CHƯƠNG 3 KHÁI NIỆM VÀ THAO TÁC HÓA KHÁI NIỆM 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHÁI NIỆM 2. CÁC THAO TÁC LOGIC ĐỐI VỚI KHÁI NIỆM 1 1. KHÁI QUÁT VỀ KHÁI NIỆM 1.1. Khái niệm là gì? Khái niệm là hình thức cơ bản của tư duy phản ánh những thuộc tính đặc trưng, những mối liên hệ bản chất, tất yếu của đối tượng. 2 1.2. Kết cấu của khái niệm Nội hàm Thuộc tính đặc trưng của khái niệm Khái niệm Ngoại diên Tập hợp phần tử có chung nội hàm 3 1.3. Phân loại khái niệm Xét theo nội hàm: Khái niệm cụ thể và trừu tượng Khái niệm khẳng định và phủ định Khái niệm tương quan và không tương quan Xét theo ngoại diên: Khái niệm ảo và hiện thực Khái niệm chung và đơn nhất Khái niệm tập hợp và không tập hợp 1.3. Phân loại khái niệm Xét theo nội hàm: Khái niệm cụ thể và trừu tượng + Khái niệm cụ thể là những khái niệm phản ánh đối tượng hay lớp đối tượng hiện thực, tồn tại một cách độc lập tương đối trong tính chỉnh thể. Ví dụ: Cái cây, mặt trăng, cái bàn, con chó… + Khái niệm trừu tượng là những khái niệm phản ánh thuộc tính, quan hệ của các sự vật hiện tượng. Ví dụ: Âm - Dương, tốt - xấu, dịu dàng, lịch thiệp… 1.3. Phân loại khái niệm Xét theo nội hàm: Khái niệm khẳng định và phủ định + Khái niệm khẳng định sự hiện diện của các đối tượng, các thuộc tính hay các quan hệ của chúng. Ví dụ: cao, thấp, tốt, xấu, có văn hóa, có dân chủ… + Khái niệm phủ định sự hiện diện của các đối tượng, các thuộc tính hay các quan hệ của chúng ở phẩm chất đang xem xét. Ví dụ: Không cao, không tốt, vô văn hóa, phi dân chủ... 1.3. Phân loại khái niệm Xét theo nội hàm: Khái niệm tương quan và không tương quan + Khái niệm tương quan là khái niệm chỉ mang đầy đủ nội dung khi đứng trong quan hệ với khái niệm khác cùng cặp. Ví dụ: Cha - con, thầy - trò… + Khái niệm không tương quan là khái niệm phản ánh các đối tượng có thể tồn tại độc lập tương đối, không phụ thuộc vào sự tồn tài của đối tượng khác. Ví dụ: Con người, nhà, tường, trời, tàu hoả… 1.3. Phân loại khái niệm Xét theo ngoại diên: Khái