🧪axit

Định nghĩa. Theo thuyết Bronsted-Lowry, axit là chất có khả năng cho proton (ion $H^+$) trong các phản ứng hóa học.

Hiểu bằng hình ảnh. Hãy tưởng tượng quả chanh bạn vắt vào bát phở. Vị chua gắt đó chính là do axit xitric. Axit giống như những "người hiến tặng" hạt mang điện tích dương ($H^+$) khi bơi trong môi trường nước.

Tính chất cần nhớ

• Làm đổi màu chất chỉ thị: Quỳ tím hóa đỏ.
• Tác dụng với kim loại (trước H): Tạo ra muối và giải phóng khí $H_2$.
• Tác dụng với bazơ: Phản ứng trung hòa tạo ra muối và nước.
• Độ pH của dung dịch: $pH < 7$.

Ví dụ giải từng bước. Tính pH của dung dịch $HCl$ $0,01M$.

• Bước 1: $HCl$ là axit mạnh, phân li hoàn toàn theo phương trình: $HCl \rightarrow H^+ + Cl^-$.
• Bước 2: Suy ra nồng độ ion $[H^+] = 0,01M = 10^{-2} M$.
• Bước 3: Áp dụng công thức tính pH: $pH = -\log[H^+] = -\log(10^{-2}) = 2$.

Cách nhận biết. Đề bài cho các hợp chất có công thức bắt đầu bằng chữ H (ví dụ $HCl$, $H_2SO_4$) hoặc nhóm chức $-COOH$ trong hóa hữu cơ, yêu cầu tính pH hoặc khối lượng muối tạo thành.

Lỗi hay gặp:

• Nhầm lẫn giữa axit mạnh (phân li 100%) và axit yếu (chỉ phân li một phần) dẫn đến tính sai nồng độ $H^+$.
• Quên nhân hệ số khi phân li axit đa nấc (ví dụ $H_2SO_4 \rightarrow 2H^+$).

Liên hệ thực tế. Dạ dày con người tiết ra axit clohydric ($HCl$) để tiêu hóa thức ăn. Nếu lượng axit này quá nhiều sẽ gây ra chứng đau dạ dày.

Mẹo làm trắc nghiệm. Khi pha loãng một dung dịch axit bằng nước, độ pH luôn tăng lên nhưng không bao giờ vượt qua hoặc đạt mốc 7 (trung tính).