Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 LỜI NÓI ĐẦU Bên cạnh những vấn đề như phòng chống dịch bệnh, giữ gìn vệ sinh môi trường, ổn định an ninh, chính trị xã hội thì khủng hoảng kinh tế cũng đang là một vấn đề được các quốc gia quan tâm. Không một quốc gia nào muốn mình bị thụt lùi so với các nước bạn. Để có thể “sánh vai với các cường quốc năm châu” trên thế giới đòi hỏi mỗi quốc gia đáp ứng nhiều tiêu chí, một trong những yêu cầu hàng đầu là có một nền kinh tế phát triển bền vững. Đất nước có bền vững thì mới có thể vượt qua những “làn sóng” của khủng hoảng kinh tế. Vậy thì khủng hoảng kinh tế là gì? Nguyên nhân, hậu quả và cách khắc phục khi khủng hoảng xảy ra? Với cấu trúc ba phần: I. PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN, HẬU QUẢ CỦA KHỦNG HOẢNG KINH TẾ II. NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỂ KHẮC PHỤC KHỦNG HOẢNG KINH TẾ III. LIÊN HỆ THỰC TIỄN VIỆT NAM bài tiểu luận sẽ góp phần giải đáp những thắc mắc trên. Trong quá trình làm bài tiểu luận tôi đã nhận được sự hướng dẫn của Tiến sĩ Vũ Thị Quế Anh và những đóng góp của các bạn trong lớp, tôi xin cảm ơn Tiến sĩ và các bạn đã giúp tôi hoàn thành bài tiểu luận này! Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 I. PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN, HẬU QUẢ CỦA KHỦNG HOẢNG KINH TẾ 1. Khủng hoảng kinh tế là gì? Trong sản xuất hàng hoá giản đơn, sự phát triển chức năng làm phương tiện thanh toán của tiền tệ đã làm xuất hiện khả năng khủng hoảng kinh tế. Trong chủ nghĩa tư bản khi nền sản xuất đã xã hội hoá cao độ, khủng hoảng kinh tế trở thành hiện thực. Hình thức đầu tiên và phổ biến của khủng hoảng kinh tế trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa là khủng hoảng sản xuất "thừa". Khi khủng hoảng nổ ra hàng hoá không tiêu thụ được, sản xuất bị thu hẹp, nhiều doanh nghiệp bị vỡ nợ, phá sản, thợ thuyền bị thất nghiệp, thị trường bị rối loạn. Tình trạng thừa hàng hoá không phải là so với nhu cầu của xã hội, mà là "thừa" so với sức mua có hạn của quần chúng lao động. Vậy khủng hoảng kinh tế là sự suy giảm các hoạt động kinh tế kéo dài và trầm trọng hơn cả suy thoái trong chu kỳ kinh tế. 2. Nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế Nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế bắt nguồn từ chính mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản. Đó là mâu thuẫn giữa tính chất và trình độ xã hội hoá cao của lực lượng sản xuất với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội. Mâu thuẫn này biểu hiện ra thành các mâu thuẫn sau: - Mâu thuẫn giữa tính tổ chức, tính kế hoạch trong từng xí nghiệp rất chặt chẽ và khoa học với khuynh hướng tự phát vô chính phủ trong toàn xã hội. - Mâu thuẫn giữa khuynh hướng tích lũy, mở rộng không có giới hạn của tư bản với sức mua ngày càng eo hẹp của quần chúng do bị bần cùng hoá. - Mâu thuẫn đối kháng giữa giai cấp tư sản và giai cấp lao động làm thuê. Cuộc khủng hoảng kinh tế đầu tiên nổ ra vào năm 1825 ở nước Anh và cuộc khủng hoảng đầu tiên mang tính chất thế giới tư bản chủ nghĩa nổ ra vào năm 1847. Khủng hoảng kinh tế là hiện tượng riêng chủ nghĩa tư bản mới có và đã là “cố tật” thì không thể nào cứu chữa được thì nguyên nhân không thể đi tìm ở những Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3 nhân tố bên ngoài, ngẫu nhiên. Nguyên nhân của nó chỉ có thể là mâu thuẫn đối kháng mà nền sản xuất tư bản chủ nghĩa ngay từ khi ra đời vốn đã mang trong lòng nó. Trước hết phải kể đến mâu thuẫn giữa tính tổ chức của sản xuất ở trong từng xí nghiệp riêng rẽ và tình trạng vô chính phủ của sản xuất trong phạm vi toàn xã hội. Mâu thuẫn này tạo ra tình trạng vô chính phủ cực kỳ nghiêm trọng, mọi người đều biết không chỉ riêng chủ nghĩa tư bản mới có tình trạng sản xuất vô chính phủ. Bất cứ hàng hoá nào dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất đều có chung đặc điểm này. Ở đây người sản xuất đều sản xuất theo ý mình không ai biết thị trường cần đến loại hàng hoá nào và cần bao nhiêu. Chỉ đến khi mang ra thị truờng thì số phận của hàng hoá mới được định đoat, hàng hoá có thể bán được hoặc không bán đ