểm xây dựng biện pháp Biện pháp được xây dựng trên quan điểm lấy học sinh làm trung tâm của quá trình giáo dục, hướng tới hình thành nhận thức đúng, thái độ đúng và hành vi đúng trong việc chấp hành pháp luật, ứng xử văn minh và bảo đảm an toàn cho bản thân trong môi trường học đường cũng như trong đời sống. Trong công tác chủ nhiệm, giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin hay nhắc nhở học sinh thực hiện nội quy, mà cần giúp các em hiểu bản chất của vấn đề, nhận diện được tình huống thực tế và biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp. Biện pháp cũng được xây dựng theo quan điểm gắn nội dung giáo dục với những vấn đề gần gũi, thiết thực và thường gặp đối với học sinh trung học cơ sở như ứng xử trên không gian mạng, phòng chống bạo lực học đường, an toàn giao thông, kỹ năng tự bảo vệ bản thân và phòng tránh các nguy cơ mất an toàn trong học tập, sinh hoạt. Nội dung giáo dục phải cụ thể, dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi và có khả năng tác động đến hành vi thực tế của học sinh. Bên cạnh đó, biện pháp được xây dựng theo quan điểm đổi mới phương thức tổ chức công tác chủ nhiệm theo hướng trực quan, sinh động, linh hoạt và phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo không nhằm thay thế vai trò của giáo viên mà đóng vai trò là công cụ hỗ trợ để giáo viên nâng cao chất lượng chuẩn bị học liệu, tổ chức hoạt động giáo dục, kiểm tra đánh giá và theo dõi sự tiến bộ của học sinh một cách thuận lợi hơn. Giáo viên vẫn là người giữ vai trò định hướng, kiểm soát nội dung, bảo đảm tính giáo dục và tính sư phạm của toàn bộ biện pháp. Tình hình khảo sát thực tế Qua quá trình trao đổi, phỏng vấn và phát phiếu thăm dò ý kiến đối với 10 giáo viên chủ nhiệm tại trường, nhận thấy đa số các thầy cô đều nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục pháp luật cho học sinh. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất mà các giáo viên gặp phải là sự hạn chế về thời gian và kỹ năng công nghệ. Việc xây dựng một kịch bản tiểu phẩm và tổ chức cho học sinh tập luyện để biểu diễn trong giờ sinh hoạt lớp tốn rất nhiều thời gian và công sức, do đó hình thức này không thể thực hiện thường xuyên. Hầu hết giáo viên vẫn lựa chọn phương pháp an toàn là thuyết trình hoặc đọc tài liệu có sẵn, dẫn đến giờ sinh hoạt trở nên nặng nề và đơn điệu. Đặc biệt, khi được hỏi về việc ứng dụng AI để tạo video, 90% giáo viên cho biết họ chưa từng tiếp cận hoặc cảm thấy e ngại vì nghĩ rằng đây là kỹ thuật phức tạp đòi hỏi trình độ tin học cao.
STT Nội dung khó khăn Số lượng (GV) Tỷ lệ (%) 1 Thiếu nguồn tài liệu video minh họa sinh động, phù hợp lứa tuổi 9/10 90% 2 Không có thời gian để dàn dựng tiểu phẩm thực tế 8/10 80% 3 Kỹ năng thiết kế video, đồ họa còn hạn chế 9/10 90% 4 Học sinh thụ động, ít tham gia xây dựng bài 15/20 75% Bảng 2.1 Thống kê khó khăn của giáo viên chủ nhiệm trong công tác tuyên truyền pháp luật Tiến hành khảo sát đối với 95 học sinh lớp 8 trong nhà trường thông qua phiếu hỏi trắc nghiệm khách quan nhằm đánh giá mức độ nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống liên quan đến bạo lực học đường trên không gian mạng. Nội dung khảo sát tập trung vào khả năng nhận diện hành vi, hiểu biết các quy định liên quan của pháp luật và nhận thức về trách nhiệm cá nhân, đồng thời tìm hiểu mức độ hứng thú của học sinh đối với các tiết sinh hoạt chủ đề. Kết quả cho thấy nhận thức của học sinh còn thiên về ghi nhớ khái niệm, chưa gắn chặt với kỹ năng xử lý tình huống thực tế. Khi đưa ra các tình huống giả định, tỷ lệ học sinh trả lời chưa chính xác hoặc còn lúng túng chiếm mức đáng kể. Kết quả cho thấy nhận thức của học sinh còn thiên về ghi nhớ khái niệm, chưa gắn chặt với kỹ năng xử lý tình huống thực tế. Khi đưa ra các tình huống giả định như bị xúc phạm trên nhóm chat, bị lan truyền thông tin sai sự thật hoặc chứng kiến bạn bè bị cô lập trên mạng xã hội, tỷ lệ học sinh trả lời chưa chính xác hoặc còn lúng túng chiếm mức đáng kể. Đáng chú ý, đa số học sinh cho rằng hình thức tuyên truyền hiện nay còn nặng về lý thuyết, thiếu tính sinh động và chưa tạo được sự hứng thú trong giờ sinh hoạt lớp. Nhiều em bày tỏ mong muốn được tiếp cận các tình huống minh họa cụ thể thông qua video hoặc hoạt động trải nghiệm thay vì chỉ nghe phổ biến nội dung. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cần đổi mới phương pháp tuyên truyền theo hướng trực quan, tăng tính tương tác và gắn với thực tiễn đời sống của học sinh
