Trang 1
Trêng §¹i Häc kinh doanh vμ c«ng nghÖ Hμ Néi Khoa tμi chÝnh - ng©n hμng ---------------------------- Gi¸o tr×nh NghiÖp vô ng©n hμng trung ¬ng ThiNganHang.com Hμ Néi – 2008 ThiNganHang.com
资料内容
Trang 2
Danh môc tμi liÖu tham kh¶o 1. David cox: NghiÖp vô ng©n hμng hiÖn ®¹i, NXB ChÝnh trÞ Quèc gia 1997 2. TS. T« Ngäc Hng – NghiÖp vô kinh doanh ng©n hμng – Häc viÖn ng©n hμng, NXB Thèng kª 2000. 3. PGS.TS NguyÔn ThÞ Mïi – NghiÖp vô Ng©n hμng th¬ng m¹i Häc viªn tμi chÝnh , NXB tμi chÝnh 2005. 4. PGS.TS NguyÔn DuÖ – Gi¸o tr×nh nghiÖp vô Ng©n hμng TW – Häc viÖn ng©n hμng, NXB Thèng kª 2003 5. PGS.TS Lª V¨n TÒ – NghiÖp vô NHTM – NXB Thèng kª 2003 6. Frederic S.Mishkin – TiÒn tÖ Ng©n hμng vμ thÞ trêng tμi chÝnh – NXB Khoa häc vμ kü thuËt Hμ Néi 1994. 7. TS. NguyÔn V¨n TiÕn – CÈm lang thÞ trêng ngo¹i hèi vμ c¸c dao dÞch kinh doanh ngo¹i håi – NXB 2004 8. PSG.TS NguyÔn V¨n TiÕn - Tμi chÝnh quèc tÕ hiÖn ®¹i trong nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i – NXB Thèng kª 2005 9. TS. Hoμng Xu©n QuÕ - §¹i häc kinh tÕ Quèc d©n – NghiÖp vô ng©n hμng TW, NXB Thèng kª 2005 10. TS. NguyÔn V¨n TiÕn – Häc viªn Ng©n hμng - §¸nh gi¸ phßng ngõa rñi ro trong kinh doanh ng©n hμng, NXB Thèng kª 2003 11. TS.Lª ThÞ Xu©n – Häc viÖn Ng©n hμng – Gi¸o tr×nh ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh doanh, NXB Thèng kª 2005 12. TS. NguyÔn ThÞ Minh HiÒn – Häc viÖn Ng©n hμng – Gi¸o tr×nh Marketing ng©n hμng, NXB thèng kª 2005 13. LuËt Ng©n hμng Nhμ níc ViÖt Nam sè 1 n¨m 1997/QH10 ngμy 12/12/1997 vμ söa ®æi n¨m 2003. 14. LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông sè 2 n¨m 1997/QH10 ngμy 12/12/1997 vμ b¶n söa n¨m 2004 15. NghÞ ®Þnh 178/1999/N§-CP ngμy 29/12/1999 vμ NghÞ ®Þnh 85/2002/N§-CP ngμy ThiNganHang.com25/10/2002 cña ChÝnh phru vÒ ®¶m b¶o tiÒn vay cña c¸c tæ chøc tÝn dông. 16. NghÞ ®Þnh sè 16/2001/N§-CP ngμy 2/5/2001 cña ChÝnh phñ vÒ tæ chøc vμ ho¹t ®éng cña C«ng ty cho thuª tμi chÝnh. 