溺lưỡng bội

Định nghĩa. Lưỡng bội (ký hiệu $2n$) là trạng thái tế bào chứa hai bộ nhiễm sắc thể tương đồng, trong đó một bộ có nguồn gốc từ giao tử bố và một bộ từ giao tử mẹ. Hầu hết tế bào sinh dưỡng ở động vật và thực vật bậc cao đều là lưỡng bội.

Hiểu bằng hình ảnh: Cặp đôi giày dép luôn có chiếc trái và chiếc phải đi thành từng đôi song song: nhiễm sắc thể lưỡng bội cũng tồn tại thành từng cặp tương đồng như vậy ($2n$).

Đặc trưng di truyền

• Ở người, tế bào sinh dưỡng lưỡng bội có $2n = 46$ nhiễm sắc thể ($23$ cặp).
• Giao tử (tinh trùng/trứng) chỉ mang bộ đơn bội $n = 23$.

Ví dụ giải từng bước: Ở ruồi giấm, bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là $2n = 8$. Hỏi trong một tế bào sinh dưỡng đang ở kỳ sau của nguyên phân có bao nhiêu nhiễm sắc thể đơn?

• Bước 1: Tế bào sinh dưỡng lưỡng bội $2n = 8$.
• Bước 2: Ở kỳ sau nguyên phân, các tâm động tách nhau ra, số lượng nhiễm sắc thể tạm thời tăng gấp đôi thành trạng thái đơn: $4n = 4 \times 4 = 16$ nhiễm sắc thể đơn.

Cách nhận biết: Từ khóa "tế bào lưỡng bội $2n$", "bộ nhiễm sắc thể $2n$".