Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRẦN NHẬT ANH THƯ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số ngành: 8340201 Thành phố Hồ Chí Minh - 2026
NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN NHẬT ANH THƯ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số ngành: 8340201 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Anh Tú Thành phố Hồ Chí Minh - 2026
i LỜI CAM ĐOAN Kính thưa quý thầy cô, tôi tên là Trần Nhật Anh Thư, học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng – Trường Đại học Ngân Hàng. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong đề án do tôi tự phân tích, thống kê và xử lý một cách trung thực, khách quan. Các nguồn dữ liệu khác được sử dụng trong đề án đều có ghi nguồn trích dẫn và xuất xứ. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật theo quy định cho lời cam đoan của mình. TPHCM, ngày 03 tháng 02 năm 2026 Học viên thực hiện Trần Nhật Anh Thư
ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập cũng như thực hiện đề án tốt nghiệp, tôi đã nhận được rất nhiều sự hỗ trợ, giúp đỡ, qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến: Quý Thầy Cô của trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã hết lòng truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt thời gian theo học tại trường. Đặc biệt là Thầy – TS. Nguyễn Anh Tú, người đã tận tình hướng dẫn tôi thực hiện báo cáo thực tập này. Trong quá trình thực hiện báo cáo, tôi đã thật sự gặp nhiều khó khăn nhưng nhờ sự dìu dắt, chỉ bảo tận tình của cô, tôi đã từng bước khắc phục và hoàn thiện báo cáo. Từ tận trái tim, một lần nữa tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến Thầy. Xin chân thành gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo và tập thể cán bộ nhân viên Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề án tốt nghiệp. Trong quá trình thực hiện báo cáo mặc dù đã có nhiều cố gắng, song báo cáo này sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý Thầy Cô. TPHCM, ngày 03 tháng 02 năm 2025 Tác giả Trần Nhật Anh Thư
iii TÓM TẮT ĐỀ ÁN Rủi ro trong hoạt động tín dụng là một yếu tố tồn tại khách quan, gắn liền với bản chất của hoạt động ngân hàng và có thể phát sinh từ các nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan. Sự xuất hiện của rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh mà còn tác động trực tiếp đến uy tín, khả năng thanh khoản và an toàn hệ thống tài chính của ngân hàng. Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro tín dụng là yêu cầu cấp thiết đối với mỗi ngân hàng thương mại nhằm hạn chế tối đa các thiệt hại có thể xảy ra. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu” nhằm phân tích, đánh giá và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng. Trong quá trình nghiên cứu, đề án đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, kết hợp phương pháp thống kê, so sánh và tổng hợp để phân tích số liệu từ báo cáo tài chính hợp nhất của ACB giai đoạn 2022 - 2024. Bên cạnh đó, các khung lý thuyết về rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng và hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng thương mại cũng được hệ thống hóa và làm rõ, tạo nền tảng cho việc đánh giá thực trạng công tác quản trị rủi ro tại ACB. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù ACB đã đạt được nhiều thành tựu trong việc nâng cao chất lượng tín dụng và kiểm soát nợ xấu, song công tác quản trị rủi ro tín dụng vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục. Từ đó, đề án đã đề xuất một hệ thống giải pháp có cơ sở khoa học và tính khả thi cao. Đề án kỳ vọng sẽ góp phần giúp ACB hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro tín dụng, nâng cao hiệu quả hoạt động và tính bền vững tài chính, đồng thời có thể làm tài liệu tham khảo cho các ngân hàng thương mại khác trong quá trình xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tín dụng toàn diện. Từ khoá: Quản trị rủi ro, Ngân hàng TMCP Á Châu, ACB, Tín dụng.
iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT RRTD Rủi ro tín dụng TMCP Thương mại cổ phần NHNN Ngân hàng Nhà nước DPRR Dự phòng rủi ro ACB Ngân hàng TMCP Á Châu
v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.............................................................................................................i LỜI CẢM ƠN................................................................................................................. ii TÓM TẮT...................................................................................................................... iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.........................................................................................iv MỤC LỤC.......................................................................................................................v MỤC LỤC BẢNG..........................................................................................................ix DANH MỤC HÌNH ........................................................................................................x CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .............................................................................................1 1. Lý do chọn đề tài..................................................................................................1 2. Mục tiêu nghiên cứu.............................................................................................3 3. Phạm vi nghiên cứu..............................................................................................4 4. Phương pháp nghiên cứu......................................................................................5 5. Ý nghĩa thực tiễn của đề án..................................................................................6 6. Bố cục đề tài.........................................................................................................7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT................................................................................8 2.1. Khái niệm..........................................................................................................8 2.1.1. Khái niệm tín dụng........................................................................................8 2.1.2. Khái niệm rủi ro............................................................................................8 2.1.3. Khái niệm rủi ro tín dụng..............................................................................9 2.1.4. Tác động của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng...........................................9 2.1.5. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng ..............................................................10 2.1.6. Những chỉ tiêu đánh giá mức độ RRTD .....................................................12 2.1.7. Mục đích của quản trị rủi ro tín dụng .........................................................15 2.1.8. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM .................15
vi 2.2. Cơ sở lý thuyết................................................................................................17 2.2.1. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng................................................................17 2.2.2. Công cụ quản lý rủi ro tín dụng ..................................................................18 2.3. Các nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng của uy ban Basel..............................19 2.4. Tổng quan các nghiên cứu liên quan..............................................................21 2.4.1. Nghiên cứu nước ngoài...............................................................................21 2.4.2. Nghiên cứu trong nước ...............................................................................22 2.5. Đề xuất giả thuyết và mô hình nghiên cứu.....................................................24 2.5.1. Giả thuyết nghiên cứu.................................................................................24 2.5.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất .......................................................................28 Tóm tắt chương 2.......................................................................................................29 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..........................................................30 3.1. Quy trình nghiên cứu......................................................................................30 3.2. Phương pháp nghiên cứu................................................................................31 3.2.1. Nghiên cứu định tính...................................................................................31 3.2.2. Nghiên cứu định lượng ...............................................................................33 Tóm tắt chương 3...........................................................................................................37 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU ...........................................................................38 4.1. Đánh giá toàn cảnh kết quả hoạt động ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2022 – 2024 ...............................................................................................................38 4.1.1. Bảng cân đối kế toán...................................................................................38 4.1.2. Kết quả kinh doanh .....................................................................................40 4.2. Thực trạng rủi do tín dụng tại ngân hàng TMCP Á Châu..............................43 4.2.1. Cho vay khách hàng....................................................................................43 4.2.2. Tình hình chung về chất lượng nợ vay .......................................................44
vii 4.2.3. Cơ cấu dư nợ tín dụng xét theo thời hạn cho vay .......................................48 4.2.4. Dư nợ theo ngành nghề kinh doanh............................................................49 4.2.5. Tình hình trích lập dự phòng rủi ro - Hoạt động mua nợ............................51 4.3. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Á Châu .................53 4.3.1. Quản trị điều hành.......................................................................................53 4.3.2. Xây dựng và vận hành các công cụ đo lường RRTD .................................53 4.3.3. Kiểm soát RRTD.........................................................................................54 4.3.4. Xử lý RRTD................................................................................................55 4.3.5. Nguồn nhân lực...........................................................................................56 4.3.6. Xây dựng, ứng dụng hệ thống thông tin quản lý, cơ sở hạ tầng tin học.....57 4.3.7. Kết quả nghiên cứu định tính......................................................................58 4.4. Kết quả nghiên cứu định lượng ......................................................................61 4.4.1. Kết quả thống kê mô tả dữ liệu...................................................................61 4.4.2. Kết quả đánh giá độ tin cậy của thang đo...................................................63 4.4.3. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA..................................................65 4.4.4. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu......................................................66 Tóm tắt chương 4...........................................................................................................75 CHƯƠNG 5: HÀM Ý QUẢN TRỊ ...............................................................................76 5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu.........................................................................76 5.2. Hàm ý quản trị ................................................................................................78 5.2.1. Tổ chức hoạt động theo quy trình cấp tín dụng hợp lý...............................78 5.2.2. Hoàn thiện môi trường rủi ro tín dụng phù hợp..........................................85 5.2.3. Đảm bảo quản lý đầy đủ vấn đề rủi ro tín dụng và nhấn mạnh vai trò người giám sát ..................................................................................................................91 5.2.4. Xây dựng quy trình quản lý, đo lường, giám sát và kiểm soát tín dụng phù hợp .....................................................................................................................96 5.3. Hạn chế của đề tài.........................................................................................105
viii TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................................i
ix MỤC LỤC BẢNG Bảng 3.1 Thang đo các yếu tố ảnh hưởng quản trị RRTD............................................32 Bảng 3.2 Thang đo quản trị rủi ro tín dụng...................................................................32 Bảng 4.1: Vốn................................................................................................................39 Bảng 4.2: Tỷ lệ an toàn vốn...........................................................................................40 Bảng 4.3: Tổng doanh thu (ĐVT: Tỷ đồng)..................................................................40 Bảng 4.4: Chi phí hoạt động..........................................................................................42 Bảng 4.5: Tình hình cho vay khách hàng......................................................................43 Bảng 4.6: Chất lượng dư nợ cho vay.............................................................................45 Bảng 4.7 Dư nợ tín dụng xét theo thời hạn cho vay gốc...............................................48 Bảng 4.8: Dư nợ theo ngành nghề kinh doanh..............................................................50 Bảng 4.9 Trích lập dự phòng rủ ro ................................................................................51 Bảng 4.10 Tổng kết thang đo Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng ................................59 Bảng 4.11 Tổng kết thang đo Quản lý vấn đề tín dụng.................................................59 Bảng 4.12 Tổng kết thang đo Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng ...........60 Bảng 4.13 Tổng kết thang đo Rủi ro môi trường ..........................................................60 Bảng 4.14 Tổng kết thang đo Quản trị rủi ro tín dụng..................................................61 Bảng 4.15 Thống kê mô tả thông tin định danh............................................................61 Bảng 4.16 Kết quả đánh giá độ tin cậy các thang đo thành phần của thang đo Các yếu tố ảnh hưởng quản trị rủi ro tín dụng.............................................................................63 Bảng 4.17 Kết quả đánh giá độ tin cậy các thang đo thành phần của thang đo Quản trị rủi ro tín dụng................................................................................................................65 Bảng 4.18 Bảng tổng hợp số lượng biến quan sát điều chỉnh sau khi xử lý dữ liệu.....66 Bảng 4.19 Ma trận tương quan Correlations.................................................................67 Bảng 4.20 Mức độ giải thích của mô hình ....................................................................68 Bảng 4.21 Kết quả phân tích phương sai (ANOVA) ....................................................69 Bảng 4.22 Kết quả của mô hình hồi quy.......................................................................70 Bảng 4.23 Kết quả kiểm định giả thuyết.......................................................................71 Bảng 5.1 Xử lý và thẩm định hồ sơ tín dụng.................................................................78 Bảng 5.2 Rủi ro môi trường...........................................................................................85 Bảng 5.3 Quản lý vấn đề tín dụng.................................................................................91 Bảng 5.4 Đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng............................................96
x DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất...........................................................................29 Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu......................................................................................30 Hình 4.1 Kết quả mô hình kết quả nghiên cứu..............................................................72 Hình 4.2 Biểu đồ khảo sát phân phối chuẩn của phần dư .............................................73 Hình 4.3 Biểu đồ tần số P – P........................................................................................74 Hình 4.4 Đồ thị phân tán ...............................................................................................75
1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài Trong nền kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng được ví như “huyết mạch” của nền kinh tế, giữ vai trò trung gian tài chính quan trọng trong việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh vai trò thiết yếu đó, hoạt động ngân hàng cũng tiềm ẩn nhiều loại rủi ro, trong đó rủi ro tín dụng được xem là rủi ro lớn nhất và có tác động trực tiếp đến sự an toàn, ổn định của hệ thống tài chính. Theo Solomon (2013), các rủi ro phát sinh từ hoạt động cho vay và tín dụng chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng rủi ro hoạt động của ngân hàng thương mại trên phạm vi toàn cầu. Tính chất nghiêm trọng của rủi ro tín dụng xuất phát từ đặc thù hoạt động ngân hàng, khi các ngân hàng không chỉ sử dụng vốn của cổ đông mà còn huy động vốn từ người gửi tiền và các tổ chức tài chính khác. Do đó, rủi ro tín dụng nếu không được kiểm soát hiệu quả có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng, không chỉ đối với bản thân ngân hàng mà còn đối với sự ổn định tài chính quốc gia (Alshatti, 2015). Solomon (2013) cho rằng, hoạt động cho vay là “trái tim” của hoạt động ngân hàng, trong khi tín dụng thường chiếm trên 80% tổng tài sản của ngân hàng thương mại. Vì vậy, quản trị rủi ro tín dụng – gắn liền với tài sản lớn nhất trên bảng cân đối kế toán – trở thành nhiệm vụ then chốt quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của ngân hàng trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Thực tiễn quốc tế cũng cho thấy, mức độ rủi ro tín dụng càng cao thì nguy cơ xảy ra khủng hoảng tài chính càng lớn. Việc quản lý tín dụng kém hiệu quả có thể dẫn đến gia tăng nợ xấu, tổn thất tài chính, suy giảm uy tín ngân hàng và thậm chí là phá sản. Báo cáo của Basel Committee on Banking Supervision (BCBS, 1999) chỉ ra rằng nguyên nhân cốt lõi của nhiều cuộc khủng hoảng ngân hàng trong quá khứ xuất phát từ việc nới lỏng tiêu chuẩn tín dụng, quản trị rủi ro không hiệu quả và thiếu kiểm soát danh mục tín dụng. Mặc dù ngành tài chính – ngân hàng đã có nhiều cải tiến về công nghệ và mô hình quản trị trong những năm gần đây, rủi ro tín dụng vẫn được xem là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự đổ vỡ của các ngân hàng thương mại (Solomon, 2013).
