第 1 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang MỤC LỤC DANH SÁCH CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT .................................................................. ii DANH SÁCH HÌNH ................................................................................................................. iv DANH SÁCH BẢNG................................................................................................................. v LỜI NÓI ĐẦU ............................................................................................................................ 6 CHƢƠNG 1: LÍ LUẬN CHUNG............................................................................................... 8 1.1.Khái niệm nợ công và những vấn đề liên quan cơ bản .................................................... 8 1.1.1. Nợ công ................................................................................................................... 8 1.1.2. Quản lí nợ công ..................................................................................................... 12 1.2.Kiểm toán nợ công ......................................................................................................... 13 1.2.1. Chủ thể kiểm toán nợ công.................................................................................... 13 1.2.2. Mục tiêu kiểm toán nợ công .................................................................................. 14 1.2.3. Nội dung kiểm toán nợ công ................................................................................. 15 1.2.4. Hình thức kiểm toán nợ công ................................................................................ 20 CHƢƠNG 2: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ KIỂM TOÁN NỢ CÔNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM .................................................................................................................................. 23 2.1. Kinh nghiệm kiểm toán nợ công của Mỹ...................................................................... 23 2.1.1. Thực trạng nợ công................................................................................................ 23 2.1.2. Tác động của nợ công nƣớc Mỹ............................................................................ 24 2.1.3. Giải pháp ............................................................................................................... 26 2.2. Kinh nghiệm kiểm toán nợ công của Nhật Bản ............................................................ 29 2.2.1. Thực trạng nợ công và công tác kiểm toán nợ công.............................................. 30 2.2.2. Bài học kinh nghiệm cho kiểm toán nợ công Việt Nam ...................................... 45 2.3 Kinh nghiệm kiểm toán nợ công của Châu Âu .............................................................. 40 2.3.1. Thực trạng kiểm toán nợ công............................................................................... 40 2.3.2. Tác động của khủng hoảng nợ công đến nền kinh tế Châu Âu và thế giới ......... 42 2.3.3. Biện pháp của các nƣớc liên minh Châu Âu và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam ......................................................................................................................................... 43
第 2 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang 2.4. Kinh nghiệm kiểm toán nợ công của Trung Quốc ...................................................... 464 2.4.1. Thực trạng kiểm toán nợ công............................................................................... 54 2.4.2. Biện pháp giải quyết và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam .......................... 57 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG NỢ CÔNG VÀ KIỂM TOÁN NỢ CÔNG TẠI VIỆT NAM.. 52 3.1. Chủ thể Kiểm toán ........................................................................................................ 52 3.2. Thực trạng Nợ công và Kiểm toán Nợ công ................................................................. 56 3.2.1. Thực trạng nợ công tại VN.................................................................................... 56 3.2.2. Về quản lý nợ công tại Việt Nam. ......................................................................... 57 3.3. Kiểm toán quy mô nợ công ........................................................................................... 57 3.4. Kiểm toán dự toán .........................................................................................................65 3.5. Kiểm toán quyết toán NSNN ........................................................................................70 CHƢƠNG 4: ĐÁNH GIÁ VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỢ CÔNG VIỆT NAM ........................................................................................................................................76 4.1.