Tiêu chí đánh giá Tốt (SL ) Kh á (SL ) Trun g bình (SL) Yếu (SL ) Tốt (%) Kh á (%) Trun g bình (%) Yế u (%) Nhận diện các hành vi vi phạm pháp luật và mất an toàn trong học đường và đời sống 19 33 29 14 20 34.7 30.5 14. 7 Hiểu biết về các quy định pháp luật và nguyên tắc bảo đảm an toàn đối với học sinh 14 24 38 19 14. 7 25.3 40 20 Nhận thức về trách nhiệm cá nhân trong việc chấp hành pháp luật và bảo vệ bản thân 17 29 33 16 17. 9 30.5 34.7 16. 8 Kỹ năng xử lý các tình huống liên quan đến vi phạm pháp luật và nguy cơ mất an toàn 10 19 43 23 10. 5 20 45.3 24. 2 Bảng 2.2. Kết quả khảo sát nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống bạo lực học đường của học sinh
Hình 2.1. Kết quả khảo sát nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống bạo lực học đường của học sinh Kết quả khảo sát cho thấy mức độ nhận thức và kỹ năng của học sinh về giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn còn chưa đồng đều. Số học sinh đạt mức tốt và khá ở các tiêu chí chưa cao, trong khi mức trung bình và yếu vẫn chiếm tỉ lệ đáng kể. Đặc biệt, ở tiêu chí kỹ năng xử lý các tình huống liên quan đến vi phạm pháp luật và nguy cơ mất an toàn, số học sinh đạt mức trung bình và yếu còn khá lớn. Điều đó cho thấy học sinh đã có nhận thức bước đầu nhưng khả năng vận dụng vào thực tiễn còn hạn chế. Đây là cơ sở thực tiễn quan trọng để triển khai biện pháp Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác chủ nhiệm nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh. Vai trò của AI trong hỗ trợ công tác chủ nhiệm Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho giáo viên chủ nhiệm trong tổ chức các hoạt động giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) không thay thế vai trò của giáo viên mà giúp giáo viên thực hiện công việc thuận lợi hơn, nhanh hơn và phù hợp hơn với đặc điểm tâm lý học sinh trung học cơ sở. Trước hết, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ giáo viên xây dựng nội dung giáo dục từ các văn bản pháp luật, quy định và chủ đề an toàn theo hướng ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu. Bên cạnh đó, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ thiết kế học liệu số trực quan như infographic, poster, phiếu học tập, tranh tình huống và sản phẩm tuyên truyền, giúp học sinh dễ tiếp nhận hơn. Ngoài ra, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) còn hỗ trợ xây dựng video tình huống, tạo câu hỏi kiểm tra, phiếu phản hồi và phân tích kết quả đánh giá. Trên cơ sở
đó, giáo viên có thể phân nhóm học sinh và điều chỉnh nội dung giáo dục phù hợp hơn với từng đối tượng. Như vậy, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) góp phần nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm, đồng thời làm cho hoạt động giáo dục trở nên trực quan, linh hoạt và thiết thực hơn. Định hướng triển khai biện pháp theo quy trình Biện pháp được triển khai theo một quy trình thống nhất, bảo đảm tính logic, tính khả thi và sự liên kết giữa các giải pháp. Trước hết, giáo viên chủ nhiệm xác định những nội dung giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn phù hợp với đặc điểm học sinh và thực tiễn lớp học. Tiếp đó, giáo viên sử dụng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng hệ thống học liệu số trực quan như infographic, poster, phiếu học tập nhằm hình thành nhận thức ban đầu cho học sinh. Trên cơ sở học liệu đã có, giáo viên tiếp tục phát triển thành video tình huống và sản phẩm tuyên truyền bằng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Sau đó, giáo viên tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động quan sát, trao đổi, phân tích tình huống và rút ra bài học. Sau mỗi chủ đề, giáo viên tiến hành kiểm tra, đánh giá bằng các công cụ số có sự hỗ trợ của ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), từ đó phân tích kết quả, phân nhóm học sinh và cá nhân hóa nội dung hỗ trợ. Quy trình này gồm các bước: lựa chọn chủ đề, xây dựng học liệu số, thiết kế video, tổ chức hoạt động giáo dục, kiểm tra đánh giá và điều chỉnh nội dung phù hợp. Nhờ vậy, các biện pháp được triển khai đồng bộ và góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật, kỹ năng an toàn cho học sinh trong công tác chủ nhiệm. 