TLĐT Vận hành HT rơle bảo vệ Trạm 500kV Tháng 8/2004 MỤC LỤC Trang Chương 1: Giới thiệu chung I. Mở đầu 2 II. Khái quát về bảo vệ rơle trong hệ thống điện 2 III. Khái quát hệ thống bảo vệ rơle Trạm 500kV 3 Chương 2: Hệ thống bảo vệ rơle Trạm 500kV I. Bảo vệ đường dây 11 II. Bảo vệ thanh cái khối 12 III. Bảo vệ thanh cái đường dây 12 IV. Bảo vệ máy cắt 13 V. Vị trí lắp đặt 13 Chương 3: Thao tác và xử lý trong vận hành I. Thao tác trong vận hành 16 II. Xử lý trong vận hành 17 Chương 4: Thao tác truy cập rơle I. Rơle LFCB102 20 II. Rơle SEL321-1 24 Chương 5: Kết luận và yêu cầu đối với học viên I. Kết luận 30 II. Yêu cầu và câu hỏi ôn tập 30 Phụ lục I. Giá trị đặt các bảo vệ Trạm 500kV 31 II. Các sơ đồ mạch dòng, mạch áp 35 III. Tài liệu tham khảo 38 Trang 1/38 Nhà máy thuỷ điện Ialy 1 TLĐT Vận hành HT rơle bảo vệ Trạm 500kV Tháng 8/2004 Chương 1 GIỚI THIỆU CHUNG I. MỞ ĐẦU: Tài liệu này phục vụ công tác đào tạo và học tập cho các chức danh vận hành thiết bị điện Trạm 500kV và các chức danh vận hành khác có nội dung đào tạo phần bảo vệ rơle Trạm 500kV. Tài liệu gồm có 5 chương: • Chương 1: Giới thiệu chung. • Chương 2: Hệ thống bảo vệ rơle Trạm 500kV. • Chương 3: Thao tác và xử lý trong vận hành. • Chương 4: Thao tác truy cập rơle. • Chương 5: Kết luận và các yêu cầu đối với học viên. II. KHÁI QUÁT VỀ BẢO VỆ RƠLE TRONG HỆ THỐNG ĐIỆN: 1. Khái niệm về hệ thống bảo vệ rơle: Bất kỳ thiết bị điện nào làm việc trong mạng điện đều có thể chịu ảnh hưởng của quá trình làm việc không bình thường hoặc sự cố của hệ thống điện. Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến thiết bị gây nguy hiểm là điện áp và dòng điện tăng cao. Hiện tượng điện áp tăng cao thường gây nên sự già cỗi hoặc đánh thủng cách điện dẫn đến sự cố ngắn mạch. Mức độ ảnh hưởng của nó phụ thuộc vào độ dự trữ cách điện của thiết bị. Hiện tượng dòng điện tăng cao mà nguy hiểm nhất là ngắn mạch thường để lại hậu quả rất lớn, đó là phá huỷ thiết bị bằng tia lửa điện, tác động nhiệt, tác động cơ, gây sụt áp hệ thống và làm mất ổn định hệ thống điện. Để đảm bảo sự làm việc liên tục của các thiết bị trong hệ thống cần có những thiết bị ghi nhận sự phát sinh của hư hỏng với thời gian bé nhất, phát hiện ra phần tử bị hư hỏng để tác động cắt phần tử bị hư hỏng ra khỏi hệ thống điện. Thiết bị này được thực hiện nhờ những khí cụ điện tự động gọi là rơle. Thiết bị bảo vệ được thực hiện nhờ những rơle gọi là hệ thống bảo vệ rơle. Hệ thống bảo vệ rơle là hệ thống tự động cắt phần tử sự cố ra khỏi hệ thống điện bởi các máy cắt. Ngoài ra thiết bị bảo vệ rơle còn có chức năng nhận biết các chế độ làm việc không bình thường của các phần tử trong hệ thống và phụ thuộc vào điều kiện làm việc của thiết bị, ảnh hưởng của chế độ mà hệ thống bảo vệ rơle đưa tín hiệu cảnh báo hay cắt có thời gian. 2. Yêu cầu cơ bản đối với hệ thống bảo vệ rơle: * Tính chọn lọc: Đảm bảo bảo vệ chỉ cắt phần tử của hệ thống bị sự cố ra khỏi hệ thống điện bởi các máy cắt của chính nó, đảm bảo khả năng cung cấp điện liên tục. Cần phân biệt hai khái niệm: Trang 2/38 Nhà máy thuỷ điện Ialy 2 TLĐT Vận hành HT rơle bảo vệ Trạm 500kV Tháng 8/2004 - Chọn lọc tuyệt đối: Chỉ tác động khi có sự cố xảy ra trong trường hợp ngắn mạch ở chính phần tử được bảo vệ. - Chọn lọc tương đối: Tác động theo nguyên tắc của mình, bảo vệ có thể làm việc như là bảo vệ dự trữ khi ngắn mạch ở phần tử lân cận. * Tác động nhanh: Cắt nhanh sự cố, hạn chế được mức độ phá hoại của phần tử hư hỏng, giảm được thời gian sụt áp ở các hộ tiêu thụ và đảm bảo sự ổn định của hệ thống điện. Tuy nhiên phải kết hợp với tính chọn lọc để có sự làm việc tối ưu. * Độ nhạy: Bảo vệ rơle cần phải đủ độ nhạy cần thiết để phát hiện được những hư hỏng và tình trạng làm việc không bình thường có thể xuất hiện trong mạng điện. Khi làm việc theo đại lượng tăng khi sự cố, hệ số độ nhạy được tính: Kn = Đại lượng tác động tối thiểu / Đại lượng đặt. Thường Kn = 1,5 ÷ 2. * Độ tin cậy: Đảm bảo luôn sẵn sàng khởi động và tác động một cách chắc chắn trong tất cả các trường hợp ngắn mạch trong v