TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO SỐ 01 – THÁNG 11 NĂM 2015 99 ẢNH HƯỞNG CỦA THAN SINH HỌC THAY THẾ MỘT PHẦN PHÂN KHOÁNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ NĂNG SUẤT NGÔ TRỒNG TẠI THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ - TỈNH PHÚ THỌ Efects of biochar alternatives to partial of fertilizer to growth, yield of maize in Viet Tri - Phu Tho ThS. Hoàng Thị Lệ Thu* , ThS. Trần Thành Vinh* ThS. Nguyễn Quang Trung* , ThS. Phạm Thị Mai Trang** TÓM TẮT Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của việc sử dụng than sinh học thay thế một phần phân khoáng đến sinh trưởng và năng suất ngô tại Việt Trì, Phú Thọ. Thí nghiệm thực hiện trên giống ngô VS36. Các công thức thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại. Theo dõi các chỉ tiêu về sinh trưởng, năng suất và đánh giá hiệu quả sản xuất ngô. Kết quả thí nghiệm chỉ ra rằng khi sử dụng than sinh học thay thế cho 20% lượng phân khoáng, cây ngô vẫn có khả năng sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất đạt 42,68 tạ/ha tương đương với công thức đối chứng. Từ khóa: Than sinh học, cây ngô, sinh trương, năng suất. ABSTRACT Experimental study to evaluate the effect of biochar alternatives to partial fertilizer on the growth and yield of maize in Vietnam Tri, Phu Tho. The experiment was carried out on cultivar VS36. The experiment consists of 4 treatments, was replicated three times in a complete randomized block design. Subscribe to the growth targets, corn yields. Results showed that use of biochar as a substitute for 20% of mineral fertilizers, the corn still good growth and development and high yield. Key word: biochar, maize, growth, yield. 1. Đặt vấn đề Theo kết quả khảo sát của Cục Trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, hiệu suất sử dụng phân bón ở Việt Nam hiện nay mới chỉ đạt 40 - 45% đối với đạm, lân từ 40 - 45% và kali từ 40 - 50%. Do đó phần lớn phân nằm lại trong đất, bị rửa trôi theo nước, hoặc bị bốc hơi gây ô nhiễm nguồn nước và không khí. Trước vấn đề đó, than sinh học (black carbon hay biochar) đang được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm và ví như là “vàng đen” cho ngành nông nghiệp. Biochar là sản phẩm của quá trình nhiệt phân chất hữu cơ ở nhiệt độ cao trong điều kiện yếm khí (Lehmann et al.,2006). Bổ sung biochar vào đất có thể làm thay đổi đặc tính lý hóa đất, tăng lượng dinh dưỡng trong đất và tăng khả năng phát triển nấm cộng sinh rễ cây (Ishii and Kadoya, 1994), là nơi trú ngụ, bảo vệ cho nấm và vi sinh vật trong đất (Warnock et al., 2007). Việc sử dụng biochar để bón vào đất canh tác đã và đang ngày càng được chú ý đến như * Trường Đại học Hùng Vương ** Trường Đại học Tân Trào TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO 100 SỐ 01 – THÁNG 11 NĂM 2015 là một cách để làm tăng nguồn chứa cacbon, giảm hiệu ứng nóng lên toàn cầu, cải thiện khả năng giữ nước, dinh dưỡng trong đất cũng như kiểm soát sự di động của nhiều chất gây ô nhiễm môi trường (Lehmann et al., 2006; Verheijen et al., 2009; Van Zwieten et al., 2010). Hơn nữa, việc bón biochar vào đất còn làm tăng hiệu quả sử dụng nước, tăng độ phì của đất và sản lượng cây trồng do làm giảm sự rửa trôi các chất dinh dưỡng và thậm chí cung cấp các chất dinh dưỡng cho cây (Glaser et al., 2002; Lehmann et al., 2003). Việc sử dụng than sinh học ở nước ta cho cây trồng chỉ mới bắt đầu được quan tâm nghiên cứu trong thời gian gần đây. Trong khi đó, đất trồng trọt ở tỉnh Phú Thọ đa phần là đất đồi núi dốc, khả năng giữ nước kém, đất dễ bị rửa trôi. Đó là lý do để chúng tôi thực hiện nghiên cứu này. 2. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu + Thời gian và địa điểm: Thí nghiệm được thực hiện trong vụ đông xuân 2014 - 2015 tại xã Chu Hóa - Việt Trì - Phú Thọ. + Vật liệu nghiên cứu: Giống ngô VS36 do Viện nghiên cứu ngô chọn tạo; Than sinh học được chế biến từ rơm rạ bằng phương pháp đốt gián tiếp. + Phương pháp bố trí thí nghiệm - Các công thức thí nghiệm Công thức 1: Bón phân 100% theo quy trình (Nền) Công thức 2: 80% Nền + 10 tấn than sinh học/ha Công thức 3: 60% Nền + 10 tấn than sinh học/ha Công thức 4: 40% Nền + 10 tấn than s