2.2. Giải pháp áp dụng Biện pháp 1: Xây dựng học liệu số trực quan bằng AI nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh Mục đích của biện pháp Trong công tác chủ nhiệm, giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh giữ vai trò rất quan trọng, góp phần hình thành nhận thức đúng, thái độ đúng và hành vi phù hợp trong học tập cũng như trong đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, nếu chỉ truyền đạt bằng lời nói, đọc văn bản hoặc nhắc nhở theo lối thông thường thì nội dung thường khô khan, khó tạo hứng thú, học sinh dễ quên, khó vận dụng vào thực tế. Xuất phát từ thực tế đó, biện pháp xây dựng học liệu số trực quan bằng AI được thực hiện nhằm: - Chuyển hóa các nội dung pháp luật, quy định và kỹ năng an toàn thành học liệu ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ. - Tăng tính trực quan, sinh động trong giờ sinh hoạt chủ nhiệm, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, hiêụ quả. - Hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm tiết kiệm thời gian trong việc thiết kế tài liệu, đồng thời nâng cao chất lượng nội dung giáo dục. - Tạo nguồn học liệu dùng chung, có thể linh hoạt sử dụng trong nhiều tình huống
giáo dục khác nhau như sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, tuyên truyền đầu tuần, phối hợp với phụ huynh. - Góp phần hình thành cho học sinh nhận thức đúng về pháp luật, biết phòng tránh rủi ro, biết tự bảo vệ bản thân và ứng xử an toàn trong môi trường học đường cũng như trên không gian mạng. Biện pháp này được xem là nền tảng ban đầu trong toàn bộ quá trình triển khai sáng kiến, bởi muốn giáo dục hiệu quả thì trước hết phải có học liệu phù hợp, hấp dẫn và sát với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh. Nội dung thực hiện Biện pháp tập trung vào việc sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm xây dựng hệ thống học liệu số trực quan theo từng chủ đề giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh. Các nhóm nội dung học liệu được xây dựng gồm: Học liệu về giáo dục pháp luật - Nội quy trường học, lớp học. - Quy định về quyền và nghĩa vụ của học sinh. - Luật Trẻ em. - An toàn giao thông đường bộ. - Phòng, chống bạo lực học đường. - Quy định về sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh. - Phòng tránh vi phạm pháp luật ở lứa tuổi học sinh. Học liệu về kỹ năng an toàn - Kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích. - Kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước người lạ, bạo lực, xâm hại. - Kỹ năng an toàn khi tham gia giao thông. - Kỹ năng sử dụng Internet và mạng xã hội an toàn. - Kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và thoát hiểm. - Kỹ năng xử lí một số tình huống khẩn cấp trong học đường. Từ các nội dung trên, giáo viên xây dựng các dạng học liệu số trực quan như: - Infographic tóm tắt kiến thức trọng tâm. - Poster tuyên truyền ngắn gọn, dễ nhớ. - Sơ đồ tư duy hệ thống hóa nội dung pháp luật và kỹ năng an toàn. - Bộ tranh tình huống minh họa đúng – sai. - Thẻ ghi nhớ các quy tắc an toàn. - Tài liệu điện tử ngắn dùng cho tiết sinh hoạt lớp hoặc gửi nhóm lớp, nhóm phụ huynh. Điểm cốt lõi của biện pháp không chỉ nằm ở việc “làm đẹp tài liệu” mà quan trọng hơn là biến các nội dung vốn khô cứng thành những sản phẩm có tính sư phạm, có tính trực quan, gần gũi với học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục trong công tác chủ nhiệm. Cách thức thực hiện
Bước 1. Khảo sát thực tế và xác định nhu cầu giáo dục Căn cứ vào đặc điểm lớp chủ nhiệm, những hạn chế học sinh thường gặp và yêu cầu giáo dục của nhà trường, giáo viên xác định các chủ đề cần ưu tiên xây dựng học liệu. Việc lựa chọn nội dung phải bảo đảm tính thiết thực, gần gũi với đời sống học sinh và có thể vận dụng ngay trong các giờ sinh hoạt chủ nhiệm. Bước 2. Lựa chọn nội dung trọng tâm Từ mỗi chủ đề, giáo viên chọn lọc những kiến thức, quy định và kỹ năng cốt lõi để chuyển hóa thành học liệu. Nội dung cần ngắn gọn, chính xác, phù hợp lứa tuổi, tránh dàn trải hoặc mang tính lý thuyết nặng nề. Bước 3. Sử dụng AI để xây dựng khung nội dung Giáo viên sử dụng các công cụ AI như ChatGPT, Gemini hoặc các công cụ tương tự để: - Tóm tắt nội dung pháp luật và kỹ năng an toàn thành các ý chính. - Chuyển hóa ngôn ngữ pháp lý hoặc khái niệm trừu tượng thành cách diễn đạt dễ hiểu đối với học sinh. - Gợi ý khẩu hiệu, thông điệp, tiêu đề ngắn gọn, dễ nhớ. - Đề xuất tình huống thực tiễn phù hợp với từng chủ đề giáo dục. Bước 4. Thiết kế học liệu số trực quan