17. NghÞ ®Þnh 08/2000/N§-CP ngμy 10/3/2000 cña ChÝnh phñ vÒ ®¨ng ký giao dÞch ®¶m b¶o. 18. NghÞ ®Þnh 64/2001/N§-CP ngμy 29/9/2001 vÒ ho¹t ®éng thanh to¸n cña c¸c tæ chøc cung øng dÞch vô thanh to¸n. 19. QuyÕt ®Þnh 2003/Q§-NHNN quyÕt ®Þnh cña Thèng ®èc Ng©n hμng Nhμ níc vÒ viÖc ban hμnh quy chÕ dù tr÷ b¾t buéc ®èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông. 20. Sè 45/2003/Q§-NHNN quyÕt ®Þnh cña Thèng ®èc Ng©n hμng Nhμ níc vÒ viÖc ban hμnh quy tr×nh kü thuËt nghiÖp vô thanh to¸n bï trï ®iÖn tö liªn ng©n hμng. 21. C¸c quyÕt ®Þnh, th«ng t híng dÉn kh¸c cña ng©n hμng Nhμ níc vÒ c¸c ho¹t ®éng thanh to¸n, tÝn dông, ng©n hμng. ThiNganHang.com
Trang 3
Lêi nãi ®Çu Gi¸o tr×nh nghiÖp vô Ng©n hμng Trung ¦¬ng ®îc biªn so¹n nh»m ®¸p øng nhu cÇu gi¶ng d¹y cña gi¶ng viªn vμ häc tËp cña sinh viªn khoa Tμi chÝnh – Ng©n hμng Trêng §¹i häc C«ng nghÖ vμ Kinh doanh Hμ Néi. Gi¸o tr×nh gåm 4 ch¬ng; ®îc biªn so¹n trong mèi liªn hÖ víi c¸c m«n häc thuéc ch¬ng tr×nh ngμnh Tμi chÝnh - Ng©n hμng cña trêng ®· thÓ hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng nghiÖp vô c¬ b¶n cña Ng©n hμng Trung ¦¬ng. Gi¸o tr×nh ®· ®îc Héi ®ång khoa häc nhμ trêng nghiÖm thu. Gi¸o tr×nh do tËp thÓ t¸c gi¶ biªn so¹n gåm: - PGS.TS Mai V¨n B¹n: Chñ biªn - PGS.TS Lª Hoμng Nga: Biªn so¹n ch¬ng 1 - TS NguyÔn Ngäc B¶o: Biªn so¹n ch¬ng 2 - TS NguyÔn Ngäc Thñy Tiªn: Biªn so¹n ch¬ng 3 - TS Vò ThÞ Lîi: Biªn so¹n ch¬ng 4 Tuy nhiªn, nghiÖp vô NHTW ngμy cμng ph¸t triÓn phong phó, tËp thÓ t¸c gi¶ ThiNganHang.combiªn so¹n cha lêng hÕt ®îc. Do ®ã, gi¸o tr×nh kh«ng tr¸nh khái nh÷ng h¹n chÕ. RÊt mong nhËn ®îc sù ®ãng gãp ch©n thμnh cña b¹n ®äc ®Ó gi¸o tr×nh ®îc hoμn thiÖn h¬n khi t¸i b¶n. 3 ThiNganHang.com
Trang 4
B¶ng ch÷ viÕt t¾t 1. NHNN : Ng©n hμng Nhμ níc 2. NHTW (NHT¦) : Ng©n hμng trung ¬ng 3. IMF : Quü tiÒn tÖ quèc tÕ 4. TK : Tμi kho¶n 5. NH : Ng©n hμng 6. MB : TiÒn ng©n hμng trung ¬ng 7. GDP : Tæng s¶n phÈm quèc néi 8. TW : Trung ¬ng 9. TCTD : Tæ chøc tÝn dông 10. NHTM : Ng©n hμng th¬ng m¹i 11. NHNo vμ PTNT : Ng©n hμng n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n 12. Q§ : QuyÕt ®Þnh 13. Uû ban BASLE : Uû ban gi¸m s¸t ho¹t ®éng ng©n hμng cña quèc tÕ 14. H§QT : Héi ®ång qu¶n trÞ 15. TSN : Tμi s¶n nî 16. TSC : Tμi s¶n cã 17. SH : Së h÷u ThiNganHang.com 4 ThiNganHang.com
Trang 5