Đánh giá về thực trạng kiểm toán nợ công tại Việt Nam hiện nay.....................................96 4.1.1.Ƣu điểm kiểm toán nợ công tại Việt Nam..........................................96 4.1.2.Hạn chế của kiểm toán nợ công tại Việt Nam....................................97 4.2. Giải pháp hoàn thiện kiểm toán nợ công tại Việt Nam.............................98 KIẾN NGHỊ......................................................................................................104 KẾT LUẬN............................................................................................................................105 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………….………….107 DANH SÁCH CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT ASOSAI Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á (Asian Organization of Supreme Audit Institutions) DN Doanh nghiệp
第 3 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang DNNN Doanh nghiệp Nhà nƣớc IMF Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) INTOSAI Tổ chức Kiểm toán tối cao thế giới (The International Organisation of Supreme Audit Institutions) KTNN Kiểm toán Nhà nƣớc NDT Nhân dân tệ NSNN Ngân sách Nhà nƣớc WB Ngân hàng thế giới (World Bank)
第 4 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang DANH SÁCH HÌNH Hình Tên hình Trang 2.1 Chi tiêu cụ thể của Liên bang Mỹ năm 2014 31 2.2 Cơ cấu nợ công Nhật Bản 33 2.3 Tỷ lệ nợ công của một số nƣớc (so với GDP) 34 2.4 Nợ đƣợc Chính phủ bảo lãnh của Nhật Bản 35 2.5 Lãi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản năm 2013 36 Lãi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của một số quốc gia có tỷ lệ nợ công 2.6 cao 37 3.1 Nợ công của Việt Nam so với thế giới năm 2014 74 3.2 Diễn biến nợ công và nợ Chính phủ giai đoạn 2001-2020 75 3.3 Tốc độ tăng nợ giai đoạn 2011-2015. 76 3.4 Cơ cấu nợ công Việt Nam 2013. 77
第 5 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang DANH SÁCH BẢNG Bảng Tên bảng Trang Nợ công của Mỹ từ năm 2010 đến năm 2014 (so sánh với GDP 2.1 danh nghĩa) 26 2.2 Các cuộc kiểm toán của uỷ ban kiểm toán Nhật Bản qua các năm 43 3.1 Cân đối NSNN năm 2012 80 3.2 Cân đối ngân sách nhà nƣớc năm 2015 86
第 6 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang LỜI NÓI ĐẦU Jill Lepore , giáo sƣ lịch sử Mỹ của trƣờng đại học Harvard từng nói: ―Quan niệm rằng nợ nần là cần thiết cho thƣơng mại và cần đƣợc xóa nợ là kết quả của một nền kinh tế thị trƣờng. Quan niệm rằng nợ nần là sai và nên bị phạt là đặc điểm của một nền ―kinh tế đạo đức‖‖ (The idea that debt is necessary for trade, and has to be forgiven, is consequent to the rise of a market economy. The idea that debt is wrong and should be punished is a feature of a moral economy). Thật vậy, vay nợ đã trở thành một trong những cách huy động vốn hiệu quả nhất.Ngay cả những nƣớc phát triển nhƣ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc thì tỉ lệ vay nợ cũng không hề nhỏ.Ở Việt Nam, trong từng giai đoạn của quá trình phát triển,khi các khoản thu thông thƣờng nhƣ thuế, phí và lệ phí không đủ đáp ứng nhu cầu chi tiêu, Nhà nƣớc phải quyết định vay nợ để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình và chịu trách nhiệm trong việc chi trả khoản nợ đó, thƣờng đƣợc gọi là nợ côngĐối với một quốc gia,nợ công rất quan trọng vì nó nguồn tài chính quan trọng cho sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên, khi nợ công ở mức cao, đồng nghĩa với việc áp lực trả nợ tăng cao.Đặc biệt, khi một đất nƣớc quá phụ thuộc vào nguồn vốn vay này, rất có thể dẫn tới không có khả năng trả nợ, tạo nên khủng hoảng nợ công.Hậu quả của là nó hủy diệt sự phồn thịnh, làm cạn kiệt sức dân. Ngay cả khi các biện pháp cắt giảm chi tiêu và tăng thuế làm vơi đi một phần núi nợ công, chúng sẽ khiến cho các hộ gia đình chẳng còn tiền để tiêu. Chi tiêu của các hộ gia đình giảm sút ắt sẽ dẫn đến tăng trƣởng chững lại hoặc giảm theo. Hơn nữa, khi nợ công quá lớn, việc thắt chặt chi tiêu, thực hiện chính sách "thắt lƣng buộc bụng" để giảm thâm hụt ngân sách là điều kiện phải đáp ứng để đƣợc nhận sự hỗ trợ cần thiết từ các tổ chức tín dụng quốc tế, thế nhƣng, "thắt lƣng buộc bụng" lại dẫn tới những cuộc biểu tình phản đối của quần chúng, gây căng thẳng, bất ổn chính trị, xã hội, bởi những ngƣời nghèo, những ngƣời yếu thế trong xã hội là những ngƣời bị tác động mạnh nhất từ chính sách cắt giảm phúc lợi, cắt giảm chi tiêu của chính phủ. Chính vì thế, quản lí nợ công là một điều cần thiết.Đây là nhu cầu xuất phát từ thực tế. Danh mục nợ công của Chính phủ ngày càng lớn và phức tạp,kèm theo đó sẽ là những rủi ro tiềm tàng khó lƣờng.Quản lí tốt nợ công sẽ đảm bảo nguồn hỗ trợ từ bên ngoài đƣợc sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí, không hiệu quả; đảm bảo mức nợ công không vƣợt quá tầm kiểm soát; giảm thiểu chi phi và rủi ro; tạo tiền đề cho sự phát triển lâu dài và bền vững. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 6