Trên cơ sở nội dung đã xử lý, giáo viên sử dụng Canva AI hoặc các công cụ thiết kế phù hợp để tạo sản phẩm học liệu. Quá trình thiết kế cần bảo đảm: - Nội dung ngắn gọn, rõ trọng tâm. - Hình ảnh trực quan, gần gũi, phù hợp với học sinh. - Màu sắc hài hòa, bố cục khoa học. - Mỗi học liệu hướng đến một thông điệp giáo dục rõ ràng. Bước 5. Tổ chức sử dụng học liệu trong công tác chủ nhiệm Học liệu số được sử dụng linh hoạt trong: - Tiết sinh hoạt lớp. - Hoạt động giáo dục theo chủ đề. - Hoạt động tuyên truyền đầu tuần. - Nhóm lớp hoặc nhóm phụ huynh để phối hợp giáo dục. Khi sử dụng, giáo viên kết hợp cho học sinh quan sát, trao đổi, trả lời câu hỏi gợi mở, liên hệ tình huống thực tế và rút ra bài học cần ghi nhớ. Bước 6. Theo dõi, điều chỉnh và hoàn thiện Sau mỗi lần triển khai, giáo viên ghi nhận mức độ tiếp nhận của học sinh, phản hồi của lớp và hiệu quả sử dụng học liệu để điều chỉnh nội dung, hình thức thể hiện và cách tổ chức cho phù hợp hơn. Hướng dẫn minh họa sản phẩm: Thiết kế kịch bản tính huống và học liệu số tuyên truyền giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh bằng Gemini Để khắc phục tình trạng thiếu học liệu số trực quan phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh cũng như bối cảnh thực tế của lớp chủ nhiệm, biện pháp được lựa chọn trước hết là quy trình hóa việc sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ giáo viên xây dựng nội dung giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn theo hướng ngắn gọn, trực
quan, dễ tiếp cận. Khác với cách làm truyền thống phải tự tìm tài liệu, tự chắt lọc kiến thức và tự thiết kế từng sản phẩm trong thời gian dài, giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò là người định hướng nội dung, lựa chọn chủ đề, kiểm soát tính chính xác và điều chỉnh ngôn ngữ cho phù hợp với học sinh; còn AI đóng vai trò hỗ trợ tổng hợp, gợi ý cấu trúc, xây dựng tình huống và tạo khung nội dung cho học liệu. Cách làm này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn góp phần nâng cao tính sư phạm, tính trực quan và khả năng vận dụng của học liệu trong tiết sinh hoạt lớp. Đồng thời, để hỗ trợ học sinh “hiểu đúng” trước khi “xử lí tình huống”, giáo viên chủ động thiết kế kèm theo infographic, poster, tranh tình huống và phiếu học tập số như những học liệu bổ trợ quan trọng.. a. Quy trình 4 bước xây dựng học liệu số trực quan bằng AI Quy trình này được tôi đúc kết từ quá trình thực hiện thực tế, bảo đảm giáo viên chủ nhiệm có thể triển khai một cách khả thi, kể cả khi chưa có nhiều kinh nghiệm về thiết kế hoặc công nghệ. Bước 1: Xác định chủ đề và nạp dữ liệu đầu vào Trước khi yêu cầu AI hỗ trợ xây dựng học liệu, giáo viên cần xác định rõ chủ đề giáo dục và mục tiêu tác động đối với học sinh. Việc đưa yêu cầu quá chung chung như “hãy làm học liệu về bạo lực học đường” thường khiến nội dung do AI tạo ra còn dàn trải, thiếu chiều sâu hoặc chưa sát với yêu cầu giáo dục trong nhà trường. Vì vậy, giáo viên cần chủ động cung cấp cho AI những dữ liệu đầu vào đã được chọn lọc, bao gồm nội dung pháp luật, nội quy nhà trường, tình huống thực tế thường gặp ở học sinh và thông điệp giáo dục cần nhấn mạnh. Ví dụ, với chủ đề "Bạo lực học đường trên không gian mạng", sử dụng câu lệnh: "Chào Gemini, tôi là giáo viên chủ nhiệm lớp 8 THCS. Hãy đóng vai một chuyên gia pháp luật và ghi nhớ nội dung Điều 16 và Điều 29 Luật An ninh mạng 2018 của Việt Nam về phòng ngừa, xử lý hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm trên mạng. Hãy xác nhận đã hiểu trước khi tôi đưa ra yêu cầu tiếp theo." Bước 2: Yêu cầu AI đề xuất thông điệp, tình huống và cấu trúc học liệu Sau khi AI đã nắm được nội dung cốt lõi, giáo viên tiếp tục yêu cầu công cụ đề xuất các thông điệp tuyên truyền ngắn gọn, các tình huống gần gũi với học sinh và các dạng trình bày phù hợp với học liệu số. Ở bước này, AI không chỉ giúp rút gọn nội dung mà còn hỗ trợ chuyển hóa kiến thức pháp luật, kỹ năng an toàn vốn khô khan thành các ý chính rõ ràng, dễ nhớ, dễ trình bày dưới dạng infographic hoặc poster. Ví dụ, với chủ đề "Bạo lực học đường trên không gian mạng”, Sử dụng câu lệnh: "Dựa trên các điều luật đã ghi nhớ, hãy gợi ý cho tôi 3 tình huống giả định thường xảy ra với học sinh THCS liên quan đến việc nói xấu, tẩy chay nhau, miệt thị ngoại hình trên nhóm chat Zalo. Tình huống cần có nhân vật cụ thể, diễn biến tâm lý rõ ràng và bài học rút ra."