MỤC LỤC Trang Ch¬ng 1: NghiÖp vô ph¸t hμnh tiÒn vμ qu¶n lý ngo¹i hèi 7 1.1. NghiÖp vô ph¸t hμnh tiÒn 7 1.1.1. Nguyªn t¾c vμ c¸c kªnh ph¸t hμnh tiÒn 7 1.1.2. Néi dung nghiÖp vô ph¸t hμnh tiÒn 11 1.2. NghiÖp vô qu¶n lý ngo¹i hèi 19 1.2.1. Kh¸i niÖm vÒ ngo¹i hèi 19 1.2.2. Ho¹t ®éng vμ chÝnh s¸ch ngo¹i hèi cña NHTW 20 Ch¬ng 2: NghiÖp vô TD, b¶o l·nh vμ thanh to¸n cña NHTW 30 2.1. NghiÖp vô TD cña NHTW 30 2.1.1. Môc ®Ých 30 2.1.2. Nguyªn t¾c TD 30 2.1.3. Néi dung ho¹t ®éng TD cña NHTW 31 2.2. NghiÖp vô b¶o l·nh cña NHTW 39 2.3. NghiÖp vô thanh to¸n cña NHTW 44 Ch¬ng 3: ThiNganHang.comNghiÖp vô thÞ trêng më cña NHTW 61 3.1. C¬ chÕ vμ qui ®Þnh ho¹t ®éng cña thÞ trêng më 61 3.1.1. Kh¸i niÖm nghiÖp vô thÞ trêng më vμ c¬ chÕ ho¹t ®éng 61 3.1.2. Hμng ho¸ vμ thμnh viªn tham gia 62 3.2. H×nh thøc giao dÞch trªn thÞ trêng më 67 3.2.1.C¸c giao dÞch cã hoμn l¹i(hay cßn gäi lμ giao dÞch cã kú h¹n) 67 3.3. Ph¬ng thøc ho¹t ®éng cña nghiÖp vô thÞ trêng më 68 3.3.1. Giao dÞch song ph¬ng 68 3.4. Nh÷ng u vμ nhîc ®iÓm cña thÞ trêng më 72 5 ThiNganHang.com
Trang 6
Trang 3.4.1.Nh÷ng u ®iÓm 72 3.4.2.H¹n chÕ cña nghiÖp vô thÞ trêng më 72 Ch¬ng 4: Thanh tra cña NHTW vμ kiÓm so¸t néi bé 75 4.1. Thanh tra gi¸m s¸t cña NHTW 75 4.1.1. Môc ®Ých, ®èi tîng thanh tra 75 4.1.2. NhiÖm vô, quyÒn h¹n cña thanh tra NHTW 76 4.1.3. C¸c ®iÒu kiÖn vμ qui ®Þnh vÒ ho¹t ®éng thanh tra 77 4.1.4. Ph¬ng ph¸p thanh tra 82 4.2. KiÓm so¸t néi bé 111 4.2.1. Môc ®Ých vμ hÖ thèng tæ chøc kiÓm so¸t néi bé 111 4.2.2. Ph©n lo¹i kiÓm so¸t 112 4.2.3. Néi dung vμ ph¬ng ph¸p kiÓm so¸t 115 4.3. KiÓm so¸t ho¹t ®éng qu¸ tr×nh thùc hiÖn chøc n¨ng cña c¸c ®¬n vÞ 127 ThiNganHang.com 6 ThiNganHang.com
Trang 7
Ch¬ng 1 NghiÖp vô ph¸t hμnh tiÒn vμ qu¶n lý ngo¹i hèi 1.1. NghiÖp vô ph¸t hμnh tiÒn 1.1.1. Nguyªn t¾c vμ c¸c kªnh ph¸t hμnh tiÒn 1.1.1.1. Nguyªn t¾c ph¸t hμnh tiÒn NghiÖp vô ph¸t hμnh giÊy b¹c ng©n hμng lóc ®Çu do tõng ng©n hμng th¬ng m¹i thùc hiÖn díi d¹ng chøng th hay kú phiÕu thay cho tiÒn vμng vμ cã c¬ së ®¶m b¶o b»ng vμng, cã kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi ra vμng. Kú phiÕu ng©n hμng lóc nμy mang tÝnh t nh©n, sau ®ã ®îc tËp trung vμo ng©n hμng th¬ng m¹i lín nhÊt chiÕm vÞ trÝ ®éc quyÒn ph¸t hμnh giÊy b¹c ng©n hμng trong tõng quèc gia. Vμo thÕ kû 19, mét sè níc ®· h×nh thμnh ng©n hμng ph¸t hμnh. C¸c ng©n hμng nμy ®îc ChÝnh phñ u tiªn quyÒn ph¸t hμnh tiÒn vμ thùc hiÖn mét phÇn chøc n¨ng Ng©n hμng Trung ¬ng. §Çu