Generating preview...
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG THCS HÙNG VƯƠNG BÁO CÁO KẾT QUẢ SÁNG KIẾN cấp … phục vụ thi đua khen thưởng năm … Giải pháp: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH CÁ BIỆT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 8 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN: 1. Vân Anh – Cử nhân, giáo viên
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của Sáng kiến/đề tài nghiên cứu khoa học ở cấp………. Kính gửi: Hội đồng sáng kiến, Hội đồng khoa học tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây: Số TT Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công tác Chức danh Trình độ chuyên môn Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến Ký tên 1 Là tác giả (nhóm tác giả) đề nghị xét công nhận phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến/đề tài nghiên cứu khoa học ở cấp ………… Hồ sơ yêu cầu công nhận sáng kiến/đề tài nghiên cứu khoa học: 1. Đơn yêu cầu công nhận phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến, đề tài nghiên cứu khoa học; 2. Báo cáo tóm tắt phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến/ Báo cáo tóm tắt kết quả đề tài nghiên cứu khoa học; 3. Văn bản công nhận phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến/ đề tài nghiên cứu khoa học ở cấp cơ sở; 4. Văn bản yêu cầu của cơ quan, đơn vị quản lý lý tác giả sáng kiến, đề tài nghiên cứu khoa học; 5. Các tài liệu, hình ảnh, sản phẩm hoặc mô hình liên quan (nếu có). Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin trong hồ sơ nộp kèm là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. ………, ngày … tháng … năm 2026 Tác giả/Đại diện nhóm tác giả (Ký và ghi rõ họ tên)
BÁO CÁO TÓM TẮT Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến 1. Tên sáng kiến “Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh cá biệt nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp 8” 2. Cơ sở đề xuất ❖ Sự cần thiết hình thành giải pháp Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện học sinh, đặc biệt là giáo dục đạo đức, ý thức kỷ luật và hình thành nhân cách. Đối với học sinh lớp 8, đây là giai đoạn các em có nhiều biến đổi về tâm sinh lý, dễ bị tác động bởi bạn bè, mạng xã hội và các yếu tố môi trường xung quanh. Thực tiễn chủ nhiệm cho thấy bên cạnh đa số học sinh có ý thức học tập và rèn luyện tốt, vẫn còn một số em có biểu hiện chưa tích cực như đi học muộn, chưa tập trung trong giờ học, chưa hoàn thành nhiệm vụ học tập, dễ mâu thuẫn với bạn bè, thiếu kiềm chế cảm xúc hoặc chưa có động cơ học tập rõ ràng. Những biểu hiện này ảnh hưởng trực tiếp đến nề nếp lớp học, môi trường giáo dục và hiệu quả công tác chủ nhiệm. ❖ Đánh giá thực trạng trước đây khi chưa có sáng kiến Trước khi áp dụng sáng kiến, giáo viên chủ nhiệm chủ yếu sử dụng các biện pháp quen thuộc như nhắc nhở trực tiếp, phê bình trong giờ sinh hoạt lớp, yêu cầu viết cam kết, phối hợp với giáo viên bộ môn và trao đổi với phụ huynh khi học sinh vi phạm. Các biện pháp này bước đầu giúp duy trì nền nếp lớp học, song hiệu quả còn hạn chế, chủ yếu tác động đến hành vi bề mặt, chưa đi sâu vào nhận thức và tâm lý của học sinh. Một số em chỉ điều chỉnh trong thời gian ngắn, sau đó vẫn tái phạm hoặc có tâm lý đối phó. ❖ Những khó khăn, vướng mắc, bất hợp lý, bất cập, những vấn đề tồn tại, cần thay đổi, khắc phục, giải quyết, cải tiến, đổi mới trong thực tiễn. Các biện pháp hiện hành còn thiên về xử lý vi phạm, chưa chú trọng đầy đủ đến việc tìm hiểu nguyên nhân sâu xa từ tâm lý, hoàn cảnh gia đình và nhu cầu được lắng nghe của học sinh. Một số học sinh có biểu hiện “chai lì” với các hình thức nhắc nhở thông thường. Kỹ năng tự quản của tập thể lớp chưa phát huy rõ nét, vai trò của ban cán sự lớp còn hạn chế. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường ở một số trường hợp chưa đồng bộ, trong khi giáo viên chủ nhiệm chịu áp lực về thời gian và khối lượng
công việc nên chưa có điều kiện tiếp cận sâu đến từng học sinh. Vì vậy, cần có những biện pháp giáo dục phù hợp hơn, mềm dẻo hơn, mang tính thấu hiểu, định hướng và đồng hành. ❖ Mục tiêu đạt được của sáng kiến: Thực hiện, triển khai giải pháp sáng kiến sẽ đạt được mục tiêu gì, giải quyết vấn đề gì? Sáng kiến được xây dựng nhằm: - Nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp 8 thông qua các biện pháp giáo dục đạo đức phù hợp đối với học sinh cá biệt. - Giúp học sinh chuyển biến tích cực về nhận thức, thái độ, hành vi, tinh thần trách nhiệm và động cơ học tập. - Giảm tình trạng vi phạm nội quy, tăng cường ý thức tự giác, khả năng tự nhận trách nhiệm và tự điều chỉnh hành vi. - Xây dựng môi trường lớp học thân thiện, kỷ cương, đoàn kết; tăng cường sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh. ❖ Căn cứ đề xuất: Căn cứ pháp lý; tiêu chuẩn, quy chuẩn; kinh nghiệm thực tiễn. Sáng kiến được đề xuất trên cơ sở: - Định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 về phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. - Yêu