Trang 1
Thơ ca
PHẦN I: TỰ LUẬN
Đọc văn bản sau: CHIỀU CA DAO (Ngô Thị Ý Nhi)
Cơn mưa chiều đã tắt từ lâu
Trời đằm thắm như chưa hề mưa nắng
Để em bảo lũ chuồn chuồn cánh mỏng
Bay là đà vừa đủ để trời râm
Ngủ đi anh
Cho em lùa tay vào mái tóc xinh
Như ngọn gió lùa qua cành mơn trớn
Gió thì lạnh mà tay em thì ấm
Ngủ cho ngoan ơi những nhánh tóc mềm
Cứ tựa mình vào cánh tay em
Sợi tóc bạc của đêm dài thao thức
Cho em nghe nửa cuộc đời đắng ngọt
Đang hoà dần vào cả cuộc đời em
Ngủ đi anh
Hãy ngủ thật bình yên
Đừng trăn trở mà làm đau cả mộng
Và vầng trán như một vùng biển động
Xin hãy vì em đừng dậy sóng bạc đầu
Ngủ đi anh! Ngủ đi anh!
À ơi! Con cò bay lả bay la
Bay từ cổ tích bay qua đời mình
Bao giờ rau diếp làm đình
Gỗ lim ăn ghém thì mình xa nhau
À … à ơi! Thân em là hạt mưa rào
Một chiều cả gió lạc vào lòng anh
Ta về sắm nhiễu Nghi Đình
À … à ơi! Ta về sắm nhiễu Nghi Đình
Trang 2
À ơi! Thôi ngủ đi, ngủ đi ơi dòng sông trăn trở
Trăm nhánh ưu phiền xin chảy hết về em.
(Tuyển tập Những mảnh ghép của huyền thoại tuyển chọn giới thiệu 141 tác giả thơ Việt Nam
đương đại, Nguyễn Thanh Tâm, NXB Văn học, 2019. Tr 200)
Chú thích: Tác giả Ngô Thị Ý Nhi sinh ngày 26/01/1957, quê ở Thừa Thiên-Huế. Chị bắt đầu
đăng thơ trên các báo Văn nghệ tuổi trẻ, tạp chí Văn… từ năm 1990, từng đăng một số truyện
ngắn trên tạp chí Văn, Văn nghệ, Văn nghệ quân đội, Sông Hương, Nhớ Huế…, và là hội viên
Hội nhà văn TP Hồ Chí Minh, hội viên Hội nhà văn Việt Nam năm 2013. Tác phẩm: Con đường
thời gian qua (thơ, 1994, NXB Hội nhà văn), Con ngựa đen đốm trắng (truyện ngắn, 1999,NXB
Trẻ), Sinh nhật cuối đông (thơ, 2004, NXB Văn học), Giọt biến (truyện ngắn, 2006, NXB Hội
Nhà văn )…
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1:
Xác định dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản.
Đáp án:
Lời giải:
- Thể thơ tự do
- Dấu hiệu nhận biết: Số chữ/số tiếng trong các dòng không đều nhau; vần và nhịp được sử dụng
linh hoạt.
Câu 2:
Chỉ ra những từ ngữ mang tính chất ru, hát được sử dụng trong văn bản.
A.
B.
Lời giải:
Những từ ngữ mang tính chất ru, hát được sử dụng trong văn bản: Ngủ đi anh, À ơ”, Con cò bay
lả bay la, Thôi ngủ đi, ngủ đi ơi…
Câu 3:
Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản.
A.
B.
Lời giải:
Trang 3
Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ:
- Mong muốn được chăm sóc cho người mình yêu: để em bảo lũ chuồn chuồn bay là đà vừa đủ
để trời râm, cứ tựa mình vào ngón tay em….
- Lo lắng cho những muộn phiền của người mình yêu: đừng trăn trở, đừng dậy sóng bạc đầu,
trăm nhánh ưu phiền xin chảy hết về em
- Khẳng định tình cảm son sắt, thuỷ chung: “bao giờ rau diếp làm đình/gỗ lim ăn ghém thì mình
xa nhau”
- Khát khao tình yêu hạnh phúc: “Ta về sắm nhiễu Nghi Đình
Câu 4:
Phân tích hiệu quả của việc sử dụng lời tâm tình Ngủ đi anh trong văn bản.
A.
B.
Lời giải:
- Lời tâm tình ngủ đi anh lặp lại 4 lần trong văn bản
- Tác dụng:
+ Tạo giọng điệu tâm tình tha thiết, lắng sâu; tạo nhịp điệu dìu dặt, ngọt ngào, êm ái cho lời ru;
làm cho lời thơ sinh động, hấp dẫn, giàu biểu cảm.