2 Tại Việt Nam, trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động tiêu cực từ mặt bằng lãi suất cao, thanh khoản thị trường suy giảm và những khó khăn kéo dài trên thị trường bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc đảm bảo an toàn tín dụng. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam, có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao và danh mục tín dụng đa dạng. Tính đến ngày 31/12/2024, tổng tài sản của ACB đạt 864 nghìn tỷ đồng, tăng 20,2% so với năm 2023; tổng dư nợ tín dụng tăng 19,1%, vượt mức trung bình toàn ngành. Danh mục tín dụng của ACB có xu hướng mở rộng mạnh sang phân khúc khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, phù hợp với định hướng tăng trưởng và hỗ trợ sản xuất – kinh doanh. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, các báo cáo tài chính của ACB trong giai đoạn 2022–2024 cho thấy những dấu hiệu tiềm ẩn về suy giảm chất lượng tín dụng. Cụ thể, trong khi nợ dưới chuẩn và nợ nghi ngờ có xu hướng giảm, thì nợ có khả năng mất vốn lại tăng mạnh, cùng với sự gia tăng đáng kể của chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Xu hướng dịch chuyển từ nợ dưới chuẩn sang nợ có khả năng mất vốn cho thấy rủi ro tín dụng tại ACB có thể đang gia tăng về mức độ nghiêm trọng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đánh giá lại hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng. Về mặt nghiên cứu, tại Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại, tập trung vào các nội dung như đo lường rủi ro tín dụng, nợ xấu, các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng hoặc đề xuất giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại một số ngân hàng cụ thể (Nguyễn Hải Đăng, 2011; Nguyễn Thị Hoài Phương, 2012). Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu được thực hiện trong các giai đoạn trước, khi bối cảnh kinh tế và môi trường rủi ro chưa có nhiều biến động phức tạp như hiện nay. Bên cạnh đó, số lượng nghiên cứu chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu, đặc biệt trong giai đoạn 2022 - 2024, còn tương đối hạn chế. Khoảng trống nghiên cứu được xác định ở chỗ: (i) thiếu các nghiên cứu đánh giá một cách hệ thống và cập nhật về quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong bối cảnh biến động kinh tế và rủi ro môi trường gia tăng; (ii) chưa có nhiều nghiên cứu kết hợp phân
3 tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng với việc đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố nội tại và bên ngoài đến công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ACB. Việc lấp đầy khoảng trống này không chỉ có ý nghĩa về mặt học thuật mà còn mang giá trị thực tiễn cao đối với công tác quản trị ngân hàng. Xuất phát từ những lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “Quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu” là cần thiết, nhằm đánh giá toàn diện thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong giai đoạn 2022 - 2024, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng trong thời gian tới. 2. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung Mục tiêu chung của đề tài là đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng (RRTD) tại Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) trong giai đoạn 2022 – 2024; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị RRTD tại ngân hàng. Trên cơ sở đó, đề tài hướng đến việc đề xuất các giải pháp thiết thực và khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, góp phần đảm bảo an toàn hoạt động và phát triển bền vững cho ACB trong bối cảnh cạnh tranh và nhiều biến động của thị trường tài chính – ngân hàng hiện nay. Mục tiêu cụ thể Để đạt được mục tiêu chung đã đề ra, đề tài tập trung giải quyết các mục tiêu cụ thể sau: Xác định các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị RRTD tại ACB. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến công tác quản trị RRTD tại ACB. Đề xuất các giải pháp khả thi và phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, góp phần hạn chế rủi ro tín dụng và đảm bảo an toàn hoạt động của ACB trong bối cảnh thị trường nhiều biến động. Câu hỏi nghiên cứu Dựa trên các mục tiêu nghiên cứu đã xác định, đề tài tập trung giải quyết các câu hỏi nghiên cứu sau: Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị RRTD tại ACB?
Hiển thị 16 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!