cầu của công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường phổ thông hiện nay. - Cơ sở tâm lý học giáo dục về đặc điểm lứa tuổi thiếu niên, đặc biệt là học sinh lớp 8. - Thực tiễn công tác chủ nhiệm tại lớp 8A5, Trường THCS Hùng Vương trong năm học 2024–2025. - Kết quả khảo sát 50 học sinh lớp 8A5 cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hành vi học sinh như: 72% học sinh dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè, 70% bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội, 68% dễ phản ứng theo cảm xúc, 66% cho rằng việc nhắc nhở chưa hiệu quả và 82% mong muốn được giáo viên lắng nghe, hỗ trợ. 3. Tóm tắt nội dung giải pháp ❖ Đối tượng, phạm vi áp dụng Sáng kiến được áp dụng trong lĩnh vực công tác chủ nhiệm lớp, cụ thể là giáo dục đạo đức học sinh cá biệt lớp 8 tại Trường THCS Hùng Vương. Đối tượng áp dụng
trực tiếp là học sinh lớp 8A5 trong năm học 2024–2025; đồng thời có sự tham gia phối hợp của giáo viên bộ môn, phụ huynh học sinh và tập thể lớp. ❖ Nội dung của giải pháp mới, các điểm mới của sáng kiến Sáng kiến tập trung vào 5 biện pháp chính: Biện pháp 1. Thiết kế và triển khai “Hộp thư mật” nhằm tìm hiểu tâm lý và hỗ trợ giáo dục học sinh cá biệt: Giải pháp này tạo ra một kênh giao tiếp riêng tư, an toàn để học sinh bày tỏ suy nghĩ, khó khăn, áp lực và nhu cầu cần được hỗ trợ. Thông qua đó, giáo viên chủ nhiệm nắm bắt kịp thời diễn biến tâm lý, hoàn cảnh và nguyên nhân dẫn đến những biểu hiện chưa tích cực để có hướng giáo dục phù hợp. Biện pháp 2. Xây dựng bộ quy tắc ứng xử lớp học tích cực: Thay vì áp đặt nội quy từ phía giáo viên, học sinh được tham gia thảo luận, đề xuất, thống nhất và cam kết thực hiện bộ quy tắc ứng xử chung. Qua đó, học sinh chuyển từ chấp hành thụ động sang tự giác, đồng thời góp phần hình thành môi trường lớp học thân thiện, tôn trọng và có trách nhiệm. Biện pháp 3. Khơi dậy ý chí phấn đấu và hình thành động cơ học tập tích cực cho học sinh: Giáo viên sử dụng “Bảng theo dõi tiến bộ cá nhân”, mô hình “Đôi bạn cùng tiến”, khen thưởng linh hoạt, ghi nhận sự tiến bộ và giao nhiệm vụ phù hợp nhằm tạo động lực nội tại, khích lệ sự cố gắng, giúp học sinh từng bước thay đổi thái độ học tập. Biện pháp 4. Hướng dẫn học sinh tự nhận trách nhiệm đối với hành vi vi phạm: Khi học sinh mắc lỗi, giáo viên ưu tiên trao đổi riêng, gợi mở để học sinh tự nhận thức hậu quả hành vi, viết bản tự nhận trách nhiệm và đề xuất cách khắc phục. Đây là biện pháp giáo dục tích cực, giúp học sinh tự điều chỉnh thay vì chỉ bị xử lý hành chính. Biện pháp 5. Tăng cường phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và phụ huynh: Thông qua nhóm liên lạc trực tuyến, bảng nhận xét hành vi tích cực định kỳ, hoạt động kết nối phụ huynh – học sinh – giáo viên, việc giáo dục học sinh được thực hiện đồng bộ, thống nhất và hiệu quả hơn. ❖ Tính mới của sáng kiến - Phần tự nghiên cứu, đề xuất mới hoàn toàn: mô hình “Hộp thư mật – Điều em muốn nói”; “Bảng theo dõi tiến bộ cá nhân”; cách tổ chức giáo dục học sinh thông qua hướng dẫn tự nhận trách nhiệm và phối hợp tích cực ba bên.
- Phần cải tiến, đổi mới: chuyển từ các biện pháp nhắc nhở, phê bình đơn thuần sang các biện pháp giáo dục mang tính cá thể hóa, thấu hiểu, động viên và đồng hành. - Phần tổng hợp, đúc kết từ thực tiễn: phối hợp phụ huynh, giáo viên bộ môn, sinh hoạt lớp, phát huy tự quản và xây dựng môi trường lớp học tích cực được sắp xếp thành quy trình thống nhất, phù hợp với thực tế chủ nhiệm lớp 8. 4. Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến Sáng kiến đã được áp dụng trực tiếp tại lớp 8A5, Trường THCS Hùng Vương trong thời gian từ tháng 9 năm 2024 đến tháng 5 năm 2025. Các biện pháp được triển khai liên tục, có theo dõi, đánh giá định kỳ và điều chỉnh phù hợp với thực tế lớp học. Đây là sáng kiến đã được áp dụng thực tế trong công tác chủ nhiệm lớp, chưa có số liệu cho thấy đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành triển khai rộng hơn ở thời điểm cung cấp nội dung. ❖ Hiệu quả áp dụng a) Hiệu quả giáo dục, xã hội Sau thời gian áp dụng, lớp học có chuyển biến tích cực rõ rệt về ý thức, hành vi, động lực học tập và kết quả rèn luyện: Theo đánh giá của học sinh (50 học sinh): - 38/50 học sinh, chiếm 76,0%, cho rằng bản thân có động lực học tập hơn. - 42/50 học sinh, chiếm 84,0%, cho rằng tính tự giác, năng lực tự chủ, tự học được cải thiện. - 35/50 học sinh, chiếm 70,0%, cho rằng kỹ năng cá nhân được phát triển tốt hơn. - Không có học sinh nào cho rằng tính tự giác hoặc kỹ năng của mình giảm sút sau khi áp dụng giải pháp. Theo đánh giá của giáo viên bộ môn (12 giáo viên): - 41,7% giáo viên nhận định học sinh cải thiện nhiều. - 58,3% giáo viên nhận định học sinh có cải thiện. - Không có ý kiến nào cho rằng học sinh không cải thiện hoặc giảm sút. Về kết quả rèn luyện đạo đức: - Xếp loại Tốt tăng từ 31 lên 36 học sinh, tăng 16,1%. - Xếp loại Khá tăng từ 9 lên 11 học sinh, tăng 22,2%. - Xếp loại Đạt giảm từ 7 xuống 3 học sinh, giảm 57,1%.
