Chương I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA DỰ BÁO PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI I.KHÁI NIỆM, TÍNH CHẤT VÀ PHÂN LOẠI DỰ BÁO 1. Khái niệm: • Dự báo là một bộ môn khoa học có quá trình phát triển lâu dài từ kinh nghiệm đến khoa học. - Thủa xa xưa dự báo chỉ dựa vào những kinh nghiệm được tích lũy thông qua việc quan sát các hiện tượng hàng ngày lặp đi lặp lại như các hiện tượng tự nhiên, hiện tượng xã hội … - Từ thế kỷ 16-17: Khi toán học, vật lý, hoá học, thiên văn học… phát triển,con người đã biết vận dụng các quy luật để dự báo xu hướng vận động và phát triển của các sự vật, hiện tượng, các dự báo có tính khoa học dần dần xuất hiện. - Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 : khoa học tự nhiên, khoa học xã hội ( nhất là Triết học) và các lĩnh vực khoa học về thông tin đã phát triển, các tiền đề cho dự báo đã được mở rộng ra rất nhiều và dự báo đã trở thành môn khoa học độc lập. Dự báo là sự tiên đoán Tổng hợp,có căn cứ khoa học, mang tính xác suất về mức độ, nội dung, các mối quan hệ, các trạng thái, xu hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu hoặc về cách thức và thời hạn đạt được các mục tiêu nhất định đã đề ra trong tương lai. - Có 3 loại tiên đoán : + Tiên đoán theo kinh nghiệm là dựa vào những hiện tượng hàng ngày lặp đi lặp lại. VD: Quan sát sự thay đổi của cây cỏ để dự báo thời tiết. + Tiên đoán không có căn cứ khoa học là dựa trên các mối quan hệ qua lại có tính chất tưởng tưởng hoặc những phát hiện có tính chất bất chợt. VD: Các hình thức bói toán, các luận điệu tuyên truyền của các thế lực thù địch…. + Tiên đoán có căn cứ khoa học dựa trên quy luật (tính quy luật) phát triển đã được phát hiện của đối tượng và các điều kiện ban đầu với tư cách như là các giả thiết.