Bước 3: Chuyển nội dung thành sản phẩm học liệu số trực quan Đây là bước quyết định để tạo video AI sau này. Kịch bản cần được chia thành các phân cảnh rõ ràng với miêu tả hình ảnh và lời thoại riêng biệt. Câu lệnh tôi áp dụng là: "Hãy chọn tình huống số 2 và viết lại thành một kịch bản video ngắn khoảng 2 phút. Trình bày dưới dạng bảng gồm 3 cột: Cột 1 là Số thứ tự phân cảnh; Cột 2 là Hình ảnh (Mô tả chi tiết bối cảnh, hành động nhân vật để tôi nhập vào công cụ tạo video AI); Cột 3 là Lời thoại/Âm thanh (Lời thoại của học sinh và lời chốt của giáo viên)." Bước 4: Thẩm định, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm Sau khi AI hỗ trợ xây dựng nội dung và giáo viên hoàn thiện học liệu, bước tiếp theo là đọc lại, rà soát và điều chỉnh trước khi đưa vào sử dụng. Giáo viên cần kiểm tra tính chính xác của thông tin, tính sư phạm trong cách diễn đạt, sự phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh và mức độ khả thi khi tổ chức trong tiết sinh hoạt lớp. Những từ ngữ quá nặng nề, quá pháp lý hoặc chưa phù hợp với môi trường học đường cần được thay thế bằng cách diễn đạt gần gũi, dễ hiểu nhưng vẫn giữ đúng tinh thần giáo dục. Quá trình thẩm định này có ý nghĩa rất quan trọng, bởi AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Giáo viên chủ nhiệm vẫn là người quyết định cuối cùng về chất lượng, tính phù hợp và hiệu quả sử dụng của học liệu. b. Thiết kế học liệu số dạng infographic với chủ đề “Xây dựng ý thức ứng xử tích cực trên không gian mạng trong môi trường học đường” Để bảo đảm học sinh không chỉ tiếp cận nội dung tuyên truyền một cách hình thức mà thực sự hiểu và vận dụng được trong đời sống học đường, tôi thiết kế học liệu số dạng infographic theo hướng ngắn gọn, trực quan, dễ nhớ và phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi. Học liệu này được xây dựng trước khi tổ chức cho học sinh thảo luận tình huống hoặc tham gia các hoạt động sinh hoạt chủ nhiệm, nhằm hình thành cho các em nhận thức ban đầu đúng đắn về cách ứng xử trên không gian mạng. Trong quá trình thực hiện, tôi sử dụng nội dung do AI hỗ trợ tóm lược, chọn lọc và hệ thống hóa để thiết kế infographic với chủ đề “Xây dựng ý thức ứng xử tích cực trên không gian mạng trong môi trường học đường”. Nội dung infographic tập trung vào những hành vi cốt lõi mà học sinh cần ghi nhớ và thực hiện khi giao tiếp, chia sẻ thông tin và tương tác trên mạng xã hội, đặc biệt là trong các nhóm lớp, diễn đàn học tập hoặc các nền tảng trực tuyến có liên quan đến bạn bè, thầy cô và nhà trường. Cụ thể, infographic được xây dựng theo các thông điệp ngắn, rõ ý như: sử dụng ngôn ngữ lịch sự, tôn trọng người khác khi bình luận; kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; không đăng tải, phát tán nội dung làm tổn thương bạn bè; không hùa theo đám đông để chế giễu, công kích người khác; biết báo cho giáo viên hoặc cha mẹ khi phát hiện hành vi sai lệch, xúc phạm hoặc bắt nạt trên không gian mạng. Các nội dung này được trình bày kết hợp với biểu tượng minh họa, màu sắc phù hợp và bố cục rõ ràng nhằm giúp học sinh dễ quan sát, dễ tiếp nhận và dễ ghi nhớ. Học liệu được sử dụng linh hoạt bằng cách trình chiếu trong tiết sinh hoạt lớp,
