Ch¬ng 3 Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 3.1. MỤC ĐÍCH - NHIỆM VỤ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm (TNSP) Triển khai trong thực tiễn dạy học để kiểm chứng giả thuyết khoa học của đề tài luận án đã nêu ra: nếu sử dụng hợp lý phương pháp grap trong dạy học GP - SLN sẽ nâng cao hiệu quả dạy học môn học ở hai mức độ: HS hiểu bài và hệ thống hoá kiến thức tốt hơn. 3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm Thông qua phương pháp chọn các lớp thực nghiệm (HS và GV) có trình độ tương đương để tiến hành dạy thực nghiệm có đối chứng, áp dụng cách đánh giá như nhau về kết quả học tập của HS ở các lớp TN và các lớp ĐC, qua đó thu thập các số liệu rồi dùng thống kê xử lý các số liệu (tính một số tham số đặc trưng) rút ra các kết luận về hiệu quả của việc dạy học GP - SLN bằng grap . 3.2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM 3.2.1. Nội dung thực nghiệm Thực nghiệm sư phạm được tiến hành đối với các bài mà nội dung cho phép thiết kế grap (xem phụ lục 4). Chúng tôi cho rằng dạy học GP - SLN bằng phương pháp grap phải được tiến hành một cách liên tục và hệ thống mới bộc lộ hết những ưu và nhược điểm của phương pháp này, nếu chỉ chọn một số bài để TN thì kết quả chưa thật sự khách quan. Vì vậy, chúng tôi đã tổ chức dạy thực nghiệm hầu hết các bài trong phần GP - SLN (lớp 9). 90 Ch¬ng 3 Trong các bài thực nghiệm chúng tôi chọn một số bài để khảo sát kết quả học tập của HS (bảng 3.1). Bảng 3.1. Các bài thực nghiệm có khảo sát kết quả học tập T T Bài Tên bài Kiến thức 1. 4 Mô GP-SL 2. 9 Xương đầu xương thân và xương chi Giải phẫu 3. 17 Sự đông máu, sự truyền máu và cấp cứu khi chảy máu SL – VS 4. 21 Cấu tạo tim và sự hoạt động của tim GP-SL 5. 25 Cấu tạo và chức năng của các cơ quan hô hấp GP-SL 6. 30 Cấu tạo và chức năng của các cơ quan tiêu hoá GP-SL-VS 7. 44 Cơ quan bài tiết nước tiểu GP-SL-VS 8. 70 Cơ sở khoa học của sinh đẻ có kế hoạch Vệ sinh 3.2.1.1. Phương án thực nghiệm Thực nghiệm có đối chứng nhằm so sánh hiệu quả sư phạm của việc sử dụng grap với việc không sử dụng grap trong dạy học GP - SLN (THCS). Các lớp tham gia thực nghiệm bao gồm các lớp dạy thực nghiệm (gọi tắt là lớp thực nghiệm- TN) và các lớp dạy đối chứng (gọi tắt là lớp đối chứng - ĐC). Trong mỗi bài học, lớp ĐC và lớp TN sử dụng PPDH như nhau. Ví dụ, dạy bài “xương đầu, thân và xương chi” lớp ĐC và lớp TN đều dùng phương pháp trực quan kết hợp với hỏi đáp. Chỉ có một điểm khác biệt là: Ở những lớp ĐC, giáo viên không dùng grap trong dạy học để hỗ trợ cho hoạt động nhận thức của HS, còn ở những lớp TN, trong quá trình dạy học GV dùng grap để giúp HS hiểu và hệ thống hoá các khái niệm. Tác giả luận án đã soạn các bài soạn mẫu, trước khi thực nghiệm thảo luận và thống nhất ý đồ thực nghiệm với các GV dạy TN. Trong từng bài chúng tôi đã trao đổi với GV về mục tiêu, nội dung và PPDH của bài. Sử dụng bài soạn mẫu, mỗi GV nghiên cứu và thực hiện bài soạn đảm bảo yêu 91 Ch¬ng 3 cầu phải thể hiện được sự khác biệt giữa việc sử dụng grap ở các lớp TN và không dùng grap ở các lớp ĐC. 3.2.1.2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả của phương pháp grap Đánh giá hiệu quả của phương pháp grap thông qua khả năng nhận thức của HS trong dạy - học. Dựa theo tiêu chuẩn đánh giá của Benjamin Bloom để đánh giá khả năng nhận thức của HS khi dạy – học bằng phương pháp grap. Khả năng nhận thức của HS có 6 mức độ, mỗi mức độ đặc trưng cho hoạt động trí tuệ càng phức tạp hơn [13], [31]. . Biết (hay tri giác): nhớ và lặp lại nguyên dạng một thông tin. . Hiểu: hồi ức đa dạng một thông tin. . Ứng dụng: sử dụng quy tắc, nguyên lý, thuật toán để giải quyết vấn đề mà quy tắc không có sẵn trong đề bài. . Phân tích: tìm các thành phần cấu thành từ tổng thể để phân biệt các ý. . Tổng hợp: kết hợp hoặc tổ hợp các thành phần thành một tổng thể. . Đánh giá: công thức hoá các phán xét định tính và định lượng. Theo Benjamin Bloom, hai mức độ đầu tiên gọi là khả năng nhận thức thấp, vì chỉ xử lý hoạt động trí tuệ gần như tự động. Bốn mức độ sau gọi là khả năng nhận thức cao cấp vì đề cập tới các hành vi trí