- Xếp loại Chưa đạt giảm từ 3 xuống 0 học sinh, giảm 100,0%. Về kết quả học tập: - Học sinh xếp loại Giỏi tăng từ 0 lên 1 em. - Học sinh xếp loại Khá tăng từ 4 lên 12 em, tăng 200,0%. - Học sinh xếp loại Đạt giảm từ 43 xuống còn 37 em. - Học sinh xếp loại Chưa đạt giảm từ 3 xuống 0 em, giảm 100,0%. Các kết quả trên cho thấy sáng kiến không chỉ góp phần điều chỉnh hành vi, nâng cao ý thức rèn luyện mà còn hỗ trợ tích cực cho chất lượng học tập, tinh thần tự giác, khả năng tự quản và bầu không khí lớp học. b) Lợi ích về thời gian và hiệu quả quản lý Sáng kiến giúp giáo viên chủ nhiệm chuyển từ cách quản lý thiên về xử lý vi phạm sang định hướng, hỗ trợ và phòng ngừa từ sớm. Việc nắm bắt tâm lý học sinh kịp thời, phối hợp đồng bộ với phụ huynh và giáo viên bộ môn giúp giảm áp lực xử lý sự vụ, nâng cao hiệu quả quản lý lớp học và tiết kiệm thời gian trong công tác chủ nhiệm. c) Lợi ích kinh tế Sáng kiến không đòi hỏi kinh phí lớn, chủ yếu tận dụng nguồn lực sẵn có của lớp học và sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục, nên có tính kinh tế và khả thi cao trong thực tiễn. d) Lợi ích môi trường giáo dục Sáng kiến góp phần xây dựng môi trường lớp học thân thiện, an toàn, cởi mở, giảm mâu thuẫn trong giao tiếp, tăng sự tôn trọng lẫn nhau giữa học sinh với học sinh, giữa học sinh với giáo viên; từ đó nâng cao chất lượng môi trường học đường. ❖ Phạm vi ảnh hưởng công nhận Kết quả thực tế cho thấy sáng kiến có hiệu quả rõ rệt tại lớp 8A5, Trường THCS Hùng Vương và có thể áp dụng đối với các lớp 8 khác trong nhà trường, đồng thời có khả năng vận dụng linh hoạt cho các khối lớp trung học cơ sở có đặc điểm tương đồng. Do các biện pháp không phụ thuộc nhiều vào điều kiện cơ sở vật chất mà chủ yếu dựa vào sự chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm, sáng kiến có thể nhân rộng trong phạm vi tổ chuyên môn, toàn trường và các cơ sở giáo dục phổ thông có nhu cầu đổi mới công tác chủ nhiệm, giáo dục đạo đức học sinh theo hướng tích cực, nhân văn và hiệu quả.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG THCS HÙNG VƯƠNG -------------------- BÁO CÁO SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP GIÁO DỤC “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH CÁ BIỆT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 8” - Họ và tên:……………………………................................................. - Đơn vị công tác:………………………...............................................
MỤC LỤC 1. Thực trạng vấn đề và giải pháp đã biết........................................................... 1 1.1. Thực trạng vấn đề nghiên cứu .................................................................... 1 1.2. Ưu điểm của các biện pháp giáo dục đã áp dụng...................................... 2 1.3. Hạn chế và khó khăn của biện pháp hiện hành ........................................ 2 1.4. Khảo sát và nhận định phân tích nguyên nhân......................................... 4 2. Cơ sở đề xuất giải pháp ..................................................................................... 5 2.1. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của giải pháp .......................................... 5 2.2. Mục đích nghiên cứu.................................................................................... 7 2.3. Đối tượng nghiên cứu................................................................................... 8 2.4. Phạm vi nghiên cứu...................................................................................... 8 2.5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................. 8 3. Quá trình hình thành và nội dung giải pháp................................................... 8 3.1. Khái quát về giáo dục đạo đức học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp . 8 3.2. Biện pháp giáo dục đạo đức học sinh cá biệt............................................. 9 3.2.1. Thiết kế triển khai “Hộp thư mật” nhằm tìm hiểu tâm lý và hỗ trợ giáo dục học sinh cá biệt..................................................................................... 9 3.2.2. Xây dựng bộ quy tắc ứng xử lớp học tích cực .................................... 12 3.2.3. Khơi dậy ý chí phấn đấu và hình thành động cơ học tập tích cực cho học sinh.............................................................................................................. 14 3.2.4. Hướng dẫn học sinh ý thức tự nhận trách nhiệm đối với hành vi vi phạm nội quy nhà trường................................................................................. 17 3.2.5. Tăng cường phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và phụ huynh.......................................................................................................... 20 4. Hiệu quả giải pháp........................................................................................... 22 4.1. Thời gian áp dụng giải pháp ..................................................................... 22 4.2. Kết quả đạt được sau khi áp dụng............................................................ 22 4.3. Hiệu quả của sáng kiến.............................................................................. 26