+ Thể hiện tình cảm yêu thương trìu mến của nhân vật trữ tình em dành cho anh, cho người mình
yêu.
Câu 5:
Từ những dòng thơ: Thôi ngủ đi, ngủ đi ơi dòng sông trăn trở/ Trăm nhánh ưu phiền xin chảy
hết về em, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự sẻ chia trong tình yêu.
A.
B.
Lời giải:
- Hai câu thơ là lời nhân vật trữ tình ru người mình yêu ngủ, mong
muốn nhận hết những lo lắng, ưu phiền về mình để người yêu có giấc ngủ
ngon, có được bình yên, hạnh phúc.
- Học sinh nêu được ý nghĩa của sự sẻ chia trong tình yêu, sau đây là một số gợi ý
+ Giúp tình yêu trở nên sâu sắc, bền chặt, không hời hợt, ích kỉ.
+ Tạo điểm tựa tinh thần, giúp con người vững vàng trước khó khăn.
Trang 4
+ Là biểu hiện của tình yêu chân thành, vị tha, biết nghĩ cho người khác.
+ Gắn kết hai tâm hồn, xây dựng niềm tin và sự đồng hành lâu
Đọc văn bản sau:
BÌNH VỠ
Phan Vũ
Tôi có một chiếc bình
vẫn để không
trong góc phòng
Im lìm lặng lẽ
như một nỗi cô đơn tĩnh vật
trinh nguyên
Một chiếc bình xanh
ngóng mong một bông hoa thẫm đỏ
Rồi một hôm bình vỡ
chỉ còn màu xanh trong từng mảnh nhỏ
sao đâu đây phảng phất
một mùi hương thơ ngây
Tôi chợt hiểu
trong không gian luôn rạn nứt im lìm
trong thời gian một chuỗi dài
những cung điện lâu đài sụp đổ
Chiếc bình vỡ chuyện hằng ngày
nhưng mùi hương thơ ngây
phải chăng do những đợi chờ những ước mơ
về một loài hoa trần gian không thể có
Trang 5
Cuộc đời qua đi với những tình cờ nghiệt ngã
trên đường đi hôm nay rực rỡ màu hoa đỏ
lẫn trong lá cỏ
không có mùi hương
Bởi trong tôi chẳng còn chiếc bình xanh nào
để đợi chờ và để vỡ…
Tháng 5/1956
(Tập thơ Ta còn em, Phan Vũ, NXB Hội Nhà văn, 2018, Tr152)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 6:
Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.
A.
B.
Lời giải:
Nhân vật trữ tình là “tôi”
Câu 7:
Tìm hình ảnh so sánh được sử dụng để miêu tả chiếc bình trong ba khổ đầu.
A.
B.
Lời giải:
Hình ảnh so sánh được dùng để miêu tả chiếc bình trong ba khổ đầu
Im lìm lặng lẽ
như một nỗi cô đơn tĩnh vật
trinh nguyên
Câu 8:
Phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh chiếc bình trong văn bản.
A.
B.
Lời giải:
Trang 6
Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh chiếc bình: Đại diện cho tâm hồn người nghệ sĩ, sự trinh
nguyên, lặng lẽ chờ đợi cái đẹp (bông hoa thẫm đỏ). Nó cũng tượng trưng cho niềm tin, khát
vọng, tình yêu hoặc lý tưởng sống thuần khiết. Chiếc bình vỡ, gợi sự mất mát lý tưởng hoặc cái
đẹp không còn được lưu giữ.
Câu 9:
Trình bày hiệu quả của biện pháp tương phản được sử dụng trong đoạn sau:
trên đường đi hôm nay rực rỡ màu hoa đỏ
lẫn trong lá cỏ
không có mùi hương
A.
B.
Lời giải:
- Biện pháp tương phản: giữa vẻ ngoài rực rỡ màu hoa đỏ và bên trong không có mùi hương
- Tác dụng:
+ Tạo giọng điệu tâm tình tha thiết, lắng sâu đầy tiếc nuối
+ Nhấn mạnh sự hụt hẫng và trống rỗng của thực tại khi cái nhìn thấy là sự rực rỡ, bắt mắt của
màu đỏ lẫn trong lá cỏ, một hình ảnh tràn đầy sức sống, có vẻ như rất hoàn hảo còn cái cảm nhận
lại là sự phủ định tuyệt đối "không có mùi hương" từ đó làm nổi bật sự xa lạ, vô hồn của những
vẻ đẹp hiện hữu xung quanh khi chúng thiếu đi linh hồn và giá trị tinh thần bên trong.
+ Thể hiện sự xót xa, tiếc nuối của nhân vật trữ tình khi không còn khao khát (không còn chiếc
bình xanh) thì dù thế giới có rực rỡ bao nhiêu cũng trở nên vô vị.
