Page 1
BÀI 38. LỰC TIẾP XÚC VÀ LỰC KHÔNG TIẾP XÚC
CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC
Dựa vào các thông tin được cung cấp dưới đây để trả lời các câu hỏi từ 1 dến 5:
Trong đời sống thực tế, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp cả hai loại lực: lực tiếp xúc và lực
không tiếp xúc. Ví dụ, khi bạn đẩy một chiếc bàn hoặc nhấc một chiếc túi xách lên, tay bạn
phải chạm vào vật – đó là lực tiếp xúc. Ngược lại, khi nam châm hút một chiếc đinh thép từ
xa, hoặc Trái Đất hút quả táo rơi xuống mà không cần tiếp xúc – đó là lực không tiếp xúc.
Lực hấp dẫn của Trái Đất là một ví dụ điển hình cho lực không tiếp xúc và nó có vai trò duy
trì sự chuyển động của Mặt Trăng quanh Trái Đất cũng như giữ mọi vật trên mặt đất. Một quả
táo nặng 150g (0,15 kg) sẽ chịu tác dụng của trọng lực với cường độ khoảng 1,47 N. Trong
công nghệ, lực không tiếp xúc được ứng dụng trong nam châm điện dùng để điều khiển tàu
hỏa siêu tốc (maglev), giúp tàu trượt trên đường ray mà không tiếp xúc, giảm ma sát. Ngược
lại, trong sản xuất cơ khí, các lực tiếp xúc như ép, cắt, khoan là không thể thiếu để định hình
vật liệu. Việc phân biệt và ứng dụng đúng loại lực giúp tăng hiệu quả lao động, bảo đảm an
toàn và tiết kiệm năng lượng. Vậy trong các tình huống đời sống và sản xuất, chúng ta cần
đánh giá lực nào là tiếp xúc, lực nào không tiếp xúc để từ đó chọn phương pháp tác dụng lực
phù hợp.
Câu 1: Lực nào sau đây là lực không tiếp xúc?
A. Tay kéo vali có bánh xe. B. Gió thổi làm quay tua-bin điện.
C. Trái Đất hút quả táo rơi từ trên cây xuống. D. Mặt bàn đỡ quyển sách đang đặt lên.
Câu 2: Trong trường hợp quả táo rơi từ trên cao xuống, lực tác dụng nào là không tiếp xúc và
vật nào chịu lực?
A. Lực cản không khí tác dụng lên quả táo.
B. Lực ma sát giữa cành cây và quả táo.
C. Lực hấp dẫn từ Trái Đất, tác dụng lên quả táo.
1
Page 2
D. Lực tay con người rung cây làm quả rơi.
Câu 3: Tại sao lực hấp dẫn được coi là lực không tiếp xúc?
A. Vì nó rất yếu nên không thể đo được trực tiếp.
B. Vì vật chịu lực không cần tiếp xúc vật gây lực.
C. Vì nó chỉ tồn tại trong không gian ngoài Trái Đất.
D. Vì nó không gây ra tác dụng lực thật sự.
Câu 4: Một học sinh dùng nam châm để hút ghim sắt từ xa. Nếu khoảng cách quá xa, ghim
không bị hút nữa. Điều này cho thấy điều gì về lực không tiếp xúc?
A. Chỉ tồn tại nếu có tiếp xúc nhỏ giữa các vật.
B. Lực không tiếp xúc không có giới hạn tác dụng.
C. Khoảng cách ảnh hưởng đến cường độ lực không tiếp xúc.
D. Lực hút của nam châm phụ thuộc vào trọng lượng vật.
Câu 5: Một công ty chế tạo robot dùng lực điện từ để nhặt các vật bằng kim loại trên băng
chuyền. Hãy phân tích ưu điểm và hạn chế khi sử dụng lực không tiếp xúc trong tình huống
này so với dùng tay gắp (lực tiếp xúc).
A. Ưu điểm: Tăng tính chính xác, dễ điều khiển; Hạn chế: Không hút được vật không phải
kim loại từ tính.