lồng ghép vào hoạt động giáo dục theo chủ đề hoặc chia sẻ qua nhóm lớp để học sinh đọc trước ở nhà. Trên cơ sở đó, giáo viên tổ chức cho học sinh trao đổi, liên hệ với thực tế bản thân, từ đó nhận diện được đâu là hành vi ứng xử tích cực, đâu là hành vi thiếu chuẩn mực trên môi trường số. Nhờ cách thiết kế này, infographic không chỉ dừng lại ở chức năng tuyên truyền mà còn trở thành công cụ hỗ trợ nhận thức, góp phần hình thành cho học sinh thái độ đúng đắn, văn minh và có trách nhiệm khi tham gia không gian mạng trong môi trường học đường. Biện pháp 2: Thiết kế video tình huống và sản phẩm tuyên truyền bằng AI trong giáo dục pháp luật, kỹ năng an toàn cho học sinh Mục đích của biện pháp Biện pháp này được thực hiện nhằm chuyển hóa các nội dung giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn từ dạng văn bản, học liệu tĩnh sang hình thức video tình huống và sản phẩm tuyên truyền trực quan, sinh động, phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh. Nếu ở biện pháp 1, giáo viên tập trung xây dựng nền tảng học liệu số trực quan, thì ở biện pháp 2, các nội dung đó tiếp tục được phát triển thành video ngắn có tình huống cụ thể, nhân vật rõ ràng, lời thoại gần gũi và thông điệp giáo dục rõ nét hơn. Việc thiết kế video bằng AI giúp giáo viên chủ nhiệm khắc phục hạn chế về kỹ năng quay dựng, giảm áp lực về thời gian, chi phí và nhân lực khi tổ chức các hoạt động giáo dục trong lớp. Đồng thời, video tình huống và sản phẩm tuyên truyền có khả năng tạo ấn tượng mạnh, thu hút sự chú ý của học sinh, hỗ trợ các em dễ hình dung, dễ ghi nhớ và dễ liên hệ với thực tế hơn so với cách nhắc nhở, phổ biến thông thường. Thông qua biện pháp này, giáo viên chủ nhiệm hướng tới các mục tiêu cụ thể sau: - Đổi mới hình thức giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn trong công tác chủ nhiệm theo hướng trực quan, hiện đại và gần gũi với học sinh. - Tạo ra các video tình huống phản ánh những vấn đề học sinh thường gặp trong đời sống học đường và trên không gian mạng. - Hỗ trợ học sinh nhận diện hành vi đúng – sai, biết phân tích tình huống và lựa chọn cách ứng xử phù hợp. - Mở rộng phạm vi tác động của hoạt động giáo dục thông qua việc chia sẻ video cho học sinh và phụ huynh cùng theo dõi. Nội dung thực hiện Nội dung trọng tâm của biện pháp là sử dụng công cụ AI, trong đó HeyGen là nền tảng chính, để thiết kế các video tình huống và sản phẩm tuyên truyền phục vụ giáo dục pháp luật, kỹ năng an toàn cho học sinh trong công tác chủ nhiệm. Các video được xây dựng theo các chủ đề gần gũi, thiết thực với học sinh như: - Ứng xử văn minh, tích cực trên không gian mạng. - Phòng, chống bạo lực học đường. - An toàn giao thông học đường.
- Kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước nguy cơ xâm hại, dụ dỗ, lôi kéo. - Kỹ năng ứng xử khi gặp tình huống mất an toàn trong học tập và sinh hoạt. Điểm cốt lõi của biện pháp không chỉ là tạo ra video đẹp về hình thức mà là xây dựng được những sản phẩm có nội dung đúng định hướng, gần gũi với học sinh, có khả năng tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi. Cách thức thực hiện Để biện pháp bảo đảm tính khả thi và có thể áp dụng trong thực tế công tác chủ nhiệm, tôi triển khai theo quy trình gồm các bước sau: Bước 1. Lựa chọn chủ đề và xây dựng kịch bản tình huống Trên cơ sở các nội dung đã được hình thành từ biện pháp 1, tôi lựa chọn những chủ đề có tính thời sự, gắn với thực tiễn lớp học và dễ tạo thành tình huống giáo dục. Sau đó, tôi sử dụng AI để hỗ trợ xây dựng kịch bản tình huống hoặc lời dẫn tuyên truyền. Khi xây dựng kịch bản, tôi yêu cầu AI gợi ý: - Bối cảnh xảy ra tình huống. - Nhân vật tham gia. - Diễn biến chính. - Mâu thuẫn hoặc vấn đề cần xử lý. - Lời chốt cuối cùng mang tính giáo dục. Kịch bản sau khi AI hỗ trợ sẽ được tôi đọc lại, chỉnh sửa và thẩm định để bảo đảm phù hợp với ngôn ngữ học sinh, không phản cảm, không cực đoan, đồng thời giữ được tính thực tế và tính sư phạm. Bước 2. Tạo lời thoại và phân chia phân cảnh Sau khi hoàn thiện nội dung, tôi tiếp tục chia kịch bản thành các phân cảnh ngắn. Mỗi phân cảnh xác định rõ: - Nhân vật nào xuất hiện. - Bối cảnh diễn ra ở đâu. - Hành động chính là gì. - Lời thoại hoặc lời dẫn tương ứng. Việc chia nhỏ phân cảnh giúp quá trình tạo video trên HeyGen thuận