Câu 10:
Chỉ ra điểm tương đồng giữa hai đoạn thơ sau về cảm xúc và ý nghĩa biểu tượng:
“trên đường đi hôm nay rực rỡ màu hoa đỏ
lẫn trong lá cỏ
không có mùi hương
Bởi trong tôi chẳng còn chiếc bình xanh nào
để đợi chờ và để vỡ…
(Bình vỡ - Phan Vũ)
Em ngỡ giếng nước sâu
Em nối sợi gầu dài
Trang 7
Ai ngờ giếng cạn
Em tiếc hoài sợi dây.
(Ca dao Việt Nam)
A.
B.
Lời giải:
- Tương đồng:
+ Cả hai đoạn thơ đều thể hiện cảm xúc tiếc nuối và hụt hẫng khi kỳ vọng không được đáp lại.
+ Đều sử dụng hình ảnh biểu tượng (chiếc bình – sợi dây gầu) để thể hiện quá trình từ hy vọng
đến thất vọng.
+ Gợi lên nỗi buồn sâu sắc về sự lệch pha giữa mơ ước và thực tại, về những điều đẹp đẽ không
thể có.
Đọc đoạn trích sau để trả lời lời các câu 11 đến câu 15: Đọc ngữ liệu đoạn trích:
Tôi yêu những dòng sông mùa nước lũ
Sau phá phách ngàn đời vẫn là lượng phù sa
Cơn mưa rào, yêu biết mấy cơn mưa
Qua sấm sét, có cây từng trải
Tôi không thích nhìn ngôi nhà lộng lẫy,
Bằng những công trình còn sắt thép ngổn ngang
Những công trình giống như tuổi thanh niên
Chưa hoàn chỉnh nhưng đó là hi vọng.
Nếu được đổi nghề tôi sẽ xin đi xây dựng
Không phải ở trong nhà rộng mát này đâu
Với nghề kia tôi luôn được bắt đầu
Mùi vôi vữa bao giờ cũng mới…
(Trích Thơ viết cho mình và những người con gái khác, Xuân Quỳnh, Thơ Xuân Quỳnh, NXB
Hội Văn học Nghệ thuật Bình Thuận, năm 1992, tr.5) 1
Câu 11:
Xác định nhân vật trữ tình trong đoạn trích trên.
Lời giải:
Nhân vật trữ tình là “tôi”/ “tôi” - người phụ nữ giàu khát khao, trăn trở về cuộc sống.
Trang 8
Câu 12:
Tìm những từ ngữ, hình ảnh về các sự vật, hiện tượng thiên nhiên trong bốn câu thơ đầu mà
nhân vật trữ tình đã thể hiện tình cảm yêu quý.
Lời giải:
Những từ ngữ, hình ảnh về các sự vật, hiện tượng thiên nhiên trong bốn câu thơ đầu mà nhân vật
trữ tình đã thể hiện tình cảm yêu quý: “Những dòng sông mùa nước lũ”, “phù sa”, “cơn mưa”,
“sấm sét”, “cây”.
Câu 13:
Nêu tác dụng của biện pháp tương phản được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Tôi không thích nhìn ngôi nhà lộng lẫy,
Bằng những công trình còn sắt thép ngổn ngang
Lời giải:
- Biện pháp tương phản: Đối lập giữa “ngôi nhà lộng lẫy” với “công trình còn sắt thép ngổn
ngang”.
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh và làm nổi bật quan niệm thẩm mỹ và thái độ sống khác biệt của nhân vật trữ tình
là không thích sự an bài, hưởng thụ cái có sẵn mà trân trọng vẻ đẹp của lao động, của sự sáng tạo
và quá trình hình thành tương lai.
+ Làm cho câu thơ giàu sức gợi, gây ấn tượng mạnh mẽ về tư tưởng và cảm xúc của người viết,
giúp sự diễn đạt trở nên sinh động hơn.
Câu 14:
Nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình qua những tình cảm và khát vọng được bộc lộ
trong đoạn trích.
Lời giải:
- Một tâm hồn luôn hướng về sự sống, biết trân trọng giá trị ẩn sau những điều không hoàn hảo.
- Không né tránh khó khăn mà đối mặt để tìm đến sự trưởng thành.
- Khát vọng dấn thân và yêu lao động, muốn sống một cuộc đời có ích và luôn giữ cho tâm hồn
mình sự tươi mới, trẻ trung.
Câu 15:
Trang 9
Từ hai câu thơ: Sau phá phách ngàn đời vẫn là lượng phù sa và Qua sấm sét, cỏ cây từng trải,
anh/chị hãy nêu suy nghĩ về giá trị của những khó khăn, thử thách trong cuộc đời của mỗi con
người (trình bày khoảng 5-7 dòng).