4.4. Khả năng áp dụng của sáng kiến.............................................................. 27 4.5. Phạm vi mở rộng ........................................................................................ 28 5. Kết luận và kiến nghị....................................................................................... 28 5.1. Kết luận ....................................................................................................... 28 5.2. Kiến nghị ..................................................................................................... 29
1 1. Thực trạng vấn đề và giải pháp đã biết 1.1.Thực trạng vấn đề nghiên cứu Trong quá trình đổi mới giáo dục hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm góp phần giáo dục toàn diện học sinh. Giáo viên chủ nhiệm không chỉ thực hiện chức năng quản lý nền nếp lớp học mà còn đóng vai trò định hướng, hỗ trợ và giáo dục học sinh trong quá trình hình thành nhân cách. Đối với học sinh lớp 8 ở bậc trung học cơ sở, đây là giai đoạn các em có nhiều biến đổi về tâm sinh lý, nhận thức và cách ứng xử. Học sinh bắt đầu có nhu cầu thể hiện bản thân, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh, trong khi khả năng tự kiểm soát hành vi và cảm xúc chưa thật sự ổn định. Điều này khiến cho việc giáo dục đạo đức và xây dựng ý thức kỷ luật trong lớp học trở thành một nhiệm vụ không đơn giản đối với giáo viên chủ nhiệm. Qua quá trình theo dõi và quản lý lớp chủ nhiệm tại Trường THCS Hùng Vương nơi tôi công tác, tôi nhận thấy rằng bên cạnh phần lớn học sinh có ý thức học tập và rèn luyện tốt, vẫn còn một bộ phận học sinh có biểu hiện chưa thật sự tích cực về thái độ và hành vi. Các em nhìn chung có tính cách sôi nổi, năng động, mạnh dạn trong giao tiếp và tích cực tham gia các hoạt động tập thể. Tuy nhiên, do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi đang có nhiều biến đổi về cảm xúc và nhận thức, một số học sinh dễ bị tác động bởi bạn bè, thiếu sự kiên trì trong học tập và đôi khi có những phản ứng mang tính bộc phát. Trong quá trình học tập và sinh hoạt, một số em chưa thực hiện nghiêm túc nội quy lớp học như đi học muộn, thiếu tập trung trong giờ học hoặc chưa hoàn thành đầy đủ nhiệm vụ học tập được giao. Bên cạnh đó, mức độ tham gia các hoạt động chung của lớp ở một số học sinh còn hạn chế. Trong giao tiếp và ứng xử, một số em đôi khi chưa kiềm chế tốt cảm xúc, dễ phát sinh mâu thuẫn với bạn bè hoặc có thái độ chưa thật sự phù hợp khi được thầy cô nhắc nhở. Những biểu hiện này tuy không phổ biến nhưng đã phần nào ảnh hưởng đến nề nếp và bầu không khí học tập của tập thể lớp. Những biểu hiện này tuy không phải là phổ biến đối với tất cả học sinh nhưng lại có ảnh hưởng nhất định đến nề nếp và môi trường học tập của lớp. Khi các hành vi chưa phù hợp diễn ra thường xuyên, tập thể lớp dễ bị tác động, làm giảm tính kỷ luật và tinh thần trách nhiệm chung. Đối với giáo viên chủ nhiệm, việc xử lý những tình huống liên quan đến học sinh cá biệt cũng đòi hỏi nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và phương pháp giáo dục phù hợp.
2 Bên cạnh đó, trong một số trường hợp, việc áp dụng các biện pháp quản lý mang tính nhắc nhở hoặc phê bình truyền thống chỉ giúp học sinh điều chỉnh hành vi trong thời gian ngắn mà chưa tạo được sự thay đổi từ nhận thức. Một số em vẫn còn tâm lý đối phó hoặc chưa thực sự hiểu được ý nghĩa của việc rèn luyện bản thân. Ngoài ra, yếu tố gia đình, môi trường sống và sự tác động từ bạn bè cũng ảnh hưởng đến thái độ học tập và hành vi của học sinh. Từ thực tiễn trên cho thấy, việc giáo dục đạo đức đối với học sinh cá biệt cần có cách tiếp cận phù hợp hơn, chú trọng đến việc giúp học sinh hiểu đúng, tự nhận thức và tự điều chỉnh hành vi của mình. Điều này đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải có những biện pháp giáo dục linh hoạt, mang tính sư phạm và phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp giáo dục đạo đức đối với học sinh cá biệt nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp là một yêu cầu cần thiết trong thực tiễn giáo dục hiện nay. 1.2.