B. Ưu điểm: Giá thành rẻ hơn, lực hút mạnh hơn; Hạn chế: Tốn nhân lực.
C. Ưu điểm: Có thể dùng trong mọi môi trường; Hạn chế: Gây nguy hiểm cho người dùng.
D. Ưu điểm: Thích hợp với mọi loại vật liệu; Hạn chế: Không ổn định trong môi trường lạnh.
Dựa vào các thông tin được cung cấp dưới đây để trả lời các câu hỏi từ 1 dến 5:
Nam châm là một trong những ví dụ điển hình của lực không tiếp xúc. Khi bạn đưa một nam
châm lại gần ghim sắt, dù chưa chạm vào nhau, chiếc ghim đã bắt đầu chuyển động và bị hút
về phía nam châm. Điều này cho thấy lực từ (magnetic force) của nam châm có thể tác dụng
lên vật bằng sắt từ khoảng cách xa, mà không cần tiếp xúc trực tiếp. Lực từ là một loại lực
không tiếp xúc, chỉ tác dụng lên các vật liệu có tính chất từ như sắt, niken, cobalt. Cường độ
lực hút của nam châm phụ thuộc vào nhiều yếu tố: loại vật liệu của nam châm, hình dạng,
kích thước, và khoảng cách đến vật.
Ví dụ, nam châm neodymium có lực từ mạnh gấp hàng chục lần nam châm ferrite thông
thường, có thể hút vật nặng gấp nhiều lần trọng lượng bản thân. Tuy nhiên, lực từ sẽ giảm rất
nhanh khi khoảng cách tăng: nếu một viên bi sắt cách nam châm 2–3 cm thì có thể bị hút
2
Page 3
mạnh, nhưng nếu cách 6–7 cm thì gần như không còn tác dụng. Nhờ đặc tính không tiếp xúc,
nam châm được ứng dụng trong nhiều thiết bị như motor điện, tai nghe, máy tách kim loại
trong công nghiệp tái chế, và cả trong giáo cụ khoa học giúp học sinh khám phá hiện tượng
vật lý một cách trực quan.
Câu 1: Khi nào lực từ của nam châm được gọi là lực không tiếp xúc?
A. Khi nam châm và vật kim loại cách nhau dưới 1 cm
B. Khi nam châm không cần chạm vật vẫn hút được
C. Khi vật bị hút rất nhẹ
D. Khi lực hút chỉ xảy ra với sắt
Câu 2: Vì sao lực hút của nam châm giảm khi tăng khoảng cách?
A. Do trọng lượng vật bị hút tăng
B. Do lực từ yếu dần khi truyền qua không khí
C. Do lực từ chỉ tồn tại trên bề mặt nam châm
D. Do lực hút bị hấp thụ bởi môi trường
Câu 3: Trong các vật sau, vật nào sẽ không bị nam châm hút?
A. Ghim sắt B. Đinh thép C. Đồng xu bằng nhôm D. Mảnh vỏ lon thép
Câu 4: Một học sinh dùng nam châm hút bi sắt từ xa. Khi thay viên bi bằng một miếng nhôm
cùng kích thước, hiện tượng gì xảy ra?
A. Miếng nhôm bị hút mạnh hơn B. Miếng nhôm vẫn bị hút nhưng yếu hơn
C. Miếng nhôm không bị hút D. Miếng nhôm bị đẩy ra xa
Câu 5: Một thí nghiệm dùng hai viên bi sắt giống hệt nhau, đặt cách nam châm ở 2 cm và 5
cm. Hãy phân tích lực tác dụng và giải thích vì sao một viên bị hút còn viên kia không bị hút.
A. Do nam châm chỉ có lực hút tại đúng tâm của nó
B. Do lực từ đủ mạnh ở 2 cm nhưng quá yếu ở 5 cm
C. Do viên ở xa có khối lượng lớn hơn nên không bị hút
D. Do viên gần bị hút trước, ngăn viên kia bị hút
Dựa vào các thông tin được cung cấp dưới đây để trả lời các câu hỏi từ 1 dến 5:
Lực tiếp xúc là lực chỉ xuất hiện khi hai vật có sự tiếp xúc trực tiếp với nhau. Một trong
những loại lực tiếp xúc quan trọng nhất trong cuộc sống là lực ma sát. Khi bạn đi bộ, chính
lực ma sát giữa chân và mặt đất giúp bạn không bị trượt. Nếu mặt sàn quá trơn, như sàn gạch
ướt, lực ma sát nhỏ sẽ khiến bạn dễ té ngã. Có nhiều loại lực ma sát: ma sát trượt (khi vật
trượt trên bề mặt), ma sát lăn (khi vật lăn), và ma sát nghỉ (giữ vật đứng yên). Trong sản xuất
và vận chuyển, lực ma sát vừa là trở ngại, vừa là điều kiện cần.
3
Showing the first 3 pages. Download the document to see it all.
Comments (0)
No comments yet. Be the first!