Lời giải:
Gợi ý:
- Giúp con người nhận ra những giới hạn của bản thân để vượt qua, đồng thời thấu hiểu giá trị
của thành quả.
- Nghịch cảnh bồi đắp cho con người vốn sống, kinh nghiệm và tri thức.
- Một cuộc đời quá bằng phẳng sẽ dễ khiến con người trở nên thụ động và yếu ớt.
- Giúp ta biết trân trọng những điều bình dị, hình thành sự thấu cảm và cái nhìn sâu sắc trước
cuộc đời.
Đọc đoạn trích sau để trả lời lời các câu 16 đến câu 20: Đọc đoạn trích:
Khi mùa xuân đến mắt emBỗng dưng biển
sóng trào lên ngang trờiDâng theo cả chín
trận cườiĐậu chênh vênh bến mi dài rợp
xanhKhi mùa xuân đến mắt anhChon von
dòng tóc em thành sông xaBên này sôngđỏ
phù sa
Bên kia sôngtrắng nhập nhoà khói sươngEm
thường khấn nguyện mười phươngMà quên cánh
gió dẫn đường xuân điĐến nơi em cát khô lìGọi
em em mải miết gì không thưaĐến nơi anh ứa
dòng mưaGạn trăm bến đụcxuân chờ trong em.
(Khi mùa xuân đến, in trong 99 tình khúc,
Hoàng Cầm, NXB Văn học, 1996, tr. 32)
Câu 16:
Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.
Lời giải:
- Thể thơ tự do
- Dấu hiệu nhận biết: Số chữ/số tiếng trong các dòng thơ không đều nhau; vần và nhịp được sử
dụng linh hoạt.
Câu 17:
Tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả vẻ đẹp đôi mắt của nhân vật em khi mùa xuân đến ở bốn
dòng thơ đầu.
Lời giải:
Trang 10
Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả vẻ đẹp đôi mắt của nhân vật “em” khi mùa xuân đến ở bốn dòng
thơ đầu: “biển sóng trào lên ngang trời”, “chín trận cười”, “bến mi dài rợp xanh”.
Câu 18:
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ sau:
Khi mùa xuân đến mắt anh
Chon von dòng tóc em thành sông xa
Lời giải:
Biện pháp so sánh: Sự liên tưởng mái tóc của em thành dòng “sông xa” trong bài thơ có tác
dụng:
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh và làm nổi bật vẻ đẹp mềm mại, thướt tha, tràn đầy sức sống của người thiếu nữ.
Qua đó thể hiện cái nhìn trân trọng, tôn vinh vẻ đẹp dịu dàng của nhân vật “em”.
+ Làm cho hình ảnh thơ trở nên sinh động, gợi cảm và giàu tính nhạc, họa.
+ Giúp cụ thể hóa vẻ đẹp hình thể thành vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo nên sự giao thoa hòa quyện
giữa con người và vũ trụ.
Câu 19:
Nêu nội dung của hai dòng thơ: Đến nơi anh ứa dòng mưa / Gạn trăm bến đục xuân chờ trong
em.
Lời giải:
- Hai dòng thơ thể hiện nỗi lòng và sự hy sinh thầm lặng của nhân vật trữ tình “anh”.
- Dù cuộc đời hay tình yêu có những gian truân, trắc trở “trăm bến đục”, anh vẫn sẵn sàng tự
mình gánh vác, thanh lọc những nhọc nhằn để giữ lại sự trong trẻo, niềm hy vọng và mùa xuân
tươi đẹp nhất cho người mình yêu “xuân chờ trong em”.
- Qua hai câu thơ, chúng ta có thể rút ra thông điệp là hạnh phúc đích thực không tự nhiên có sẵn
mà được chắt lọc từ sự kiên nhẫn, thấu hiểu và lòng vị tha của những người yêu nhau.
Câu 20:
Từ cảm xúc về mùa xuân và tình yêu trong đoạn trích, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa
của sự đồng điệu trong tâm hồn giữa người với người trong cuộc sống (trình bày khoảng 5 - 7
dòng).
Lời giải:
Gợi ý:
Trang 11
- Mùa xuân và tình yêu trong đoạn trích là sự giao thoa giữa sức sống thiên nhiên rạo rực và
những cung bậc cảm xúc mãnh liệt, nhưng cũng đầy trăn trở, khát khao sự thấu hiểu.
- Sự đồng điệu trong tâm hồn chính là sợi dây vô hình nhưng bền chặt nhất gắn kết con người lại
với nhau.
- Sự đồng điệu không chỉ là điểm tựa tinh thần giúp mỗi cá nhân vượt qua nghịch cảnh mà còn
nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, khiến cuộc sống trở nên nhân văn và đáng sống hơn.
