Generating preview...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÙI ĐỨC DUY PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ TRÁCH NHIỆM BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN CỦA DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP Ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8380107 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025 ii
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÙI ĐỨC DUY PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ TRÁCH NHIỆM BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN CỦA DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số ngành: 8380107 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: NGUYỄN KIÊN BÍCH TUYỀN Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan công trình nghiên cứu dưới đây là độc lập và trung thực dựa trên quá trình làm việc và nghiên cứu của tác giả. Tác giả cam kết rằng: 1. Đề án này được chuẩn bị một cách chân thực và cẩn thận, không sao chép từ bất kỳ nguồn nào khác mà không được ghi rõ. 2. Mọi thông tin và dữ liệu được trình bày trong Đề án đều dựa trên sự thật và không có bất kỳ sự thay đổi hay làm giả mạo nào. 3. Tác giả đã hoàn thành Đề án này một cách nghiêm túc và trách nhiệm, tuân thủ đúng hạn và yêu cầu. Tác giả hiểu rằng bất kỳ vi phạm nào đối với những cam kết trên sẽ kéo theo hậu quả pháp lý và có thể ảnh hưởng xấu đến danh dự cá nhân và tổ chức. Tác giả hy vọng rằng Đề án này sẽ được đánh giá công bằng và trung thực. Tác giả ------------------------- Bùi Đức Duy
ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến tất cả những người đã hỗ trợ và cùng đồng hành trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Đề án này. Đặc biệt, tác giả muốn gửi lời cảm ơn đến: 1. Ban lãnh đạo và đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh: Đã tạo cơ hội học tập và giảng dạy, hướng dẫn những kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn quý báu trong suốt thời gian qua. Đặc biệt cảm ơn những người hướng dẫn khoa học đã dành thời gian và nỗ lực giúp tác giả nhận ra được những thiếu sót bản thân và hướng dẫn xuyên suốt quá trình thực hiện bài Đề án này 2. Ban lãnh đạo và các đồng nghiệp tại đơn vị làm việc: Đã chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm thực tế quý giá, giúp hiểu rõ hơn về lĩnh vực và công việc để lập nên Đề án này. 3. Bạn bè, gia đình và những người thân yêu: Đã luôn động viên, hỗ trợ và thông cảm với trong những thử thách và học hỏi mới. Không có sự giúp đỡ và hỗ trợ từ những người trên, đề án này sẽ không được hoàn thành một cách thành công như hiện nay. Tác giả rất biết ơn và trân trọng tất cả sự đóng góp và quan tâm từ mọi người. Xin chân thành cảm ơn! Tác giả ------------------------- Bùi Đức Duy
iii TÓM TẮT ĐỀ ÁN Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hình thành và hoàn thiện, với văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên về vấn đề này là Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân được Chính phủ ban hành, có hiệu lực vào 01/07/2023. Tại đề án này, tác giả muốn tập trung vào việc phân tích khung pháp lý hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong nước, đồng thời làm rõ quyền lợi và trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình xử lý dữ liệu, cùng lúc đó nêu bật tầm quan trọng về bảo vệ dữ liệu cá nhân và các vấn đề thực trạng bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện nay. Ngoài ra, đề án đi sâu vào vai trò và trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đề án cũng chỉ ra một số bất cập và khó khăn trong việc diễn giải và áp dụng các quy định của Nghị định 13/2023/NĐ-CP, từ đó kiến nghị một số nội dung góp ý nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao ý thức tuân thủ và một số biện pháp doanh nghiệp nên thực hiện để nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân. Qua đề án này, tác giả nhắm đến việc nâng cao nhận thức về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân của cộng đồng, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của môi trường kỹ thuật số và hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Khi quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành yếu tố then chốt trong hệ thống quản lý hiện đại, sự tuân thủ và trách nhiệm của các doanh nghiệp cũng trở thành điều kiện quan trọng để xây dựng một nền tảng kinh doanh minh bạch và đáng tin cậy. Từ khóa: Bảo vệ Dữ liệu cá nhân, Dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, trách nhiêm của doanh nghiệp