第 7 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang Trong quá trình quản lí nợ công, kiểm toán nợ công đƣợc hình thành và ngày càng đƣợc coi trọng.Kiểm toán nợ công đƣợc thực hiện chủ yếu bởi kiểm toán nhà nƣớc - cơ quan chuyên môn của Nhà nƣớc về vấn đề kiểm tra tài chính Nhà nƣớc đối với việc quản l nợ công tại mỗi quốc gia.Kiểm toán tài chính thƣờng xuyên về nợ công giúp cho các nhà quản lý nợ công có trách nhiệm đối với hành động nợ công của mình. Ngoài ra, báo cáo kiểm toán tài chính có thể tăng cƣờng tính minh bạch của các vấn đề nợ công, tùy thuộc vào khả năng thông tin rõ ràng cho các nhà lập pháp và ngƣời dân về các khoản nợ chính. Kiểm toán hoạt động góp phần tăng cƣờng hiệu quả, hiệu suất kinh năng lực quản lý nợ và tăng cƣờng kiểm soát nội bộ để ngăn chặn gian lận trong hoạt động nợ công.Mặc dù vậy, kiểm toán nợ công ở nƣớc ta mới đạt hiệu quả ở mức thấp. Nhiều dự án sử dụng vốn đầu tƣ công sai mục đích, nhiều cá nhân tham ô, rút ruột nguồn vốn từ nợ công. Đặc biệt, năm 2014, nợ công của Việt Nam đạt mức cao, trở thành một vấn đề lớn, cần đƣa lên bàn cân xem xét. Cái mới của đề tài nghiên cứu là, đề tài đi sâu vào nghiên cứu thực trạng nợ công của một số quốc gia và khu vực có tỷ lệ nợ công cao từ đó rút ra bài học kinh nghiệm để ứng phó với vấn đề nợ công tại Việt Nam hiện nay.Đề tài cũng có đi vào nghiên cứu mô hình kiểm toán nợ công tại các quốc gia đó qua đó để chỉ ra điểm mạnh, những hạn chế còn tồn tại trong công tác kiểm toán nợ công của KTNN tại Việt Nam.Đề tài nghiên cứu đi vào nghiên cứu kiểm toán nợ công trên cả hai phƣơng diện: chuyên đề về nợ công và ngân sách nhà nƣớc. Cách vận hành và sử dụng ngân sách tác động tới nợ công nhƣ thế nào.Từ thực trạng nợ công và kiểm toán nợ công tại Việt Nam.Bài nghiên cứu có đƣa ra một số các giải pháp nhằm khắc phục một số hạn chế trong công tác quản lý và kiểm soát nợ công.Cùng với đó là mộ số giải pháp nhằm khác phục những hạn chế còn tồn tại trong công tác kiểm toán nợ công. Vì vậy, nghiên cứu khoa học : ―Kiểm toán nợ công ở Việt Nam hiện nay‖ đi sâu nghiên cứu vấn đề nợ công, làm sáng tỏ thực trạng nợ công ở Việt Nam, đề xuất giải pháp, góp phần nâng cao thực hiện kiểm toán nợ công. www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 7
第 8 页
Facebook: @Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang CHƢƠNG 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỢ CÔNG 1.1 Khái niệm nợ công và những vấn đề liên quan cơ bản 1.1. 1 Khái niệm nợ công Khái niệm Trƣớc hết cần tìm hiểu thế nào nợ công.Có rất nhiều khái niệm đã đƣợc đƣa ra.Theo Ngân hàng Thế giới (WB) thì : ―Nợ công là toàn bộ những khoản nợ của Chính phủ và những khoản nợ mà Chính phủ bảo lãnh‖. Theo Luật Quản lí nợ công 2009 thì nợ công bao gồm: nợ Chính phủ, nợ đƣợc Chính phủ bảo lãnh và nợ chính quyền địa phƣơng. Cụ thể: Nợ chính phủ là khoản nợ phát sinh từ các khoản vay trong nƣớc, nƣớc ngoài, đƣợc ký kết, phát hành nhân danh Nhà nƣớc, nhân danh Chính phủ hoặc các khoản vay khác do Bộ Tài chính ký kết, phát hành, uỷ quyền phát hành theo quy định của pháp luật. Nợ chính phủ không bao gồm khoản nợ do Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam phát hành nhằm thực hiện chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ. Nợ đƣợc Chính phủ bảo lãnh là khoản nợ của doanh nghiệp, tổ chức tài chính, tín dụng vay trong nƣớc, nƣớc ngoài đƣợc Chính phủ bảo lãnh. Nợ chính quyền địa phƣơng là khoản nợ do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) ký kết, phát hành hoặc uỷ quyền phát hành. Nhƣ vậy, có thể thấy khái niệm nợ công của Việt Nam phần lớn là phù hợp với quan điểm nợ công của WB. Đó là toàn bộ khoản nợ mà Chính phủ trực tiếp vay và không trực tiếp vay nhƣng vẫn có nghĩa vụ trả nợ hoặc bảo lãnh Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt giữa hai khái niệm này. Theo Luật Quản lí nợ công 2009 thì nợ công của Việt Nam bao hàm rộng hơn: nó bao gồm cả nợ của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ký kết, phát hành hay ủy quyền phát hành. Điều này dẫn tới sự khác biệt trong tính toán nợ công theo WB và của Việt Nam. Ngoài ra, theo The Economist thì : ―Nợ công là tất cả các khoản tiền đã đƣợc gây quỹ bởi chính phủ mà vẫn chƣa đƣợc trả. Nó khác với thiếu hụt ngân sách hàng năm của khu vực nhà nƣớc‖.Đồng thời, Ivestopedia thì cho rằng cần phân biệt giữa nợ công với thâm hụt ngân www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 8
评论 (0)
暂无评论。快来抢沙发吧！