- Khi có sự đồng điệu, mọi rào cản về không gian hay thời gian đều trở nên vô nghĩa.
Đọc đoạn trích sau để trả lời lời các câu 21 đến câu 25:
CÁNH RỪNG
Một trái tim yếu đuối
Một tấc lòng âm u
Sớm mùa đông cóng lạnh
Ra đi trong sương mù.
Con ngựa gầy nhẫn nại
Dọ dẫm từng bước chân
Tia mặt trời mỏng mảnh
Sao như xa như gần.
Chúng ta ngày tuổi trẻ
Đều phải băng qua rừng
Có kẻ đi thật chậm
Có người như thiêu thân.
Ngươi vài năm khó nhọc
Ta vài thập kỷ buồn
Chưa ai từng đi trọn
Một học trình yêu thương
Một trái tim yếu đuối
Một tấc lòng âm u
Trang 12
Vẫn đi về ánh sáng
Bên kia,
Sau sương mù.
(Nguyễn Thiên Ngân, Người là một bóng chim khuê tú, NXB Văn học, năm 2025, tr. 78)
Câu 21:
Chỉ ra dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản.
Lời giải:
- Văn bản được viết theo thể thơ tự do;
- Dấu hiệu nhận biết: số tiếng ở mỗi dòng thơ không đều nhau; số dòng ở mỗi khổ thơ không đều
nhau; không tuân thủ theo niêm, luật, vần,…
Câu 22:
Xác định một hình ảnh biểu tượng được sử dụng trong văn bản.
Lời giải:
Hình ảnh biểu tượng trong văn bản: Cánh rừng - biểu tượng cho hành trình của người trẻ trải qua
trong những năm tháng tuổi thanh xuân.
Câu 23:
Phân tích tác dụng của biện pháp tương phản trong hai dòng thơ sau:
Có kẻ đi thật chậm
Có người như thiêu thân.
Lời giải:
- Biện pháp tương phản: “đi thật chậm” – “như thiêu thân”.
- Tác dụng:
+ Tăng sức biểu cảm, giàu nhịp điệu, tạo sự cân xứng và vẻ đẹp cho câu thơ.
+ Nhấn mạnh những người trên hành trình băng rừng phải trải qua nhiều khó khăn, thử thách, có
người cẩn trọng, có người liều lĩnh. Đường đời, mỗi người mỗi khác, kẻ nhanh người chậm, kẻ
sướng người khổ, kẻ khó khăn, người thuận lợi.
+ Tác giả thể hiện sự quan sát, suy tư chiêm nghiệm về những tháng năm tuổi trẻ của đời người
với một giọng thơ mang âm điệu trầm lắng.
Câu 24:
Nhận xét hình ảnh người lữ hành trong đoạn thơ:
Trang 13
Một trái tim yếu đuối
Một tấc lòng âm u
Sớm mùa đông cóng lạnh
Ra đi trong sương mù.
Lời giải:
- Hình ảnh người lữ hành trong đoạn thơ:
+ Cưỡi trên lưng chú ngựa gầy đang gắng sức vượt qua cánh rừng mùa đông lạnh giá.
+ Hình ảnh người lữ hành nhỏ bé, cô độc, sợ hãi, hoang mang trên chuyến hành trình lạ lẫm, khó
khăn, nhiều cạm bẫy.
+ Có sự xáo trộn trong tâm tư đi từ hi vọng đến bế tắc, tuyệt vọng.
- Đây là một hình ảnh quen thuộc, đại diện cho những con người đang bắt đầu trên hành trình tìm
kiếm ước mơ của cuộc đời mình. Họ vừa hi vọng, vừa sợ hãi, cũng vừa cô đơn, lẻ loi, chênh
vênh.
Câu 25:
Từ nội dung của văn bản, anh/chị hãy đưa ra một bức thông điệp có ý nghĩa với người trẻ trên
hành trình thực hiện ước mơ.
Lời giải:
- Bài thơ viết về tuổi trẻ với một hành trình dài trong năm tháng thanh xuân có những khó khăn,
mệt nhọc để tìm thấy “học trình yêu thương”. Tuy nhiên, tác giả đã gửi gắm niềm tin vào ánh
sáng và khát vọng sống trọn vẹn qua hành trình ấy.
