Rung động trong sản xuất GVHD: Võ Thị Kim Hân MỞ ĐẦU Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, nó tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội. Lao động có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước, xã hội, gia đình và bản thân mỗi người lao động. Bất cứ một chế độ xã hội nào, lao động của con người cũng là một trong những yếu tố quyết định nhất, năng động nhất trong sản xuất. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Xã hội có cơm ăn, áo mặc, nhà ở là nhờ người lao động. Xây dựng giàu có, tự do dân chủ cũng là nhờ người lao động. Tri thức mở mang, cũng nhờ lao động. Vì vậy lao động là sức chính của sự tiến bộ xã hội loài người". Trong quá trình lao động tạo ra của cải vật chất cho xã hội, con người luôn phải tiếp xúc với máy móc, trang thiết bị, công cụ và môi trường... Đây là một quá trình hoạt động phong phú, đa dạng và rất phức tạp, vì vậy luôn phát sinh những mối nguy hiểm và rủi ro... làm cho người lao động có thể bị tai nạn hoặc mắc bệnh nghề nghiệp. Vì vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để hạn chế được tai nạn lao động đến mức thấp nhất. Rung động trong sản xuất là một trong những tác hại nghề nghiệp thường gặp trong môi trường lao động hiện nay. Nhằm mục đích tìm hiểu những nguyên lý cơ bản của sự rung động, phân tích được sự ảnh hưởng của rung động tác động đến sức khỏe người lao động từ đó tìm ra nguyên nhân và các biện pháp khắc phục. Nhóm đã chọn đề tài: “ Rung động trong sản xuất”. Nhóm thực hiện: Nhóm 2 Trang 1 Rung động trong sản xuất GVHD: Võ Thị Kim Hân CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN I. Những khái niệm cơ bản về rung động 1. Khái niệm rung động Rung động là các dao động cơ học trong vùng hạ âm và một phần âm tần. Dạng rung động đơn giản nhất là điều hoà. Trong sản xuất thường gặp các dạng rung động phức tạp, là tổng của nhiều dao động điều hoà. Rung động của một vật thể là sự chuyển dịch tuần hoàn của trọng tâm vật thể đó khỏi vị trí cân bằng. Trong nhiều ngành sản xuất có sử dụng các thiết bị tạo ra rung động như: các máy đầm rung, chèn đá (cho nền đường xe lửa) v.v... Và nhiều thiết bị khác khi làm việc có sinh ra rung động như máy khoan đá (chạy điện hay khí nén), máy cưa cầm tay, máy tán rỉ xe chạy bằng khí nén, ôtô, máy kéo, máy cầy, máy gặt v.v... Các thiết bị nói trên khi làm việc đều sinh ra rung động một yếu tố có hại trong sản xuất. 2. Các đại lượng đặc trưng cho rung động Các đại lượng vật lý đặc trưng cho rung động Rung được định nghĩa là dao động của những giá trị chuyển dịch của điểm hoặc của hệ cơ học, ít nhất là theo một phương toạ độ. Cũng như các chuyển động dao động khác các thông số đặc trưng cho rung động gồm: Độ dịch chuyển (x ), đơn vị của độ dịch chuyển là mét Vận tốc rung (x’ ):: là đạo hàm theo thời gian của chuyển dịch rung. Đơn vị đo vận tốc rung là m/s. Gia tốc rung (x’’) là đạo hàm theo thời gian của vận tốc rung. Đơn vị đo gia tốc rung là m/s2 . Chu kỳ dao động (T): là khoảng thời gian nhỏ nhất ở các dao động tuần hoàn để mỗi một giá trị của đại lượng dao động (đặc trưng cho rung) lặp lại. Đơn vị đo chu kỳ rung là giây. Tần số dao động tuần hoàn (f): là đại lượng nghịch đảo của chu kỳ dao động. Đơn vị đo tần số là Hz. Nhóm thực hiện: Nhóm 2 Trang 2 Rung động trong sản xuất GVHD: Võ Thị Kim Hân II. Sự lan truyền của rung động Các máy móc, thiết bị trong sản xuất cũng như các phương tiện giao thông vận tải trong quá trình hoạt động thường sinh ra những dao động mạnh, nhất là với các máy móc, thiết bị làm việc với hành trình lớn, vận tốc cao. Những dao động này dưới dạng sóng cơ, thông qua các bộ phận của máy, bệ máy, sàn nhà, kết cấu công trình v.v… lan truyền ra các môi trường xung quanh làm cho các môi trường, vật chất xung quanh chịu tác động và bị dao động theo. Trong quá trình dao động lan truyền, biên độ dao động sẽ dần giảm biên độ rồi ngừng lại vì nói chung vật dao động nào cũng chuyển động trong một môi trường và chịu tác dụng ma sát của môi trường truyền dao động. Tuỳ theo lực ma sát đó lớn hay nhỏ, dao động sẽ ngưng lại