Ưu điểm của các biện pháp giáo dục đã áp dụng Trong quá trình chủ nhiệm, giáo viên đã áp dụng một số biện pháp giáo dục quen thuộc như nhắc nhở trực tiếp, phê bình trong giờ sinh hoạt lớp, phối hợp với giáo viên bộ môn để theo dõi nề nếp, trao đổi với phụ huynh khi học sinh có biểu hiện vi phạm, giao nhiệm vụ cho ban cán sự lớp hỗ trợ quản lý bạn bè. Những biện pháp này bước đầu đã phát huy tác dụng nhất định trong việc duy trì kỷ cương, giúp học sinh nhận biết giới hạn hành vi và chấp hành những quy định cơ bản của lớp học. Việc thường xuyên tổ chức sinh hoạt lớp cùng với việc tích cực xuống lớp mỗi đầu buổi học, nhận xét cuối tuần, tuyên dương gương tốt, nhắc nhở những trường hợp vi phạm cũng góp phần hình thành ý thức tập thể, giúp học sinh thấy được trách nhiệm của mình trước lớp. Sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với một số phụ huynh tích cực cũng tạo điều kiện thuận lợi trong việc nắm bắt tình hình học sinh và kịp thời uốn nắn những biểu hiện chưa phù hợp. Có thể thấy, các biện pháp hiện hành đã góp phần giữ ổn định nền nếp lớp học ở mức nhất định, tạo được cơ sở ban đầu cho việc giáo dục đạo đức học sinh. 1.3.Hạn chế và khó khăn của biện pháp hiện hành Qua quá trình thực hiện công tác chủ nhiệm và áp dụng các biện pháp giáo dục đạo đức đối với học sinh trong lớp, bước đầu đã mang lại một số chuyển biến tích cực về nền nếp và ý thức học tập. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các biện pháp đang được áp
3 dụng vẫn còn tồn tại một số hạn chế và khó khăn nhất định, ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục đối với học sinh cá biệt: - Nhiều biện pháp giáo dục hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào việc xử lý hành vi vi phạm trước mắt như nhắc nhở, phê bình, yêu cầu viết bản cam kết hoặc trừ điểm thi đua. Những cách làm này có thể giúp học sinh điều chỉnh hành vi trong thời gian ngắn, nhưng chưa thật sự tác động sâu đến nhận thức và thái độ của các em. Trong một số trường hợp, học sinh chỉ thay đổi mang tính tạm thời, sau đó vẫn có thể tái phạm do chưa hiểu rõ nguyên nhân và hậu quả của hành vi chưa đúng. - Một số học sinh có biểu hiện cá biệt có hiện tương chay lì với các hình thức nhắc nhở thông thường. Khi giáo viên chưa có phương pháp tiếp cận phù hợp hoặc chưa có điều kiện tìm hiểu sâu về tâm lý và hoàn cảnh của từng em, việc giáo dục dễ rơi vào tình trạng lặp lại các bước quen thuộc như: vi phạm – nhắc nhở – cam kết – tái phạm. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả giáo dục mà còn gây áp lực cho giáo viên chủ nhiệm trong quá trình quản lý lớp học. - Kỹ năng tự quản của tập thể lớp chưa thật sự phát huy hiệu quả. Vai trò của ban cán sự lớp và các tổ trưởng trong việc hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm, nhắc nhở và giúp đỡ bạn bè còn hạn chế. Trong các buổi sinh hoạt lớp, học sinh chủ yếu lắng nghe giáo viên nhận xét mà chưa tích cực tham gia tự đánh giá hoặc đề xuất biện pháp khắc phục hạn chế của tập thể. Điều này cho thấy ý thức trách nhiệm và tinh thần chủ động của học sinh trong việc xây dựng môi trường lớp học tích cực chưa được phát huy đầy đủ. - Sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục học sinh đôi khi chưa thật sự chặt chẽ. Một số phụ huynh do điều kiện công việc bận rộn nên chưa theo sát quá trình học tập và rèn luyện của con em; trong khi đó, một số trường hợp khác lại chưa có phương pháp giáo dục phù hợp, dẫn đến việc định hướng hành vi cho học sinh chưa thống nhất giữa gia đình và nhà trường. Điều này phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả của các biện pháp giáo dục do giáo viên chủ nhiệm triển khai. - Về phía giáo viên, trong điều kiện khối lượng công việc lớn và nhiều nhiệm vụ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm đôi khi phải ưu tiên duy trì nền nếp và kết quả học tập chung của lớp, nên chưa có nhiều thời gian để tiếp cận sâu hơn đến tâm lý và nhu cầu của từng học sinh. Việc quản lý lớp học vì thế vẫn còn thiên về các biện pháp mang tính hành chính hoặc nhắc nhở chung, chưa thực sự chú
4 trọng đến các hình thức giáo dục mang tính hỗ trợ tâm lý và khơi dậy động lực tự rèn luyện của học sinh. Từ những hạn chế và khó khăn nêu trên có thể thấy rằng, các biện pháp giáo dục hiện hành tuy đã góp phần duy trì nền nếp lớp học nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu giáo dục học sinh cá biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Vì vậy, cần nghiên cứu và áp dụng những biện pháp giáo dục phù hợp hơn, chú trọng đến việc tác động vào nhận thức, thái độ và sự tự giác của học sinh, nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp. 1.4.Khảo sát và nhận định phân tích nguyên nhân Để phân tích chính xác các nguyên nhân dẫn đến những biểu hiện chưa tích cực trong thái độ và hành vi của học sinh nhằm đề ra các giải pháp phù hợp, tôi tiến hành khảo sát đối với 50 học sinh lớp 8A5 tại Trường THCS Hùng Vương thông qua phiếu khảo sát. Nội dung khảo sát tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng từ bản thân học sinh, gia đình, bạn bè và môi trường xã hội. Kết quả khảo sát được tổng hợp và xử lý bằng tỷ lệ phần trăm, làm cơ sở thực tiễn để đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp giáo dục phù hợp trong công tác chủ nhiệm lớp. Kết quả cụ thể được thể hiện ở bảng sau: STT Nội dung khảo sát Đồng ý Tỷ lệ (%) Không Tỷ lệ (%) 1 Dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè 36 72 14 28 2 Dễ phản ứng theo cảm xúc 34 68 16 32 3 Chưa rõ mục tiêu học tập 31 62 19 38 4 Còn vi phạm nền nếp lớp 32 64 18 36 5 Ít tham gia hoạt động lớp 29 58 21 42 6 Gia đình chưa theo sát việc học 27 54 23 46 7 Áp lực học tập, gia đình 30 60 20 40 8 Bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội 35 70 15 30 9 Nhắc nhở chưa hiệu quả 33 66 17 34 10 Cần giáo viên lắng nghe, hỗ trợ 41 82 9 18