- Thông điệp: Tuổi trẻ cần cố gắng nỗ lực, dám xông pha, vượt lên chông gai, thách thức, lạc
quan, sống có niềm tin vào ánh sáng của hi vọng,…
Đọc đoạn trích:
THỜI GIAN TRẮNG
[…] Ông một mình
Lặng lẽ
Nhỏ bé
Thời gian chảy qua hai bàn tay
Tôi mua một cuốc xe ôm
Ông chở tôi đi không kỳ kèo giá cả
Hình như, ông chỉ muốn ai đó nghe thấy giọng mình trồi lên trên những tòa nhà cao ốc
Trang 14
trên những điệu nhạc ộc từ quán bar
vượt lên tiếng còi xe người người bắn vào nhau như đang ở trong cuộc chiến
Tôi ngồi sau xe
Lắng nghe ông kể chuyện
Nghe gió Trường Sơn thổi về từ mái tóc bồng điểm bạc
Nghe nắng miền Trung hát trên đôi vai gầy guộc
Nghe tiếng súng xuyên về từ ngày tôi chưa sinh
Người lính già
Đem giọt mưa xa về mắt tôi
Giọt mưa mang vị ngọt chiến thắng, vị đắng cuộc chiến đã xa ông vĩnh viễn ghi tên mình vào nó
Vị mặn trăn trở - “rồi có ai còn nhớ tới Trường Sơn”
Và, vị cay của cuộc sống đời thường tấp nập chảy quanh tôi
như chỉ biết vươn mình về phía trước
về phía trước
phía trước...
Mà quên đi
Quên đi
Những người lính và những câu chuyện cần được kể
Quên đi
Người lính già bé nhỏ
Cạnh ngã tư đường
thời gian trắng qua đôi bàn tay
(Trích Thời gian trắng, Nguyễn Phan Quế Mai, in trong tập thơ Tổ quốc gọi tên mình, NXB Phụ
nữ, 2015, tr.32)
Câu 26:
Chỉ ra dấu hiệu nhận biết nhân vật trữ tình trong đoạn trích.
Lời giải:
- Nhân vật trữ tình trong văn bản: “Tôi”;
- Dấu hiệu nhận biết: Xuất hiện đại từ “tôi”, “tôi” là người trực tiếp bộc lộ cảm xúc về hình ảnh
người cựu chiến binh làm nghề xe ôm.
Câu 27:
Trang 15
Nêu những từ ngữ, hình ảnh miêu tả cuộc sống hiện đại đã được nhà thơ nhắc đến trong đoạn
trích.
Lời giải:
Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả cuộc sống hiện đại: “toà nhà cao ốc”, “điệu nhạc ộc từ quán
bar”, “tiếng còi xe”, “tấp nập”.
Câu 28:
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong đoạn thơ:
Tôi ngồi sau xe
Lắng nghe ông kể chuyện
Nghe gió Trường Sơn thổi về từ mái tóc bồng điểm bạc
Nghe nắng miền Trung hát trên đôi vai gầy guộc
Nghe tiếng súng xuyên về từ ngày tôi chưa sinh
Lời giải:
- Biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong đoạn thơ: “gió Trường Sơn thổi về từ mái tóc bồng
điểm bạc”, “nắng miền Trung hát trên đôi vai gầy guộc”, “tiếng súng xuyên về từ ngày tôi chưa
sinh”.
- Tác dụng:
+ Tăng sức biểu cảm, tạo nhịp điệu, giúp câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn.
+ Nhấn mạnh những cảm nhận sâu sắc của nhân vật trữ tình khi không chỉ nghe câu chuyện bằng
tai mà bằng cả trái tim, cảm nhận được lịch sử, thời gian và những gian khổ của thế hệ đi trước
qua câu chuyện của người lính già nay làm nghề xe ôm. Đồng thời, tái hiện trọn vẹn một chặng
đường đời đầy gian lao, hy sinh mà thế hệ trước đã trải qua.
+ Nhà thơ đã bộc lộ sự suy tư, chiêm nghiệm về nhận thức của con người trong hiện tại, kết nối
câu chuyện quá khứ với hiện tại bằng câu chuyện người lính già kể trên chuyến xe ôm từ đó khắc
sâu thông điệp về sự tri ân, thấu hiểu và tiếp nối giữa các thế hệ.
Câu 29:
Trình bày hiệu quả của yếu tố tự sự trong đoạn trích.
Lời giải:
- Yếu tố tự sự trong văn bản:
+ Tình huống: cuộc gặp gỡ giữa nhân vật “tôi” và người lái xe ôm.
+ Ông già lái xe ôm kể câu chuyện của đời mình thời trai trẻ.
Trang 16
+ Không gian: trên con phố ồn ào, tấp nập.
- Hiệu quả:
+ Dẫn dắt người đọc ngược về từng chặng thời gian, từ hiện tại cuộc sống mưu sinh đến quá khứ
thời chiến tranh.
+ Thấy được thế giới nội tâm của nhân vật người lái xe ôm, luôn mong muốn được kể cho thế hệ
sau nghe về những tháng ngày ở Trường Sơn lịch sử. Ở đó đã có những chàng trai, cô gái trẻ
hiến dâng cả thanh xuân tươi đẹp, hi sinh xương máu cho đất nước hoà bình, non sông thống
nhất.