lợi hơn, đồng thời giúp sản phẩm cuối cùng có nhịp điệu rõ ràng, dễ theo dõi và phù hợp với thời lượng sử dụng trong tiết sinh hoạt lớp. Bước 3. Sử dụng HeyGen để tạo video AI Trên nền tảng HeyGen, tôi tiến hành thiết kế video bằng cách lựa chọn nhân vật ảo phù hợp với từng vai trò trong kịch bản. Với các đoạn dẫn dắt, tổng kết hoặc tuyên truyền, tôi ưu tiên chọn nhân vật có phong thái nghiêm túc, rõ ràng, phù hợp với vai giáo viên hoặc người định hướng. Với các tình huống học đường, tôi lựa chọn nhân vật gần gũi với lứa tuổi học sinh để tăng tính tự nhiên và khả năng đồng cảm. Tiếp đó, tôi nhập lời thoại vào hệ thống, lựa chọn giọng đọc AI phù hợp với từng nhân vật và điều chỉnh tốc độ đọc, nhịp ngắt nghỉ sao cho tự nhiên, dễ nghe. Sau khi hoàn tất phần giọng đọc, tôi thiết lập hình nền, phông cảnh hoặc hình ảnh minh họa tương ứng với từng nội dung như lớp học, sân trường, giao diện nhóm chat, cổng
trường, đường phố hoặc không gian mạng. Quá trình này giúp chuyển hóa kịch bản chữ thành video có hình ảnh, âm thanh và lời thoại, từ đó tăng sức hấp dẫn và hiệu quả truyền tải thông điệp giáo dục. Bước 4. Tinh chỉnh và hoàn thiện sản phẩm Sau khi tạo bản video đầu tiên, tôi xem lại toàn bộ sản phẩm để kiểm tra: - Mức độ khớp giữa hình ảnh và lời thoại. - Sự tự nhiên của giọng đọc. - Độ rõ ràng của thông điệp giáo dục. - Sự phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. - Thời lượng video có phù hợp để sử dụng trong giờ sinh hoạt lớp hay không. Nếu cần, tôi tiếp tục điều chỉnh câu chữ, thay đổi giọng đọc, lược bớt nội dung hoặc thay nền để video mạch lạc và dễ tiếp nhận hơn. Các video sau khi hoàn thiện được lưu dưới dạng tệp số để sử dụng lâu dài. Bước 5. Tổ chức sử dụng và chia sẻ video trong công tác chủ nhiệm Video sau khi hoàn thiện được sử dụng linh hoạt trong các hoạt động giáo dục như: - Trình chiếu trong tiết sinh hoạt lớp. - Sử dụng trong các buổi tuyên truyền theo chủ đề. - Chia sẻ qua nhóm lớp để học sinh xem lại. - Gửi cho phụ huynh để phối hợp giáo dục tại gia đình. Để tăng tính thuận tiện, giáo viên có thể gắn đường link video dưới dạng mã QR vào phiếu học tập, bảng tin lớp hoặc tài liệu sinh hoạt chủ nhiệm. Cách làm này giúp học sinh dễ dàng truy cập lại nội dung sau giờ học, qua đó mở rộng không gian giáo dục từ trong lớp học ra ngoài lớp học. Bước 6. Thu nhận phản hồi và điều chỉnh Sau khi sử dụng video, tôi tổ chức cho học sinh trao đổi, nêu cảm nhận, trả lời câu hỏi hoặc xử lý tình huống tương tự. Đồng thời, tôi ghi nhận phản hồi của học sinh về mức độ dễ hiểu, hấp dẫn và tính gần gũi của video để tiếp tục điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp hơn trong những lần triển khai sau. Như vậy, biện pháp thiết kế video tình huống và sản phẩm tuyên truyền bằng AI không chỉ giúp giáo viên chủ nhiệm đổi mới hình thức giáo dục mà còn tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao, hỗ trợ học sinh tiếp cận nội dung pháp luật và kỹ năng an toàn một cách sinh động, cụ thể và hiệu quả hơn. Hướng dẫn minh họa sản phẩm: Thiết kế video tuyên truyền bằng AI giáo dục pháp luật và kỹ năng an toàn cho học sinh trên nền tảng Sau khi đã xây dựng được hệ thống kịch bản phân cảnh chi tiết và chuẩn xác về mặt pháp lý nhờ sự hỗ trợ của Gemini, nhiệm vụ tiếp theo của giáo viên chủ nhiệm là chuyển hóa những dòng văn bản tĩnh này thành các thước phim động có sức lan tỏa mạnh mẽ. Trong bối cảnh kỹ năng biên tập video chuyên nghiệp là một rào cản lớn đối với đa số nhà giáo, việc lựa chọn và làm chủ một công cụ tạo video AI
