Trang 2
LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực tập và thực hiện luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ. Trước tiên, tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đến thầy giáo TS Trương Đức Toàn, người đã tận tình hướng dẫn và động viên tác giả trong suốt thời gian hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu cùng toàn thể Thầy, Cô giáo Trường Đại học Thủy Lợi đã truyền đạt, trang bị cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý giá trong suốt hai năm học vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Ủy ban nhân dân; Phòng Lao động - Thương binh và xã hội huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thu thập số liệu để thực hiện luận văn. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè, đồng nghiệp những người đã luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ, cổ vũ và động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn. Xin chân thành cảm ơn! Tác giả Tô Khánh Vân ii
Trang 3
MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.............................................................................................................i LỜI CẢM ƠN................................................................................................................. ii DANH MỤC HÌNH .......................................................................................................vi DANH MỤC CÁC BẢNG ........................................................................................... vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.......................................................................... viii MỞ ĐẦU.........................................................................................................................1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO.6 1.1 Một số khái niệm.......................................................................................................6 1.1.1 Quan niệm về nghèo...........................................................................................6 1.1.2 Quan niệm về chuẩn nghèo................................................................................8 1.1.3 Khái niệm về giảm nghèo ................................................................................10 1.2 Nội dung công tác giảm nghèo ở cấp huyện ...........................................................11 1.2.1 Công tác lập kế hoạch thực hiện các chính sách giảm nghèo ..........................11 1.2.2 Công tác tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo ..................................11 1.2.3 Công tác kiểm tra, giám sát..............................................................................14 1.3 Các tiêu chí đánh giá hộ nghèo và công tác giảm nghèo ........................................16 1.3.1 Các tiêu chí đánh giá hộ nghèo ........................................................................16 1.3.2 Các tiêu chí đánh giá công tác giảm nghèo......................................................19 1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hộ nghèo và công tác giảm nghèo ..............................21 1.4.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến hộ nghèo ..............................................................21 1.4.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác giảm nghèo ...........................................24 1.5 Kinh nghiệm giảm nghèo ở một số nước trong khu vực và một số huyện của Việt Nam ...............................................................................................................................25 1.5.1 Kinh nghiệm giảm nghèo ở một số nước trong khu vực .................................25 1.5.2 Kinh nghiệm giảm nghèo ở một số huyện của Việt Nam ................................27 1.5.3 Bài học kinh nghiệm về công tác giảm nghèo cho huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.............................................................................................................................29 1.6 Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.............................................30 Kết luận Chương 1.........................................................................................................33 iii
Trang 4
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGHÈO VÀ CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HỮU LŨNG TỈNH LẠNG SƠN GIAI ĐOẠN 2016 - 2018 ...............34 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội của huyện Hữu Lũng........................................34 2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên ....................................................................34 2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội.................................................................................36 2.2 Thực trạng hộ nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn trong thời gian qua .................................................................................................................................43 2.2.1 Khái quát về thực trạng hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn........................43 2.2.2 Thực trạng hộ nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng........................................45 2.2.3 Nguyên nhân gây ra tình trạng nghèo của các hộ dân trên địa bàn huyện Hữu Lũng..........................................................................................................................53 2.3 Thực trạng thực hiện các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn................................................................................................................57 2.3.1 Công tác lập kế hoạch thực hiện các chính sách giảm nghèo..........................57 2.3.2 Công tác tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo ..................................64 2.3.3 Công tác kiểm tra, giám sát..............................................................................71 2.4 Đánh giá chung về công tác giảm nghèo tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn ......75 2.4.1 Những kết quả đạt được trong công tác giảm nghèo .......................................75 2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân.......................................................................81 2.4.3 Bài học rút ra từ thực tiễn trong công tác giảm nghèo ....................................83 Kết luận Chương 2 ........................................................................................................84 CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PH P TH C ĐẨY CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HỮU LŨNG, TỈNH LẠNG SƠN.................................................86 3.1 Quan điểm, định hướng và mục tiêu giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn................................................................................................................86 3.1.1 Quan điểm, mục tiêu chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác giảm nghèo.........................................................................................................................86 3.1.2 Định hướng, mục tiêu giảm nghèo của tỉnh Lạng Sơn....................................89 3.1.3 Định hướng và mục tiêu giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn ............................................................................................................................90 3.2 Cơ hội và thách thức của giảm nghèo tại huyện Hữu Lũng....................................91 iv
Trang 5
3.3 Các giải pháp thúc đẩy công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn........................................................................................................................92 3.3.1 Nhóm giải pháp tạo điều kiện cho hộ nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập ...................................................................................................................................92 3.3.2 Nhóm giải pháp tạo điều kiện cho người nghèo cải thiện đời sống vật chất và tiếp cận các dịch vụ xã hội ........................................................................................96 3.3.3 Nhóm giải pháp nâng cao công tác tổ chức thực hiện công tác giảm nghèo ...99 3.4 Một số vấn đề cần quan tâm khi thực hiện các giải pháp......................................105 Kết luận Chương 3.......................................................................................................107 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.....................................................................................109 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................113 v
Trang 6
DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Sơ đồ nội dung quy trình tổ chức thực hiện giảm nghèo..............................15 Hình 2.1: Biểu đồ tỷ lệ các hộ được phỏng vấn trong từng nhóm thu nhập năm 2018 47 Hình 2.2: Biểu đồ nguồn thu nhập (không tính trợ giúp) giữa các nhóm thu nhập năm 2018 ...............................................................................................................................48 Hình 2.3: Biểu đồ tỷ lệ của khu vực phi chính thức năm 2018.....................................50 Hình 2.4: Biểu đồ những khó khăn trong việc tiếp cận việc làm năm 2018.................51 Hình 2.5: Biểu đồ thể hiện trình độ học vấn của các chủ thể được khảo sát (lớn hơn 10 tuổi) năm 2018 ...............................................................................................................51 Hình 2.6: Biểu đồ tỷ lệ người được hưởng bảo hiểm y tế năm 2018............................53 Hình 2.7: Sơ đồ tổ chức Ban chỉ đạo giảm nghèo huyện Hữu Lũng ............................58 vi
Trang 7
DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Chuẩn hộ nghèo và hộ cận nghèo ở Việt Nam .............................................18 Bảng 2.1: Tình hình sản xuất lương thực của huyện Hữu Lũng năm 2016 - 2018 .......37 Bảng 2.2. Giá trị sản xuất huyện Hữu Lũng giai đoạn 2016 - 2018..............................40 Bảng 2.3: Tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo tỉnh Lạng Sơn năm 2016 - 2018 ...................44 Bảng 2.4: Tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo huyện Hữu Lũng năm 2016 - 2018 ..............45 Bảng 2.5: Tỷ lệ các gia đình được hưởng hỗ trợ của nhà nước theo thu nhập năm 2018 .......................................................................................................................................49 Bảng 2.6: Mối liên hệ giữa trình độ học vấn và thu nhập của các chủ hộ năm 2018 ...52 Bảng 2.7: Các nguyên nhân nghèo tại huyện Hữu Lũng...............................................56 Bảng 2.8: Nhân lực tham gia Ban chỉ đạo giảm nghèo tại huyện Hữu Lũng qua 3 năm 2016 - 2018..................................................................................................59 Bảng 2.9: Tình hình ban hành văn bản và kế hoạch thực hiện XĐGN trên địa bàn huyện Hữu Lũng qua 3 năm 2016 - 2018......................................................................61 Bảng 2.10: Kết quả khảo sát đánh giá công tác lập kế hoạch thực hiện