+ Bộc lộ cảm xúc xót xa, sự suy tư, chiêm nghiệm về hiện thực cuộc sống: Thời gian đã phủ mờ
những hi sinh của thế hệ cha anh, quên mất những cống hiến của họ, để đến cuối đời vẫn trắng
đôi bàn tay. Đồng thời, nhà thơ thể hiện lòng biết ơn, trân trọng những con người vô danh đã làm
nên lịch sử.
Câu 30:
Từ nội dung của những dòng thơ: Quên đi/Những người lính và những câu chuyện cần được
kể/Quên đi/Người lính già bé nhỏ, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về điều người trẻ cần làm để
thể hiện lòng biết ơn đối với thế hệ cha anh.
Lời giải:
- Những dòng thơ: Quên đi/Những người lính và những câu chuyện cần được kể/Quên đi/Người
lính già bé nhỏ thể hiện sự suy tư về con người trong cuộc sống bộn bề, náo nhiệt hôm nay: Con
người sống cho hiện tại và vì tương lai, mải mê chạy theo những hào quang mà quên đi mất lịch
sử, quên đi những con người đã từng một thời chọn hi sinh cuộc đời để đánh đổi hoà bình, để giờ
đây khi trở về, họ lặng lẽ, bé nhỏ và bị lãng quên giữa đời thường.
- Để thể hiện lòng biết ơn, người trẻ cần lắng nghe, hiểu về lịch sử, không quay lưng với quá
khứ, có những hành động tri ân đối với thế hệ trước; nỗ lực, cống hiến,…
Đọc văn bản:
Nợ một cơn mưa
Tôi còn nợ một cơn mưa
Bọc vào áo lính ngày xưa ở rừng
Tiếng mưa gõ lá bập bùng
Gọi tôi tí tách rưng rưng quê nhà
Trang 17
Tôi còn nợ trận đánh xa
Bạn tôi hái một bông hoa gối đầu
Bạn giờ nằm ở nơi đâu
Để tôi hát mãi khúc câu quân hành
Tôi còn nợ cánh rừng xanh
Lá non tôi giũa mà thành chiến binh
Bây giờ ngồi đếm tuổi mình
Mười năm nơi cuộc chiến chinh đâu rồi
Tôi còn nợ một khoảng trời
Rừng cây thăm thẳm cột lời gió thu
Xa xôi vang vọng lời ru
Trả tôi ngày tháng cũng từ đấy ra.
Hiên nhà vạt nắng trải hoa
Tỏa hương thoang thảng bên tà áo xanh.
(Vũ Ngọc Thư, Nợ một cơn mưa, http://vannghequandoi.com.vn/tho/tho-cua-vu-ngoc
thu_16795.html, ngày 16/02/2025)
Câu 31:
Xác định chủ thể trữ tình của văn bản trên.
Lời giải:
Chủ thể trữ tình “tôi”
Câu 32:
Liệt kê những điều mà nhân vật trữ tình “nợ” trong văn bản.
Lời giải:
Những điều mà nhân vật trữ tình “nợ” trong văn bản là: một cơn mưa, trận đánh xa, cánh rừng
xanh, khoảng trời.
Câu 33:
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai dòng thơ: Tiếng mưa gõ lá bập bùng /
Gọi tôi tí tách rưng rưng quê nhà.
Lời giải:
- Biện pháp nhân hóa: Tiếng mưa gõ lá, Gọi tôi
- Tác dụng:
Trang 18
+ Làm nổi bật âm thanh của thiên nhiên, giúp âm thanh trở nên sống động, có hồn như một
người bạn tâm giao. Tiếng mưa trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, đánh thức những kỷ
niệm, nỗi nhớ quê hương.
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, giúp sự diễn đạt trở nên sinh động hơn.
+ Thể hiện sự gắn bó sâu nặng, tâm hồn nhạy cảm và sự trân trọng nâng niu của người lính đối
với những kỷ niệm thời chiến.
Câu 34:
Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản.
Lời giải:
Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản:
- Bắt đầu bằng nỗi nhớ da diết về những kỷ niệm gian khổ nhưng hào hùng nơi chiến trường.
- Đếm tuổi mình và nhận thức sâu sắc về những hi sinh, mất mát và sự trôi chảy của thời gian.
- Khép lại bằng cảm giác nhẹ nhàng, bình yên trước cảnh sắc hiện tại, thể hiện sự hòa quyện giữa
quá khứ chiến tranh và cuộc sống hòa bình.
