Chương 5 THAO TÁC SUY LUẬN 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SUY LUẬN 2. NỘI DUNG VÀ QUY TẮC SUY LUẬN 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SUY LUẬN 1.1. Suy luận là gì? Là hình thức (thao tác) cơ bản của tư duy trừu tượng, trong đó từ một hay một số phán đoán tiên đề được cấu trúc theo những trật tự nhất định để rút ra kết luận hay phán đoán mới. 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SUY LUẬN 1.2. Cấu tạo logic của phép suy luận Tiền đề: là những phán đoán xuất phát. Kết luận: là những tri thức được rút ra từ tiền đề. Cơ sở logic: là tất cả các quy luật logic cơ bản kết hợp với các hình thức logic của phán đoán và các quy tắc logic xác định để đưa ra kết luận đúng. 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SUY LUẬN 1.3. Các nguyên tắc chung của phép suy luận Thứ nhất: tiền đề phải là những phán đoán chân thực. Thứ hai: cấu trúc suy luận phải hợp logic. 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SUY LUẬN 1.4. Phân biệt suy luận với suy ý Suy luận Thuộc phạm trù logic học. Suy ý Thuộc phạm trù ngôn ngữ. Có quy tắc để xác định giá trị đúng, sai. Không có quy tắc kiểm tra, nên không xác định được tính đúng, sai. 2. NỘI DUNG VÀ QUY TẮC CỦA SUY LUẬN Suy luận diễn dịch Suy luận quy nạp Suy luận tương tự 2. NỘI DUNG VÀ QUY TẮC CỦA SUY LUẬN Suy luận diễn dịch: Là hình thức đi từ nguyên lý chung đến kết luận cụ thể. Vd: Con người ai rồi cũng chết. Chúng ta là con người. Chúng ta rồi cũng sẽ chết. 2. NỘI DUNG VÀ QUY TẮC CỦA SUY LUẬN 2.1. Suy luận diễn dịch: 2.1.1. Suy luận diễn dịch trực tiếp 2.1.2. Diễn dịch gián tiếp (Tam đoạn luận đơn) 2.1.1. Suy luận diễn dịch trực tiếp: Là hình thức suy luận từ một phán đoán tiền đề đơn rút ra được một phán đoán mới làm kết luận. Mọi hành vi tham nhũng cần phải được nghiêm trị. -> Một số hành vi tham nhũng cần phải được nghiêm trị. Các hình thức suy luận diễn dich trực tiếp Diễn dịch bằng phép đổi chỗ (hoán đổi vị trí) Quy tắc: thuật ngữ không chu diên ở tiền đề thì không được chu diên ở kết luận. Tiền đề Kết luận Phán đoán A Mọi S là P Có P là S Phán đoán I