thÕ kû 20, Ng©n hμng Trung ¬ng ®· trë thμnh c¬ quan ®éc quyÒn ph¸t hμnh tiÒn trong mét quèc gia. Khi ®ã, trong lu th«ng chØ cã duy nhÊt giÊy b¹c ng©n hμng vμ tiÒn ®óc b»ng kim lo¹i do Ng©n hμng Trung ¬ng ph¸t hμnh. Qu¸ tr×nh ph¸t hμnh tiÒn g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, cña hÖ thèng ng©n hμng vμ phô thuéc vμo sù ra ®êi, ph¸t triÓn cña Ng©n hμng Trung ¬ng. Ng©n hμng Trung ¬ng cã nhiÖm vô ph¸t hμnh tiÒn vμ ®¶m b¶o lu th«ng tiÒn tÖ æn ®Þnh. §Ó lμm ®îc ®iÒu ®ã Ng©n hμng Trung ¬ng ph¶i ban hμnh c¸c nguyªn t¾c, ThiNganHang.comquy chÕ, quy tr×nh kü thuËt nghiÖp vô cÇn ph¶i tu©n thñ khi ®a mét khèi lîngtiÒn vμo lu th«ng, nh»m tho¶ m·n nhu cÇu s¶n xuÊt, lu th«ng hμng ho¸ vμ dÞch vô, gãp phÇn thóc ®Èy kinh tÕ ph¸t triÓn. §Ó ®a mét l¬ng tiÒn vμo lu th«ng, tríc hÕt Ng©n hμng Trung ¬ng ph¶i x¸c ®Þnh ®îc sè lîng tiÒn cÇn ph¸t hμnh b»ng c¸ch dùa vμo c¸c c¬ së khoa häc ®Ó dù ®o¸n, dù b¸o sù thay ®æi c¸c yÕu tè lμm ¶nh hëng ®Õn lîng tiÒn cung øng, tõ ®ã lùa chän ®îc c¸c sè liÖu t¬ng ®èi phï hîp lμm c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh lîng tiÒn cÇn ph¸t hμnh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. 7 ThiNganHang.com
Trang 8
- Nguyªn t¾c ph¸t hμnh tiÒn dùa trªn c¬ së cã ®¶m b¶o b»ng vμng Nguyªn t¾c nμy quy ®Þnh khèi lîng giÊy b¹c ng©n hμng ph¸t hμnh vμo lu th«ng ph¶i ®îc ®¶m b¶o b»ng dù tr÷ vμng hiÖn cã trong kho dù tr÷ cña ng©n hμng. Nguyªn t¾c nμy ®îc NHTW thùc hiÖn vμo thêi kú tríc thÕ kû 20 vμ thùc hiÖn theo mét trong c¸c h×nh thøc sau: + Nhμ níc quy ®Þnh mét h¹n møc ph¸t hμnh giÊy b¹c ng©n hμng: NÕu khèi lîng giÊy b¹c ng©n hμng ph¸t hμnh n»m trong h¹n møc th× kh«ng cÇn ph¶i cã kim lo¹i quý (vμng) lμm ®¶m b¶o, nhng nÕu vît qu¸ h¹n møc ®ã th× khèi lîng ph¸t hμnh vît h¹n møc ®ßi hái ph¶i cã 100% vμng lμm ®¶m b¶o. + Nhμ níc quy ®Þnh møc tèi ®a lîng giÊy b¹c trong lu th«ng mμ kh«ng quy ®Þnh møc dù tr÷ vμng ®¶m b¶o cho lîng giÊy b¹c ®ã, nhng nÕu ph¸t hμnh giÊy b¹c vît qu¸ møc quy ®Þnh ®ã th× ph¶i cã vμng lμm ®¶m b¶o. VÝ dô: ë níc Anh vμo th¸ng 9 n¨m 1939 quy ®Þnh chØ ®îc ph¸t hμnh tèi ®a giÊy b¹c B¶ng Anh lμ 58 triÖu b¶ng. + Nhμ níc quy ®Þnh møc dù tr÷ vμng tèi thiÓu cho khèi lîng giÊy b¹c ph¸t hμnh, phÇn cßn l¹i ph¶i ®îc ®¶m b¶o b»ng c¸c