Câu 35:
Từ vẻ đẹp của cuộc sống thanh bình được tác giả gợi ra trong hai câu thơ cuối, anh/chị hãy bày
tỏ suy nghĩ về giá trị của hòa bình đối với cuộc sống của mỗi con người (trình bày khoảng 5-7
dòng).
Lời giải:
Từ vẻ đẹp của cuộc sống thanh bình được tác giả gợi ra trong hai câu thơ cuối, thí sinh bày tỏ
suy nghĩ về giá trị của hòa bình đối với cuộc sống của mỗi con người. Có thể theo hướng:
- Hòa bình là giá trị thiêng liêng được đánh đổi bằng máu xương của bao thế hệ.
- Hòa bình tạo điều kiện cho sự giao lưu văn hóa và học hỏi giữa các dân tộc, từ đó mở rộng tầm
nhìn và hiểu biết của mỗi người.
- Cần ý thức được trách nhiệm giữ gìn sự bình yên ấy để thể hiện lòng biết ơn những người đã
ngã xuống.
Đọc văn bản sau:
Lại trở về với rừng núi của mình
Về vị trí - Sau nhiệm kỳ lịch sử
Tiếng suối chảy hồn nhiên không bỡ ngỡ
Tiếng chim ca như đã có từ lâu
Trang 19
Cỏ rậm xanh và cây đã cao
Không ai nhận ra con đường ấy nữa.
Những đoàn người hành quân qua đó
Đã trở về nhà máy, nông trường
Trong bàn tay người Thanh niên xung phong
Làm đường ấy - vết chai cũng mất
Chiếc áo trắng trên mình em làm mốc
Trong đêm không đèn, đã rách từ lâu
Đoàn xe ra hỏa tuyến năm nào
Đã chạy trên những đường lớn khác
Những đứa trẻ thì chưa hề bước
Trên con đường ấy bao giờ...
Không còn ai có thể nhận ra
Dấu vết của con đường đó nữa.
Nhưng từ đáy lòng ta - ta vẫn nhớ
Rằng gần, xa đâu đó có con đường
Khi những con đường chính bị bom
Nó đã mở giữa rừng sâu
Trong những ngày chống Mỹ.
(Theo Chuyện con đường sau những năm chống Mỹ, Xuân Quỳnh, Hoa dọc chiến hào, NXB
Văn học, 1968, Tr 68)
Câu 36:
Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.
Lời giải:
Nhân vật trữ tình là “ta”
Câu 37:
Tìm hình ảnh thể hiện sự đổi thay của thiên nhiên sau chiến tranh được đề cập trong văn bản.
Lời giải:
Những hình ảnh thể hiện sự đổi thay của thiên nhiên sau chiến tranh:
- Tiếng suối chảy hồn nhiên không bỡ ngỡ
- Tiếng chim ca như đã có từ lâu
Trang 20
- Cỏ rậm xanh
- Cây đã cao
Câu 38:
Phân tích hiệu quả của biện pháp lặp cấu trúc được sử dụng trong đoạn thơ:
Những đoàn người hành quân qua đó
Đã trở về nhà máy, nông trường
Trong bàn tay người Thanh niên xung phong
Làm đường ấy - vết chai cũng mất
Chiếc áo trắng trên mình em làm mốc
Trong đêm không đèn, đã rách từ lâu
Đoàn xe ra hỏa tuyến năm nào
Đã chạy trên những đường lớn khác
Lời giải:
- Biện pháp lặp cấu trúc: Đã…
- Tác dụng:
+ Tạo giọng điệu tâm tình tha thiết, lắng sâu đầy tiếc nuối.
+ Nhấn mạnh sự thay đổi của hoàn cảnh: chiến tranh đã qua, những đoàn người, đoàn xe năm
nào nay không còn hiện diện trên con đường ấy
+ Thể hiện sự bâng khuâng, tiếc nuối của tác giả trước sự phai mờ của dấu tích lịch sử theo thời
gian.
Câu 39:
Nhận xét về tình cảm của tác giả thể hiện trong văn bản.
Lời giải:
- Tình cảm của tác giả thể hiện trong văn bản:
+ Bâng khuâng, tiếc nuối trước sự phai mờ của những dấu tích lịch sử theo thời gian.
+ Trân trọng và biết ơn sâu sắc đối với “con đường” – biểu tượng của những năm tháng kháng
chiến chống Mỹ và những con người đã âm thầm hi sinh.
- Nhận xét: Đây là những tình cảm chân thành, sâu sắc xuất phát từ một trái tim giàu nghĩa tình,
thủy chung với quá khứ, luôn trân trọng những năm tháng gian khổ của dân tộc. Chính những
tình cảm này đã góp phần làm nổi bật chủ đề: quá khứ có thể bị thời gian phủ lấp nhưng không
Hiển thị 20 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!