PH N 1 Ầ NH NG V N Đ CHUNG V NHÀ N C VÀ PHÁP Ữ Ấ Ề Ề ƯỚ LU TẬ CH NG 1 ƯƠ NH NG V N Đ C B N V NHÀ N C Ữ Ấ Ề Ơ Ả Ề ƯỚ I. Ngu n g c nhà n c ồ ố ướ 1. M t s quan đi m phi mác xít v ngu n g c và b n ch t nhà n c ộ ố ể ề ồ ố ả ấ ướ Nhà n c là m t hi n t ng xã h i ph c t p, liên quan ch t ch t i l i ướ ộ ệ ượ ộ ứ ạ ặ ẽ ớ ợ ích c a giai c p, t ng l p và dân t c. Đ nh n th c đúng đ n hi n t ng nhà ủ ấ ầ ợ ộ ể ậ ứ ắ ệ ượ n c c n ph i làm sáng t hàng lo t v n đ liên quan nh : ngu n g c xu t ướ ầ ả ỏ ạ ấ ề ư ồ ố ấ hi n nhà n c, b n ch t c a nhà n c,... ệ ướ ả ấ ủ ướ Trong l ch s chính tr - pháp lý, ngay t th i kỳ c đ i, trung đ i và c n ị ử ị ừ ờ ổ ạ ạ ậ đ i đã có nhi u nhà t t ng đ c p t i v n đ ngu n g c c a nhà n c. Xu t ạ ề ư ưở ề ậ ớ ấ ề ồ ố ủ ướ ấ phát t các góc đ khác nhau, các nhà t t ng trong l ch s đã có nh ng lý gi i ừ ộ ư ưở ị ử ữ ả khác nhau v v n đ ngu n g c c a nhà n c. ề ấ ề ồ ố ủ ướ Nh ng nhà t t ng theo thuy t th n h c (đ i di n th i trung c Ph. ữ ư ưở ế ầ ọ ạ ệ ờ ổ Ácvin, th i kỳ t s n có: Masiten, Koct,...) cho r ng: Th ng đ là ng i s p ờ ư ả ằ ượ ế ườ ắ đ t m i tr t t trong xã h i, nhà n c là do th ng đ sáng t o ra đ b o v ặ ọ ậ ự ộ ướ ượ ế ạ ể ả ệ tr t t chung xã h i. Nhà n c là do đ ng t i cao sinh ra, là s th hi n ý chí ậ ự ộ ướ ấ ố ự ể ệ c a chúa tr i. Do v y, quy n l c c a nhà n c là hi n thân quy n l c c a chúa, ủ ờ ậ ề ự ủ ướ ệ ề ự ủ vì th nó vĩnh c u. ế ử Nh ng ng i theo thuy t gia tr ng (Arixtôt, Philmer, Mikhail p, ữ ườ ế ưở ố Merđoóc,...) cho r ng nhà n c ra đ i là k t qu c a s phát tri n gia đình, là ằ ướ ờ ế ả ủ ự ể hình th c t ch c t nhiên c a cu c s ng con ng i. Vì v y, cũng nh gia đình, ứ ổ ứ ự ủ ộ ố ườ ậ ư nhà n c t n t i trong m i xã h i, quy n l c nhà n c, v th c ch t cũng ướ ồ ạ ọ ộ ề ự ướ ề ự ấ gi ng nh quy n l c c a ng i đ ng đ u trong gia đình, nó ch là s ti p t c ố ư ề ự ủ ườ ứ ầ ỉ ự ế ụ c a quy n l c c a ng i gia tr ng trong gia đình. ủ ề ự ủ ườ ưở Vào th k XVI, XVII, XVIII, cùng v i trào l u cách m ng t s n, trong ế ỷ ớ ư ạ ư ả l ch s t t ng chính tr - pháp lý đã xu t hi n nhi u quan đi m m i v nhà ị ử ư ưở ị ấ ệ ề ể ớ ề n c nói chung và v ngu n g c c a nó. Thuy t kh c xã h i đ c hình ướ ề ồ ố ủ ế ế ướ ộ ượ thành trong đi u ki n nh v y. Thuy t kh c xã h i mà đ i di n tiêu bi u là: ề ệ ư ậ ế ế ướ ộ ạ ệ ể Grooxi, Xpirôza, G p, Lôre, Rút xô,... cho r ng nhà n c ra đ i là k t qu c a ố ằ ướ ờ ế ả ủ m t b n h p đ ng (kh c) đ c ký k t gi a các thành viên s ng trong tr ng ộ ả ợ ồ ế ướ ượ ế ữ ố ạ thái t nhiên không có nhà n c. V b n ch t nhà n c ph n ánh l i ích c a ự ướ ề ả ấ ướ ả ợ ủ các thành viên s ng trong xã h i, l i ích c a m i thành viên đ u đ c nhà n c ố ộ ợ ủ ỗ ề ượ ướ ghi nh n và b o v . ậ ả ệ V i s ra đ i c a thuy t kh c xã h i đánh d u m t b c ti n trong ớ ự ờ ủ ế ế ướ ộ ấ ộ ướ ế nh n th c c a con ng i v ngu n g c nhà n c, đó là m t cú đánh m nh vào ậ ứ ủ ườ ề ồ ố ướ ộ ạ thành trì xã h i phong ki n, ch ng l i s chuyên quy n, đ c đoán c a ch đ ộ ế ố ạ ự ề ộ ủ ế ộ phong ki n. Theo h c thuy t, ch quy n trong nhà n c thu c v nhân dân và ế ọ ế ủ ề ướ ộ ề 1 trong tr ng h p nhà n c không làm tròn vai trò c a mình, các quy n t nhiên ườ ợ ướ ủ ề ự b vi ph m thì kh c s b m t hi u l c, nhân dân có quy n l t đ nhà n c ị ạ ế ướ ẽ ị ấ ệ ự ề ậ ổ ướ và ký k t kh c m i. V m t l ch s , thuy t kh c xã h i v ngu n g c ế ế ướ ớ ề ặ ị ử ế ế ướ ộ ề ồ ố nhà n c có tính cách m ng và giá tr l ch s to l n, nó ch a đ ng nh ng y u t ướ ạ ị ị ử ớ ứ ự ữ ế ố ti n b xã h i, coi nhà n c và quy n l c nhà n c là s n ph m c a s v n ế ộ ộ ướ ề ự ướ ả ẩ ủ ự ậ đ ng xã h i loài ng i. Tuy nhiên, thuy t kh c xã h i v n có nh ng h n ộ ộ ườ ế ế ướ ộ ẫ ữ ạ ch nh t đ nh, v căn b n các nhà t t ng v n đ ng trên l p tr ng quan ế ấ ị ề ả ư ưở ẫ ứ ậ ườ đi m c a ch nghĩa duy tâm đ gi i thích s xu t hi n c a nhà n c, b n ch t ể ủ ủ ể ả ự ấ ệ ủ ướ ả ấ c a nhà n c và s thay th nhà n c nh ng ch a lý gi i đ c ngu n g c v t ủ ướ ự ế ướ ư ư ả ượ ồ ố ậ ch t và b n ch t giai c p c a nhà n c. ấ ả ấ ấ ủ ướ Ngày nay, tr c nh ng căn c khoa h c và s th t