5 Bảng 1.1 Kết quả khảo sát nguyên nhân ảnh hưởng đến hành vi và ý thức học sinh lớp 8 dẫn đến các hành vi vi phạm nội quy nhà trường Từ kết quả khảo sát trực tiếp đối với học sinh, kết hợp với quá trình theo dõi thực tế và trao đổi với giáo viên bộ môn, phụ huynh cũng như học sinh trong lớp, tôi nhận thấy rằng những biểu hiện cá biệt ở học sinh lớp 8 xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các yếu tố từ bản thân học sinh, gia đình và môi trường học tập: Nguyên nhân từ phía học sinh: Do đặc điểm lứa tuổi đang phát triển mạnh về tâm sinh lý, các em thường nhạy cảm, thích khẳng định bản thân, dễ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc nhất thời và tác động từ bạn bè. Một số em thiếu kỹ năng kiểm soát hành vi, thiếu động cơ học tập rõ ràng nên dễ buông thả hoặc có phản ứng tiêu cực khi bị nhắc nhở. Nguyên nhân đến từ gia đình: Một số học sinh thiếu sự quan tâm, đồng hành thường xuyên từ cha mẹ; ngược lại, có em lại chịu áp lực quá lớn từ kỳ vọng của gia đình. Môi trường giáo dục ở nhà chưa thật sự ổn định khiến các em dễ hình thành tâm lý bất cần, chống đối hoặc khép kín. Nguyên nhân đến từ môi trường học đường và xã hội: Sự phát triển của mạng xã hội, các nội dung thiếu lành mạnh trên internet, cùng với tác động từ nhóm bạn đồng trang lứa đã ảnh hưởng không nhỏ đến suy nghĩ và hành vi của học sinh. Trong khi đó, nếu giáo viên chỉ sử dụng biện pháp hành chính hoặc nhắc nhở mang tính hình thức thì khó tạo ra sự chuyển biến từ bên trong. Từ kết quả khảo sát và phân tích nguyên nhân cho thấy những biểu hiện chưa tích cực trong thái độ và hành vi của học sinh lớp 8 chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như bạn bè, mạng xã hội, hạn chế trong khả năng tự kiểm soát cảm xúc và sự phối hợp giáo dục chưa đồng bộ giữa gia đình và nhà trường. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cần có những biện pháp giáo dục phù hợp, mang tính sư phạm và định hướng tích cực. Đây chính là cơ sở thực tiễn để nghiên cứu và đề xuất các giải pháp trong đề tài. 2. Cơ sở đề xuất giải pháp 2.1.Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của giải pháp ❖ Cơ sở lý luận của giải pháp Giáo dục đạo đức là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà trường phổ thông, góp phần hình thành nhân cách và định hướng giá trị sống cho học sinh. Theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, mục tiêu giáo dục không chỉ
6 dừng lại ở việc truyền thụ tri thức mà còn chú trọng phát triển phẩm chất và năng lực của người học. Trong đó, các phẩm chất như chăm chỉ, trách nhiệm, trung thực, nhân ái và tinh thần kỷ luật cần được hình thành thông qua quá trình giáo dục toàn diện trong môi trường học đường. Vì vậy, công tác chủ nhiệm lớp giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý và giáo dục học sinh, góp phần xây dựng tập thể lớp có nền nếp, kỷ cương và tinh thần đoàn kết. Xét dưới góc độ tâm lý học giáo dục, học sinh lớp 8 đang ở giai đoạn đầu của tuổi thiếu niên – thời kỳ có nhiều biến đổi về tâm sinh lý, cảm xúc và nhận thức. Ở lứa tuổi này, các em bắt đầu hình thành ý thức cá nhân rõ rệt, có nhu cầu khẳng định bản thân và dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh. Tuy nhiên, khả năng tự kiểm soát hành vi và điều chỉnh cảm xúc của các em vẫn còn hạn chế. Do đó, nếu giáo dục mang tính áp đặt hoặc chỉ chú trọng xử lý vi phạm thì khó tạo ra sự thay đổi tích cực và bền vững. Giáo dục đạo đức đối với học sinh cần được thực hiện bằng những biện pháp phù hợp, dựa trên sự tôn trọng, lắng nghe, động viên và định hướng tích cực, giúp học sinh tự nhận thức và điều chỉnh hành vi của mình. Các quan điểm giáo dục hiện đại nhấn mạnh việc áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực trong nhà trường, trong đó giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn và đồng hành cùng học sinh. Việc kết hợp giữa kỷ cương lớp học và sự quan tâm, thấu hiểu sẽ tạo điều kiện để học sinh phát triển nhân cách một cách lành mạnh, đồng thời nâng cao ý thức tự giác và trách nhiệm trong học tập cũng như trong sinh hoạt tập thể. Đây chính là cơ sở lý luận quan trọng để xây dựng và triển khai các biện pháp giáo dục đạo đức đối với học sinh cá biệt trong công tác chủ nhiệm lớp. ❖ Cơ sở thực tiễn của giải pháp Trong quá trình thực hiện công tác chủ nhiệm lớp 8 tại Trường THCS Hùng Vương, tôi nhận thấy bên cạnh đa số học sinh có ý thức học tập và rèn luyện tốt, vẫn còn một bộ phận học sinh có biểu hiện chưa tích cực về thái độ và hành vi. Một số em chưa chấp hành nghiêm nội quy lớp học, còn tình trạng đi học muộn, thiếu tập trung trong giờ học hoặc chưa tích cực tham gia các hoạt động tập thể. Những biểu hiện này tuy không phổ biến ở tất cả học sinh nhưng đã ảnh hưởng nhất định đến nề nếp và môi trường học tập của lớp. Kết quả khảo sát đối với 50 học sinh lớp 8A5 cho thấy nhiều yếu tố tác động đến hành vi và ý thức học sinh. Trong đó, phần lớn học sinh cho rằng bản thân dễ bị