1 MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH.........................................................................................2 MỞ ĐẦU..............................................................................................................................3 1. Tính cấp thiết của đề tài..........................................................................................3 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu: ..........................................................................5 3. Đối tượng nghiên cứu..............................................................................................7 4. Phạm vi nghiên cứu.................................................................................................8 5. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................8 6. Ý nghĩa của đề án ....................................................................................................9 7. Bố cục của Đề án: ..................................................................................................10 NỘI DUNG........................................................................................................................11 CHƯƠNG 1: KHÁI LUẬN VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN.................................11 1.1. Khái niệm dữ liệu cá nhân................................................................................11 1.2. Quyền đối với dữ liệu cá nhân..........................................................................13 1.3. Tầm quan trọng của việc bảo vệ dữ liệu cá nhân ...........................................17 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1:................................................................................................27 CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA DOANH NGHIỆP VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN ......................................28 2.1. Quy định của pháp luật Việt Nam về bảo vệ dữ liệu cá nhân .......................28 2.2. Các bên tham gia bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm của doanh nghiệp về bảo vệ dữ liệu cá nhân.................................................................................................43 2.3. Trách nhiệm của doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam về bảo vệ dữ liệu cá nhân 49 2.4. Các khó khăn và hạn chế trong pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân ..........59 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.................................................................................................72 CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH TUÂN THỦ CỦA DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TẠI VIỆT NAM ĐỂ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN..........................74 3.1. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân............................74 3.2. Giải pháp nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp về bảo vệ dữ liệu cá nhân 81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.................................................................................................85 KẾT LUẬN .......................................................................................................................86 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................
2 DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH 1. Bảng STT Tên bảng 1 Một số quy định về định nghĩa thông tin/dữ liệu trước thời điểm Nghị định 13 có hiệu lực 2. Hình STT Tên hình 1 Biểu đồ tăng trưởng dân số Việt Nam từ tháng 1/2015 đến tháng 1/2025 2 Biểu đồ tăng trưởng số lượng người dùng Internet tại Việt Nam từ tháng 1/2015 đến tháng 1/2025 3 Biểu đồ tăng trưởng tỷ lệ lượng người dùng Internet tại Việt Nam từ tháng 1/2015 đến tháng 1/2025 4 Các hành vi mua bán, cung cấp dữ liệu cá nhân qua zalo, telegram, facebook
