Bộ môn HÀN & CNKL CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG Biên soạn: ThS. Vũ Đình Toại Chương II: Các khái niệm cơ bản về Kim loại và Hợp kim Bộ môn HÀN & CNKL CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG Biên soạn: ThS. Vũ Đình Toại I. TÝnh chÊt chung cña Kim lo¹i & Hîp kim 1. C¬ tÝnh: lµ nh÷ng ®Æc trng c¬ häc biÓu thÞ kh¶ n¨ng cña kim lo¹i hay hîp kim chÞu t¸c dông cña c¸c lo¹i t¶i träng 1.1. §é bÒn: lµ kh¶ n¨ng cña vËt liÖu chÞu t¸c dông cña ngo¹i lùc mµ kh«ng bÞ ph¸ huû. §é bÒn ®îc ký hiÖu lµ  k: ®é bÒn kÐo n: ®é bÒn nÐn u: ®é bÒn uèn x: ®é bÒn xo¾n S¬ ®å mÉu ®o ®é bÒn kÐo k P 2 k  ( N / mm ) F0 >> §¬n vÞ ®o ®é bÒn ®îc tÝnh b»ng N/mm2; kN/m2 hay MN/m2 Bộ môn HÀN & CNKL Biên soạn: ThS. Vũ Đình Toại CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG 1.2. §é cøng: lµ kh¶ n¨ng cña vËt liÖu chèng l¹i biÕn d¹ng dÎo côc bé khi cã ngo¹i lùc t¸c dông 1.2.1. §é cøng Brinen - Brinell: HB [kG/mm2] P HB  F F D 2 D2  d 2 P  HB  2 ( ) D d 2 1 1 ( ) D  Tuú theo chiÒu dµy cña mÉu thö mµ chän ®êng kÝnh viªn bi: D = 10mm, D = 5mm hoÆc D = 0,25mm  Tuú theo tÝnh chÊt cña vËt liÖu mµ chän t¶i träng P cho thÝch hîp Gang: P = 30D2 §ång vµ Hîp kim ®ång P = 10D2 Nh«m, batit vµ c¸c hîp kim mÒm kh¸c P = 2,25D2 Bộ môn HÀN & CNKL CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG Biên soạn: ThS. Vũ Đình Toại 1.2.2. §é cøng R«coen - Rockwell: HRA, HRB, HRC ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch dïng t¶i träng P Ên viªn bi b»ng thÐp ®· nhiÖt luyÖn cã ®êng kÝnh 1,587mm tøc lµ 1/16’’ (thang B) hoÆc mòi c«n b»ng kim c¬ng cã gãc ë ®Ønh 1200 (thang C hoÆc A) lªn bÒ mÆt vËt liÖu thö >> Viªn bi thÐp dïng ®Ó thö nh÷ng vËt liÖu Ýt cøng >> Mòi c«n kim c¬ng dïng ®Ó thö c¸c vËt liÖu cã ®é cøng cao: thÐp ®· nhiÖt luyÖn, ... T¶i träng t¸c dông hai lÇn: t¶i träng s¬ bé P0 = 10kG t¶i träng chÝnh P: + Bi thÐp: P = 100kG + Mòi kim c¬ng: P = 150kG Thang B: gi¸ trÞ ®o ®îc ký hiÖu HRB (P = 100kG) Thang C: gi¸ trÞ ®o ®îc ký hiÖu HRC (P = 150kG) Thang A: gi¸ trÞ ®o ®îc ký hiÖu HRA (P = 60kG) Z Gi¸ trÞ ®é cøng Rockwell ®îc chØ thÞ trùc tiÕp trªn ®ång hå cña m¸y ®o Bộ môn HÀN & CNKL CƠ KHÍ