7 ảnh hưởng bởi bạn bè và mạng xã hội, một số em thừa nhận còn hạn chế trong khả năng kiểm soát cảm xúc hoặc chưa xác định rõ mục tiêu học tập. Đặc biệt, nhiều học sinh mong muốn được giáo viên lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ nhiều hơn trong quá trình học tập và rèn luyện. Điều này cho thấy các biểu hiện chưa tích cực của học sinh không chỉ xuất phát từ bản thân các em mà còn chịu tác động từ gia đình, bạn bè và môi trường xã hội. Thực tế cũng cho thấy rằng những biện pháp quản lý lớp học truyền thống như phê bình công khai, nhắc nhở nhiều lần hoặc xử lý mang tính hành chính chỉ mang lại hiệu quả trong thời gian ngắn, chưa tạo được sự thay đổi bền vững trong nhận thức và hành vi của học sinh. Đối với học sinh cá biệt, các em thường cần được quan tâm, lắng nghe và định hướng bằng những biện pháp giáo dục phù hợp hơn. Chính từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu và xây dựng các biện pháp giáo dục đạo đức phù hợp trong công tác chủ nhiệm lớp 8 là cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý lớp học và hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện. 2.2.Mục đích nghiên cứu Đề tài “Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh cá biệt nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp 8” được thực hiện nhằm đề xuất và vận dụng một số biện pháp giáo dục đạo đức phù hợp đối với học sinh cá biệt lớp 8, từ đó nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm, giúp học sinh chuyển biến tích cực về nhận thức, thái độ và hành vi. Thông qua các biện pháp giáo dục mang tính sư phạm, mềm dẻo và phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi vị thành niên, giáo viên chủ nhiệm không chỉ góp phần giảm thiểu vi phạm nội quy mà còn giúp học sinh hình thành ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm, thói quen ứng xử đúng đắn và khả năng tự điều chỉnh bản thân trong học tập cũng như trong sinh hoạt tập thể. Đồng thời, đề tài còn hướng đến mục tiêu xây dựng môi trường lớp học thân thiện, kỷ cương, đoàn kết, trong đó mỗi học sinh đều được quan tâm giáo dục, định hướng phát triển nhân cách, biết tôn trọng bản thân, tôn trọng người khác và tích cực tham gia các hoạt động của tập thể lớp. Qua đó, công tác chủ nhiệm lớp trở nên hiệu quả, mang tính giáo dục sâu sắc có thêm cơ sở thực tiễn để đổi mới phương pháp quản lý và giáo dục học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.
8 2.3.Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các biện pháp giáo dục đạo đức đối với học sinh cá biệt trong công tác chủ nhiệm lớp 8 tại Trường THCS Hùng Vương. Cụ thể là những học sinh có biểu hiện hạn chế về ý thức, thái độ, hành vi, kỹ năng ứng xử hoặc tinh thần trách nhiệm trong học tập và sinh hoạt tập thể. Đề tài cũng chú trọng các biện pháp tìm hiểu tâm tư, suy nghĩ và nguyện vọng của học sinh nhằm có phương hướng giáo dục phù hợp, góp phần hạn chế các hành vi vi phạm nội quy nhà trường, đồng thời hướng tới xây dựng môi trường học tập tích cực, phòng ngừa các biểu hiện tiêu cực và bạo lực học đường 2.4.Phạm vi nghiên cứu Đề tài được triển khai trong phạm vi một lớp 8 tại Trường THCS Hùng Vương nơi tôi công tác, trong thời gian năm học 2024 - 2025. Nội dung nghiên cứu tập trung vào việc giáo dục đạo đức học sinh cá biệt thông qua hoạt động chủ nhiệm lớp, không mở rộng sang các khối lớp khác hoặc các hoạt động giáo dục ngoài phạm vi trực tiếp của giáo viên chủ nhiệm. 2.5.Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài, tôi sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau: - Phương pháp quan sát sư phạm để theo dõi thái độ, hành vi, thói quen học tập và giao tiếp của học sinh trong các tình huống thực tế. - Phương pháp điều tra, khảo sát thông qua phiếu hỏi, trao đổi trực tiếp với học sinh, phụ huynh, giáo viên bộ môn để thu thập thông tin đa chiều. - Phương pháp phân tích, tổng hợp nhằm xác định nguyên nhân, phân loại đối tượng học sinh và đánh giá kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp. - Phương pháp thực nghiệm sư phạm thông qua việc triển khai các biện pháp giáo dục trong quá trình chủ nhiệm và theo dõi sự chuyển biến của học sinh. - Phương pháp so sánh, đối chiếu để làm rõ hiệu quả của các giải pháp đã đề xuất. 3. Quá trình hình thành và nội dung giải pháp 3.1.Khái quát về giáo dục đạo đức học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp Giáo dục đạo đức trong công tác chủ nhiệm lớp là quá trình giáo viên tác động có mục đích, có kế hoạch và bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm giúp học sinh hình thành nhận thức đúng, thái độ tích cực và hành vi phù hợp với chuẩn mực của nhà trường và xã hội. Đối với giáo viên chủ nhiệm, đây không chỉ là nhiệm vụ quản lý lớp