chøng tõ cã gi¸ nh th¬ng phiÕu, chøng kho¸n ChÝnh phñ vμ c¸c tμi s¶n Cã kh¸c cña Ng©n hμng Trung ¬ng. VÝ dô: N¨m 1913 ChÝnh phñ Hoa Kú quy ®Þnh tû lÖ 40% dù tr÷ vμng cho khèi lîng giÊy b¹c ng©n hμng ph¸t hμnh. LuËt Ng©n hμng n¨m 1844 cña Anh cho phÐp Ng©n hμng Trung ¬ng Anh ph¸t hμnh tiÒn tÝn dông ®îc ®¶m b¶o b»ng chøng kho¸n cña ChÝnh phñ vμ t¹o ra mét kho¶n tiÒn tÝn dông lμ 14 triÖu b¶ng Anh, nÕu ph¸t hμnh vît con sè ®ã th× phÇn vît thªm ph¶i ®îc ®¶m b¶o b»ng sè lîng vμng, b¹c t¬ng ThiNganHang.com®¬ng gi¸ trÞ göi t¹i quÜ ®¶m b¶o cña Nhμ níc. T¹i miÒn nam ViÖt Nam, ChÝnh phñnguþ quyÒn Sμi gßn vμo n¨m 1955hμnh vμo lu th«ng lμ 33%. ®· qui ®Þnh dù tr÷ vμng cho khèi lîng tiÒn ph¸t TÊt c¶ c¸c quy ®Þnh trªn ®îc NHT¦ c¸c níc ¸p dông linh ho¹t trong tõng thêi gian cô thÓ nh»m ®¶m b¶o æn ®Þnh tiÒn tÖ vμ tho¶ m·n nhu cÇu tiÒn cña nÒn kinh tÕ. ViÖc ®¶m b¶o b»ng khèi lîng vμng dù tr÷ cña Ng©n hμng Trung ¬ng nh»m: 8 ThiNganHang.com
Trang 9
- Khèng chÕ møc ph¸t hμnh giÊy b¹c ng©n hμng t¨ng gi¶m theo khèi lîng dù tr÷ kim lo¹i hiÖn cã, tr¸nh l¹m dông quyÒn ph¸t hμnh tiÒn vît qu¸ nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ, dÔ g©y ra l¹m ph¸t. - Lμm c¬ së chuyÓn ®æi giÊy b¹c ng©n hμng ra vμng; th«ng qua chuyÓn ®æi mμ ®iÒu tiÕt lîng giÊy b¹c trong lu th«ng phï hîp víi gi¸ trÞ mμ nã thay thÕ, ®¶m b¶o gi¸ trÞ danh nghÜa (mÖnh gi¸) cña giÊy b¹c phï hîp víi gi¸ trÞ thùc tÕ (vμng) mμ nã ®¹i diÖn. VÝ dô: Hoa kú cho phÐp ®æi giÊy b¹c ®«la ra vμng kh«ng h¹n chÕ tríc n¨m 1893, Ng©n hμng Anh n¨m 1916 quy ®Þnh ®æi 389 b¶ng/ ounce chuÈn víi ®é nguyªn chÊt lμ 11/12). Sau ChiÕn tranh ThÕ giíi thø nhÊt (n¨m 1925), Anh ®· ¸p dông chÕ ®é b¶n vÞ vμng thoi, mét thoi vμng nÆng 400 ounce vμng víi gi¸ xÊp xØ 1.700 GBP vμ ®Õn n¨m 1931 B¶ng Anh kh«ng cã kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi ra vμng n÷a. Nguyªn t¾c nμy ®Æt sù æn ®Þnh cña lu th«ng giÊy b¹c ng©n hμng phô thuéc vμo dù tr÷ vμng. Khi lu©n chuyÓn hμng ho¸ t¨ng lªn so víi sè lîng vμng dù tr÷ cã h¹n th× lu th«ng dÔ bÞ rèi lo¹n. Sau khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi 1929-1933, chÕ ®é b¶n vÞ vμng sôp ®æ, c¸c níc lÇn lît xo¸ bá mèi quan hÖ gi÷a vμng vμ khèi lîng giÊy b¹c ng©n hμng ph¸t hμnh. N¨m 1971, Mü lμ níc cuèi cïng tuyªn bè xo¸ bá quan hÖ gi÷a USD víi vμng. N¨m 1976 t¹i Jamaica, héi nghÞ c¸c níc thuéc Quü tiÒn tÖ quèc tÕ ®· chÝnh thøc x¸c nhËn viÖc xo¸ bá mèi quan hÖ gi÷a vμng vμ giÊy b¹c ng©n hμng cña c¸c níc. - Nguyªn t¾c ph¸t hμnh tiÒn cã ®¶m b¶o b»ng hμng ho¸, dÞch vô Sau cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ 1929-1933 vμ ®¹i chiÕn thÕ giíi lÇn thø II, ThiNganHang.comnguyªn t¾c ph¸t hμnh tiÒn dùa vμo dù tr÷ vμng gÇn nh chÊm døt. §Ó lu th«ng tiÒntÖ æn ®Þnh, NHTW ®a ra nguyªn t¾c ph¸t hμnh tiÒn ®îc ®¶m b¶o b»ng gi¸ trÞhμng ho¸, ®iÒu nμy còng dùa trªn nhËn thøc míi vÒ tiÒn, ®ã lμ phi tiÒn tÖ ho¸ vai trß cña vμng ®îc IMF thùc hiÖn kh¸ triÖt ®Ó. Theo nguyªn t¾c nμy, khèi lîng tiÒn trong lu th«ng ®îc ®¶m b¶o b»ng hμng ho¸, dÞch vô th«ng qua c¸c chøng kho¸n cña ChÝnh phñ hoÆc c¸c giÊy nhËn nî ®îc ph¸t hμnh tõ c¸c doanh nghiÖp, c¸c kho¶n ký göi ®¶m b¶o díi d¹ng vμng, ngo¹i tÖ, tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu cña ChÝnh phñ hoÆc c¸c giÊy nhËn nî do c¸c doanh 9 ThiNganHang.com
Trang 10
nghiÖp ph¸t hμnh, v× c¸c c«ng cô ®ã ph¶n ¸nh mét khèi lîng hμng ho¸, dÞch vô míi s¶n xuÊt ra cÇn cã tiÒn ®Ó chuyÓn dÞch. ViÖc b¶o ®¶m b»ng gi¸ trÞ hμng ho¸, dÞch vô lμm cho viÖc ph¸t hμnh giÊy b¹c g¾n víi nhu cÇu thùc tÕ cña lu th«ng hμng ho¸ vμ thùc hiÖn c¸c gi¸ trÞ c¸c dÞch vô kinh tÕ, b¶o ®¶m cho lîng tiÒn trong lu th«ng lu«n phï hîp, c©n ®èi víi tæng lîng gi¸ trÞ hμng ho¸ vμ dÞch vô ®îc thùc hiÖn trªn thÞ trêng. 1.1.1.2. C¸c kªnh ph¸t hμnh tiÒn 1.1.1.2.1. Ph¸t hμnh tiÒn qua nghiÖp vô tÝn dông C¨n cø vμo nhu cÇu tÝn dông cña nÒn kinh tÕ, vμo lîng tiÒn cung øng t¨ng thªm trong n¨m kÕ ho¹ch, dùa vμo môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, nhu cÇu vay vèn cña c¸c tæ chøc tÝn dông, Ng©n hμng Trung ¬ng cho c¸c tæ chøc tÝn dông vay ng¾n h¹n díi h×nh thøc t¸i cÊp vèn: - Cho vay cã ®¶m b¶o b»ng c¸c chøng tõ cã gi¸, hoÆc hå s¬ tÝn dông. - ChiÕt khÊu, t¸i chiÕt khÊu c¸c chøng tõ cã gi¸ v.v... Ng©n hμng Trung ¬ng cho c¸c tæ chøc tÝn dông vay cã thÓ b»ng tiÒn mÆt, hoÆc b»ng chuyÓn kho¶n, lμm t¨ng bé phËn tiÒn mÆt ®ang lu th«ng hoÆc lμm t¨ng sè d tiÒn göi cña c¸c tæ chøc tÝn dông t¹i Ng©n hμng Trung ¬ng. Sè tiÒn cho vay trë thμnh c¸c kho¶n nî ®Òu ®îc h¹ch to¸n vμo TK vay cña c¸c ng©n hμng th¬ng m¹i t¹i Ng©n hμng Trung ¬ng, kÕt qu¶ lμ t¨ng tiÒn trung ¬ng (MB). Nh vËy, th«ng qua viÖc cho c¸c ng©n hμng th¬ng m¹i vay, Ng©n hμng Trung ¬ng ®· t¨ng ph¸t hμnh mét khèi lîng tiÒn vμo lu th«ng; cßn kho¶n tÝn dông mμ c¸c ng©n hμng th¬ng m¹i nhËn ®îc tõ Ng©n hμng Trung ¬ng trë thμnh nguån vèn ®Ó gióp c¸c ThiNganHang.comNH ®ã më réng ho¹t ®éng ®Çu t, cho vay ®èi víi nÒn kinh tÕ.1.1.1.2.2. Ph¸t hμnh tiÒn qua kªnh chÝnh phñ§Ó ®¸p øng nhu cÇu chi, khi ng©n s¸ch l©m vμo t×nh tr¹ng th©m hôt, Ng©n hμng Trung ¬ng cã thÓ t¹m øng cho Ng©n s¸ch vay ng¾n h¹n. Kho¶n tiÒn cho vay ®ã ®îc b¶o ®¶m b»ng tÝn phiÕu Kho b¹c, hoÆc cã thÓ kh«ng cã ®¶m b¶o tuú theo yªu cÇu, nh»m bï ®¾p mÊt c©n ®èi t¹m thêi trong thêi gian ng¾n. Nh vËy Ng©n hμng Trung ¬ng ®· cung øng mét khèi lîng tiÒn cho Ng©n s¸ch chi tiªu. §Ó ®¶m b¶o cho ®ång tiÒn æn ®Þnh, vÒ nguyªn t¾c, Ng©n hμng Trung ¬ng kh«ng ®îc ph¸t 10 ThiNganHang.com
Trang 11
hμnh tiÒn ®Ó bï ®¾p th©m hôt ng©n s¸ch, nªn kho¶n tiÒn t¹m øng nμy ph¶i ®îc hoμn tr¶ trong n¨m ng©n s¸ch. 1.1.1.2.3. Ph¸t hμnh tiÒn th«ng qua nghiÖp vô thÞ trêng më Th«ng qua nghiÖp vô thÞ trêng më, Ng©n hμng Trung ¬ng mua c¸c chøng tõ cã gi¸ trªn thÞ trêng (c¸c tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, c¸c chøng tõ cã gi¸ ng¾n h¹n vμ c¸c giÊy tê cã gi¸ trung dμi h¹n cßn thêi gian ®¸o h¹n díi 1 n¨m), cã nghÜa lμ NHTW ®· ®a mét khèi lîng tiÒn vμo lu th«ng. C¸c chøng tõ cã gi¸ ®îc NHTW n¾m gi÷ trë thμnh tμi s¶n Cã cña NHTW, t¬ng øng víi nã lμ mét sù t¨ng lªn cña bªn tμi s¶n Nî hoÆc tiÒn mÆt, hoÆc tiÒn dù tr÷. Kªnh cung øng tiÒn nμy hiÖn nay ®ang ®îc sö dông phæ biÕn ë c¸c níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng ph¸t triÓn v× møc ®é linh ho¹t vμ hiÖu qu¶ cña nã. 1.1.1.2.4. Ph¸t hμnh tiÒn th«ng qua thÞ trêng hèi ®o¸i ViÖc Ng©n hμng Trung ¬ng thùc hiÖn mua ngo¹i hèi trªn thÞ trêng hèi ®o¸i còng lμ ho¹t ®éng ph¸t hμnh tiÒn, trong trêng hîp NHT¦ mua ngo¹i tÖ, dù tr÷ ngo¹i tÖ t¹i NHT¦ t¨ng. Ho¹t ®éng ph¸t hμnh tiÒn th«ng qua kªnh thÞ trêng hèi ®o¸i kh«ng chØ cã ý nghÜa t¨ng, tiÒn trung ¬ng, mμ cßn gióp cho Ng©n hμng Trung ¬ng thùc hiÖn ®îc chÝnh s¸ch tû gi¸, æn ®Þnh thÞ trêng, sö dông quü dù tr÷ ngo¹i hèi hiÖu qu¶ ®em