3 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau giai đoạn dịch bệnh Covid-19 từ năm 2020 đến 2022, số lượng người sử dụng internet đã gia tăng mạnh mẽ, tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực của xã hội. Sự thay đổi này không chỉ tác động đến thói quen sinh hoạt và làm việc của cá nhân mà còn đẩy nhanh quá trình ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh, quản lý và dịch vụ công. Việc chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả công việc và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ đã trở thành một xu hướng tất yếu trong thời đại hiện nay. Internet nay không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người dân Việt Nam, ảnh hưởng sâu sắc đến mọi khía cạnh đời sống từ công tác, giáo dục, giải trí cho đến quản lý hành chính. Tính đến đầu năm 2025, Việt Nam có 79,5 triệu người sử dụng internet, chiếm 78,8% tổng dân số1 và con số này được dự báo sẽ còn tăng cao hơn nữa. Với tỉ lệ lớn dân số tiếp cận internet như vậy, Việt Nam phát triển thành một thị trường đầy tiềm năng, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước lẫn quốc tế tiếp cận nhiều đối tượng khách hàng. Qua việc ứng dụng công nghệ điện tử hiện đại và internet, doanh nghiệp có thể nhanh chóng mở rộng độ phủ sóng của mình tới người dùng thông qua tài nguyên là “dữ liệu cá nhân” (“DLCN”). DLCN đã trở thành một dạng hàng hóa, được các doanh nghiệp săn đón, khai thác cho mục đích thương mại, song, Nhà nước cũng có thể sử dụng DLCN để thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước, dân số, an ninh trật tự. Với sự tăng cao về nhu cầu khai thác và sử dụng dữ liệu, đã có sự xuất hiện của nhiều chương trình, hệ thống cũng như các biện pháp thu thập và giám sát DLCN được triển khai trên diện rộng trên quy mô toàn quốc gia hay thậm chí toàn cầu. Mối quan hệ tương hỗ giữa các yếu tố về cung và cầu đã tạo động lực mạnh mẽ cho sự trao đổi dữ liệu thông qua mạng điện tử, dẫn đến việc chia sẻ DLCN trên không gian mạng trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. 1 Simon Kemp (2025), “Digital 2025: Vietnam”, Datareportal, địa chỉ: https://datareportal.com/reports/digital-2025- vietnam [truy cập ngày 23/04/2025]
4 Tuy vậy, việc sử dụng DLCN tại các quốc gia, khu vực trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang gặp phải những khó khăn phổ biến về khung pháp lý điều chỉnh, rò rỉ DLCN, lưu trữ sử dụng DLCN, v.v… Những vấn đề này tạo ra một sự quan ngại sâu sắc về an ninh xã hội, vậy nên việc bảo vệ DLCN cần được chú trọng với khung pháp lý rõ ràng để bảo vệ người dùng internet khỏi các vấn nạn tin tặc, lạm dụng thông tin cá nhân. Những mối quan tâm trên không chỉ là vấn đề riêng của Việt Nam mà còn là mối bận tâm toàn cầu, được phản ánh qua việc ban hành nhiều quy định pháp lý nhằm bảo vệ thông tin và danh tính của người dân. Hiện nay, có hơn 140 quốc gia đã có các văn bản pháp luật về bảo vệ DLCN2, nêu chi tiết, đảm bảo quyền riêng tư, tự chủ và bảo vệ danh dự cũng như uy tín của mỗi cá nhân. Những văn bản pháp luật này tạo nên hành lang pháp lý để công dân kiểm soát thông tin của mình, từ đó củng cố niềm tin trong xã hội. Tại Việt Nam, quyền riêng tư về thông tin được khẳng định là một quyền hiến định trong Điều 21 Hiến pháp 2013, và như một hệ quả của quá trình số hóa trong xã hội, quyền riêng tư cá nhân nay bao gồm cả quyền được bảo vệ DLCN. Trong hệ thống pháp luật nước ta đã có rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ DLCN. Nhưng các quy định còn không thống nhất và chồng chéo lẫn nhau về thông tin được xem là DLCN, các hình thức bảo vệ DLCN, trách nhiệm bảo vệ. Để khắc phục vấn đề không thống nhất và đối đầu với thách thức về sự thiếu sót khung pháp lý rõ ràng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 13/2023/NĐ-CP vào ngày 17/04/2023 (“Nghị định 13”) về Bảo vệ dữ liệu cá nhân, là văn bản pháp luật đầu tiên quy định riêng vấn đề này ở nước ta, quy định cụ thể quyền của chủ thể dữ liệu và các bên xử lý dữ liệu, cơ quan quản lý. Trải qua hai năm áp dụng, Nghị định 13 tuy là bước đầu tiên thể hiện sự chú trọng và quan tâm đến quyền hiến định về riêng tư cá nhân của Nhà nước ta, nhưng còn hạn chế trong thực tiễn áp dụng, chưa hoàn toàn bao quát được các vấn đề về bảo vệ DLCN. Để có cái nhìn khách quan về lý thuyết và thực tế đối với các khó khăn nói trên, Nghiên cứu này hướng đến các quy định và vướng mắc về bảo vệ DLCN, từ đó đóng góp 2 Khắc Phục – Trọng Quỳnh (2025), “Tạo hành lang pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân”, Cổng thông tin điện tử nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, địa chỉ: https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc- hoi.aspx?ItemID=93893#:~:text=3%2C%20H%C3%A0i%20h%C3%B2a%20v%E1%BB%9Bi%20th%C3%B4ng,c h%E1%BB%A9c%2C%20c%C3%A1%20nh%C3%A2n%20Vi%E1%BB%87t%20Nam. [truy cập ngày 05/05/2025]
Showing the first 10 pages. Download the document to see it all.
No comments yet. Be the first!
Comments (0)
No comments yet. Be the first!