thân thiện, mạnh mẽ như HeyGen đóng vai trò quyết định đến tính khả thi của sáng kiến. HeyGen được đánh giá là một trong những nền tảng hàng đầu hiện nay về khả năng tạo nhân vật ảo (AI Avatars) với cử động miệng (lip-sync) khớp nối hoàn hảo theo lời thoại và ngữ điệu tiếng Việt tự nhiên, giúp giáo viên dễ dàng tạo ra các "diễn viên ảo" đóng vai học sinh hoặc chuyên gia pháp luật để dẫn dắt câu chuyện mà không cần tốn kém chi phí thuê diễn viên hay thiết bị quay phim phức tạp. a. Quy trình kỹ thuật tạo dựng Video AI trên nền tảng HeyGen Quá trình chuyển thể kịch bản thành video trên HeyGen được đúc kết và chuẩn hóa thành một quy trình kỹ thuật khép kín, bắt đầu từ việc lựa chọn nhân vật đại diện. Đầu tiên, giáo viên truy cập vào giao diện làm việc của HeyGen, tại đây hệ thống cung cấp hai tùy chọn chính là sử dụng các nhân vật 3D có sẵn (Studio Avatar) hoặc tạo nhân vật động từ ảnh tĩnh (Talking Photo). Đối với vai diễn "Giáo viên chủ nhiệm ảo" hoặc "Chuyên gia pháp luật" xuất hiện ở phần tổng kết bài học, ưu tiên lựa chọn các Studio Avatar có trang phục lịch sự (vest hoặc sơ mi), biểu cảm gương mặt nghiêm túc và chuyên nghiệp để tăng tính thuyết phục cho các thông điệp giáo dục. Ngược lại, đối với các vai diễn học sinh trong các tình huống giả định (ví dụ: học sinh vi phạm luật giao thông, học sinh bị bắt nạt qua mạng), để đảm bảo tính gần gũi và đa dạng sắc thái, sử dụng tính năng Talking Photo bằng cách tải lên các hình ảnh nhân vật hoạt hình 2D hoặc 3D đã được tạo ra từ các công cụ vẽ tranh AI (như Midjourney hoặc Bing Image Creator) ở bước chuẩn bị trước đó, sau đó HeyGen sẽ tự động xử lý để gương mặt trong ảnh chuyển động và nói chuyện như người thật. Tiếp theo là công đoạn xử lý âm thanh và nhập liệu văn bản, đây là bước then chốt để tạo nên "linh hồn" cho video. Giáo viên sẽ sao chép phần lời thoại từ kịch bản Gemini đã thẩm định và dán vào khung nhập liệu của HeyGen. Điểm ưu việt của HeyGen là kho tàng giọng đọc AI (Text-to-Speech) vô cùng phong phú, hỗ trợ tiếng Việt với nhiều vùng miền và sắc thái tình cảm khác nhau. Khi thực hiện các video tuyên truyền Luật An ninh mạng, tôi thường chọn giọng nam trầm, vang và dứt khoát cho nhân vật chuyên gia để thể hiện tính răn đe, nghiêm minh của pháp luật; trong khi đó, ở các đoạn hội thoại giữa học sinh, tôi điều chỉnh tốc độ đọc nhanh hơn và tông giọng cao hơn để mô phỏng sự trẻ trung, năng động của lứa tuổi thiếu niên. Giáo viên cần chú ý nghe thử (preview) và chèn các khoảng ngắt nghỉ (pauses) hợp lý giữa các câu để video có nhịp điệu tự nhiên, tránh tình trạng giọng đọc đều đều gây buồn ngủ cho học sinh. Cuối cùng là giai đoạn tinh chỉnh và xuất bản sản phẩm. Sau khi đã khớp nối thành công hình ảnh nhân vật và giọng nói, giáo viên tiến hành lựa chọn phông nền (background) phù hợp cho từng phân cảnh. Ví dụ, với tình huống bạo lực mạng, hình ảnh nền có thể là giao diện khung chat Facebook hoặc màn hình máy tính. HeyGen cho phép người dùng tùy chỉnh kích thước video (ngang 16:9 cho máy chiếu, dọc 9:16 cho điện thoại) giúp giáo viên linh hoạt trong việc trình chiếu tại lớp hoặc gửi
qua nhóm Zalo cho phụ huynh. Sau khi hoàn tất, video được xuất ra dưới định dạng MP4 độ phân giải cao (1080p), sẵn sàng để tích hợp vào bài giảng PowerPoint hoặc các nền tảng học tập trực tuyến. b. Tích hợp mã QR của video (Minh chứng tính khả thi) Để chứng minh tính ứng dụng thực tiễn và giúp học sinh dễ dàng tiếp cận lại nội dung video sau giờ sinh hoạt lớp, thực hiện việc mã hóa các đường link video thành mã QR Code và in trực tiếp vào phiếu học tập hoặc dán tại bảng tin lớp học. Việc làm này giúp mở rộng không gian giáo dục ra ngoài phạm vi lớp học, cho phép học sinh có thể xem lại các tình huống pháp luật bất cứ lúc nào trên thiết bị cá nhân để tự suy ngẫm và làm bài tập.
Showing the first 20 pages. Download the document to see it all.
No comments yet. Be the first!
Comments (0)
No comments yet. Be the first!