l¹i nhiÒu nguån lîi cho quèc gia. Tuú theo tõng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh mμ Ng©n hμng Trung ¬ng sö dông c¸c kªnh cung øng tiÒn theo c¸c ph¹m vi réng, hÑp kh¸c nhau nh»m ®¹t ®îc c¸c môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. ThiNganHang.com1.1.2. Néi dung nghiÖp vô ph¸t hμnh tiÒn vμ tæ chøc ®iÒu hßa tiÒn mÆt :1.1.2.1.X¸c ®Þnh khèi lîng tiÒn cung øng t¨ng thªm hμng n¨m: - Ng©n hμng Trung ¬ng dù kiÕn khèi lîng tiÒn ph¸t hμnh thªm hμng n¨m, tøc lμ dù kiÕn møc cÇu tiÒn t¨ng thªm hμng n¨m.Lîng tiÒn cung øng t¨ng thªm ®îc x¸c ®Þnh theo c¸c bíc sau: - Dù tÝnh sù biÕn ®éng cña tæng lîng tiÒn cung øng MS. C¸c yÕu tè ¶nh hëng ®Õn sù biÕn ®éng lîng tiÒn cung øng bao gåm: Møc t¨ng trëng kinh tÕ, tû lÖ l¹m ph¸t, tèc ®é lu th«ng tiÒn tÖ, c¸c yÕu tè kh¸c (dù tÝnh) 11 ThiNganHang.com
Trang 12
+ C«ng thøc tÝnh MS chung nh sau: MS = GDP/V Trong ®ã: GDP: Tæng s¶n phÈm quèc néi V: Vßng quay trung b×nh cña ®ång tiÒn Hay MS = tû lÖ t¨ng trëng dù tÝnh + tû lÖ l¹m ph¸t VÝ dô: Gi¶ ®Þnh ta cã c¸c sè liÖu sau: Dù kiÕn chØ tiªu t¨ng trëng kinh tÕ n¨m 2005 lμ 9%; TØ lÖ l¹m ph¸t n¨m 2005% lμ 7%; lîng tiÒn cung øng dù kiÕn ®Õn cuèi n¨m 2004 lμ 500 ngh×n tû. TÝnh lîng tiÒn cung øng cÇn ph¸t hμnh thªm vμo lu th«ng n¨m 2005. ¸p dông c«ng thøc tÝnh lîng tiÒn cung øng MS = tû lÖ t¨ng trëng + tû lÖ l¹m ph¸t Ta tÝnh ®îc : MS = 9% + 7% = 16%. VËy lîng tiÒn cung øng cÇn ph¸t hμnh thªm n¨m 2005 lμ: 500 ngh×n tû x 16% = 80.000 tû. + X¸c ®Þnh MS theo dù b¸o c¸c chØ tiªu tiÒn tÖ + MS = NFA + NDA Trong ®ã: NFA: tμi s¶n cã ngo¹i tÖ rßng NDA: tμi s¶n cã trong níc rßng Hay MS = C + D Trong ®ã: C: tiÒn mÆt ngoμi hÖ thèng ng©n hμng D: tiÒn göi t¹i c¸c ng©n hμng th¬ng m¹i ThiNganHang.comcña MS thêi kú tríc, môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ hμng n¨m ®Ó dù kiÕn møc t¨ngTuy nhiªn ®Ó dù b¸o MS chÝnh x¸c cÇn so s¸nh c¸c c¸ch tÝnh MS, diÔn biÕn MS cho n¨m tíi. - Dù kiÕn lîng tiÒn cïng øng MB t¨ng thªm hμng n¨m (lîng tiÒn trung ¬ng cÇn t¨ng thªm dù kiÕn): MB = MB dù kiÕn (MB kÕ ho¹ch) – MB thùc tÕ (MB® - §Çu kú). MB® = TiÒn ngoμi NH Nhμ níc + tiÒn göi cña c¸c tæ chøc tÝn dông t¹i NHNN (tiÒn dù tr÷ cña NHNN) 12 ThiNganHang.com
显示前 12 页。下载资料查看完整内容。
评论 (0)
暂无评论。快来抢沙发吧！