9 mà còn là quá trình đồng hành, cảm hóa, định hướng và bồi dưỡng nhân cách cho học sinh. Trong thực tiễn, học sinh cá biệt không nên được nhìn nhận như những đối tượng khó quản lý mà cần được xem là những em đang gặp khó khăn trong việc tự điều chỉnh hành vi hoặc thiếu điểm tựa về tâm lý, gia đình, môi trường sống. Vì vậy, giáo dục đạo đức cho các em không thể chỉ dừng ở việc phê bình hay yêu cầu chấp hành, mà cần chuyển mạnh sang hướng tác động bằng niềm tin, sự quan tâm, cơ hội trải nghiệm tích cực và trách nhiệm tập thể. Từ nhận thức đó, tôi từng bước hình thành các giải pháp phù hợp với thực tế lớp chủ nhiệm. Giáo dục đạo đức học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp cần được thực hiện trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và tập thể lớp. Khi học sinh được sống và học tập trong môi trường tích cực, có sự quan tâm, chia sẻ và định hướng đúng đắn, các em sẽ có điều kiện phát triển nhân cách lành mạnh, biết tôn trọng bản thân và người khác, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm đối với tập thể. Từ những cơ sở trên có thể thấy rằng việc xây dựng các biện pháp giáo dục đạo đức phù hợp đối với học sinh, đặc biệt là học sinh có biểu hiện cá biệt, là một yêu cầu cần thiết trong công tác chủ nhiệm lớp. Đây cũng chính là nền tảng để nghiên cứu và triển khai đề tài “Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh cá biệt nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp 8”. 3.2.Biện pháp giáo dục đạo đức học sinh cá biệt 3.2.1. Thiết kế triển khai “Hộp thư mật” nhằm tìm hiểu tâm lý và hỗ trợ giáo dục học sinh cá biệt Ngay từ đầu năm học, tôi nhận thấy rằng để giáo dục đạo đức học sinh cá biệt đạt hiệu quả, giáo viên chủ nhiệm không thể chỉ quan sát biểu hiện bên ngoài mà cần hiểu được suy nghĩ, cảm xúc, khó khăn và nhu cầu thực sự của các em. Tuy nhiên, trên thực tế không phải học sinh nào cũng mạnh dạn trao đổi trực tiếp với giáo viên, nhất là những em có biểu hiện cá biệt, tự ti, dễ mặc cảm hoặc đang gặp vướng mắc trong học tập, tình bạn, gia đình. Xuất phát từ thực tế đó, tôi xây dựng mô hình “Hộp thư mật” như một kênh giao tiếp riêng tư, an toàn và gần gũi nhằm giúp học sinh bày tỏ tâm tư, đồng thời tạo cơ sở để giáo viên chủ nhiệm kịp thời nắm bắt tâm lý, định hướng và giáo dục phù hợp. Bước 1: Thiết kế và giới thiệu “Hộp thư mật” trong lớp học
10 Ngay trong tuần đầu của năm học, tôi chuẩn bị một hộp thư nhỏ, được trang trí đơn giản, đặt ở vị trí phù hợp trong lớp học và đặt tên là “Hộp thư mật – Điều em muốn nói”. Trong buổi sinh hoạt lớp, tôi giới thiệu rõ mục đích của hộp thư: đây là nơi để học sinh chia sẻ những điều khó nói, những băn khoăn, áp lực, mâu thuẫn với bạn bè, khó khăn trong học tập, hoàn cảnh gia đình hoặc những điều các em chưa dám trao đổi trực tiếp với giáo viên. Tôi nhấn mạnh với học sinh rằng: - Mọi nội dung trong hộp thư đều được giáo viên tôn trọng và giữ kín. - Học sinh có thể ghi tên hoặc không ghi tên tùy theo mức độ thoải mái của bản thân. - Mục đích của hộp thư không phải để “báo lỗi” hay phê bình ai, mà để giáo viên hiểu học sinh hơn và cùng các em tìm cách tháo gỡ vấn đề. Nhờ cách giới thiệu nhẹ nhàng, gần gũi, học sinh cảm thấy đây là một không gian an toàn để bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của mình. Bước 2: Hướng dẫn học sinh cách viết thư và khuyến khích chia sẻ chân thành Sau khi giới thiệu hộp thư, tôi hướng dẫn học sinh cách viết thư ngắn gọn, chân thành, có thể theo một số gợi ý như: - Điều em đang lo lắng hoặc chưa biết chia sẻ cùng ai. - Khó khăn em gặp trong học tập hoặc trong mối quan hệ với bạn bè. - Điều em mong muốn giáo viên chủ nhiệm thấu hiểu hoặc giúp đỡ. - Những góp ý để lớp học tốt hơn, đoàn kết hơn. - Những suy nghĩ riêng của bản thân mà em muốn được lắng nghe. Tôi thường khuyến khích học sinh dành vài phút cuối tuần hoặc sau giờ sinh hoạt để viết thư nếu có nhu cầu. Với những em rụt rè hoặc có dấu hiệu thu mình, tôi nhẹ nhàng động viên để các em hiểu rằng viết thư không phải là biểu hiện của yếu đuối mà là một cách tích cực để được lắng nghe và hỗ trợ. Bước 3: Đọc thư, phân loại nội dung và phản hồi phù hợp Định kỳ mỗi tuần một lần, tôi mở hộp thư để đọc và phân loại nội dung. Những thư mang tính chia sẻ tâm trạng, áp lực học tập hoặc mâu thuẫn nhỏ trong lớp sẽ được tôi phản hồi bằng nhiều hình thức phù hợp như: - Trả lời trực tiếp bằng một mẩu thư ngắn bỏ lại vào hộp thư. - Gặp riêng học sinh để trò chuyện nhẹ nhàng nếu cần thiết.
Showing the first 20 pages. Download the document to see it all.
No comments yet. Be the first!
Comments (0)
No comments yet. Be the first!