Chương 3. Hợp kim và giản đồ pha Chương 3. Hợp kim và giản đồ pha HUST – MSE HUST – MSE 3.1. Dung dịch rắn và pha trung gian 3.2. Giản đồ pha Fe – Fe3C Hanoi University of Science and Technology www.hust.edu.vn 1 Hanoi University of Science and Technology www.hust.edu.vn 2 3.1. Dung dịch rắn và pha trung gian 3.1. Dung dịch rắn và pha trung gian HUST – MSE HUST – MSE a) Khái niệm hợp kim: Hợp kim là hợp chất giữa các nguyên tố kim l oại hay kim loại với á kim, mang tính chất của KL – nền VD: Thép: Fe + C, Mn, Si, Cr… Đura: Al + Cu, Mg b) Ưu điểm: Độ bền, độ cứng, tính chống mài mòn cao hơn; tính công nghệ tốt hơn, nhiệt luyện hóa bền tốt hơn và rẻ hơn c) Các khái niệm cơ bản: Pha: phần đồng nhất về: thành phần hóa học, cơ tính, hóa lý tính, c ó cấu trúc tinh thể xác định. Giữa các pha phân cách nhau bởi biên giới pha Cấu tử: là các nguyên tố (hoặc hc hóa học bền vững) tạo nên pha tr ong hợp kim Hệ: tập hợp các pha, có thể ở trạng thái cân bằng hoặc không cân b ằng 2 + (1): giả cân bằng + (2): không cân bằng + (3): cân bằng ổn định 3.1. Dung dịch rắn và pha trung gian 3.1. Dung dịch rắn và pha trung gian HUST – MSE HUST – MSE d) Phân loại tương tác: Dung dịch rắn Không tương tác: Ở trạng thái lỏng nguyên tố A và B hòa tan vào nhau, không hòa tan ở trạng thái rắn, tạo hỗn hợp cơ học: A+B Khái niệm: là pha đồng nhất có cấu trúc mạng như của dung môi (kim loạ i nền), các nguyên tử hòa tan sắp xếp lại trong mạng dung môi một cá ch đều đặn B thay thể A trong mạng tinh thể Có tương tác: Hòa tan vào nhau tạo dung dịch rắn A(B) – giữ nguyên kiểu mạng của nền Phản ứng tạo hợp chất hóa học với kiểu mạng khác hẳn d = dA-dB/dA < 15%(>15% không tồn tại) Hanoi University of Science and Technology 5 www.hust.edu.vn Kí hiệu: A(B) = A là dung môi, B chất hòa tan a) Dung dịch rắn thay thế Điều kiện để hòa tan vô