các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng....................................................................63 Bảng 2.11: Kết quả khảo sát đánh giá công tác tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng.............................................................................70 Bảng 2.12: Kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện giảm nghèo tại huyện Hữu Lũng qua 3 năm 2016 - 2018 .........................................................................................................72 Bảng 2.13: Kết quả khảo sát đánh giá công tác kiểm tra, giám sát tỉnh hình thực hiện các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng............................................74 Bảng 2.14: Kết quả cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và học sinh, sinh viên thông qua các tổ chức hội, đoàn thể giao đoạn 2016 - 2018..........................76 vii
Trang 8
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Giải thích BHYT Bảo hiểm Y tế CSHT Cơ sở hạ tầng GDP Tổng sản phẩm trong nước HĐND Hội đồng nhân dân KT-XH Kinh tế - xã hội LLLĐ Lực lượng lao động NHCSXH Ngân hàng chính sách xã hội PTNN Phát triển nông thôn TB-XH Thương binh - Xã hội UBND Ủy ban nhân dân XĐGN XĐGN WB Ngân hàng thế giới viii
Trang 9
MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đói nghèo là vấn đề xã hội mang tính toàn cầu. Hiện nay trên thế giới có khoảng 1,3 tỷ người sống trong cảnh đói nghèo (chiếm khoảng 18% dân số) và kể cả nước có thu nhập cao vẫn có một tỷ lệ dân số sống trong tình trạng nghèo nàn cả về vật chất và tinh thần. Trong khi đó đến cuối năm 2018 Việt Nam còn gần 2 triệu hộ nghèo (chiếm khoảng 7% tổng số hộ dân). Đói nghèo không chỉ làm cho hàng triệu người không có cơ hội được hưởng những thành quả văn minh tiến bộ của loài người mà còn gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Đói nghèo luôn đi liền với trình độ dân trí thấp, tệ nạn xã hội, bệnh tật phát triển, mất trật tự an ninh chính trị. Cũng như các nước trong khu vực và trên thế giới, Việt Nam ta luôn đặt con người là vị trí trung tâm của sự phát triển, coi xóa giảm nghèo (XĐGN) là một trong những mục tiêu cơ bản của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả là trong vòng 3 thập kỷ qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu lớn trong công tác xóa đói, giảm nghèo, được cộng đồng Quốc tế công nhận và đánh giá cao. Tỷ lệ nghèo của Việt Nam năm 1993 là 58,1% đã giảm nhanh chóng xuống còn 28,9% năm 2002 và còn khoảng 7% vào năm 2018. Có được sự thành công như vậy là do Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến công tác xóa đói, giảm nghèo, coi xóa đói, giảm nghèo là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng. Nhiều chương trình, dự án xóa đói, giảm nghèo đã được thực hiện kết hợp với các chính sách phát triển khác đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo, thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, địa bàn và các dân tộc. Mặc dù tỷ lệ nghèo trên cả nước đã giảm, ở một số vùng miền, địa phương tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao do điều kiện kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn cũng như công tác giảm nghèo được thực hiện chưa hiệu quả. Tỉnh Lạng Sơn, đặc biệt huyện Hữu Lũng là một trường hợp như vậy. Hữu Lũng là huyện miền núi nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Lạng Sơn, với tổng diện tích tự nhiên 806,74 Km2, số dân 118.538 người (Số liệu tại Cục Thống kê tỉnh Lạng Sơn năm 2018), với 7 dân tộc bao gồm: Tày, Nùng, Kinh, Dao, Hoa, Cao Lan, Sán 1
Trang 10
Dìu. Huyện có 01 thị trấn, 25 xã với 247 thôn, bản, khối phố. Toàn huyện có 08 xã đặc biệt khó khăn; 86 thôn đặc biệt khó khăn của 06 xã khu vực II và 08 xã khu vực III thuộc diện được hưởng Chương trình 135 giai đoạn II của Chính phủ. Thu nhập của người dân trên địa bàn huyện còn thấp, cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, kinh tế phát triển không đồng đều, trình độ dân trí thấp. Trong những năm qua, thực hiện chương trình xóa đói, giảm nghèo, với sự phấn đấu, nỗ lực không ngừng các cấp, các ngành và Nhân dân trong huyện, Hữu Lũng đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, công tác giảm nghèo đang đứng trước những khó khăn, thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo còn cao và tình trạng tái nghèo còn phổ biến. Vấn đề giảm nghèo đạt mục tiêu của tỉnh và huyện đề ra là cực kỳ khó khăn. Vì vậy việc phân tích, đánh giá, đồng thời nghiên cứu đưa ra các giải pháp đồng bộ nhằm giảm nghèo có hiệu quả trên địa bàn huyện Hữu Lũng là nhiệm vụ hết sức cần thiết. Xuất phát từ ý nghĩa, tầm quan trọng và sự cần thiết của công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện miền núi như đã trình bày ở trên, tác giả chọn đề tài “Một số giải pháp giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn” làm đề tài nghiên cứu với mong muốn tìm ra được những giải pháp nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng. 2. Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về đói nghèo và công tác giảm nghèo, đánh giá thực trạng công tác giảm nghèo tại vùng nghiên cứu để tìm ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế; qua đó đề xuất được các giải pháp phù hợp, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu về các hộ nghèo và công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. 2
Trang 11
3.2. Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: 26/26 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. - Về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng giai đoạn 2016 - 2018. - Phạm vi về nội dung: Tập trung nghiên cứu thực trạng nghèo, nguyên nhân gây nghèo và những hạn chế trong công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, từ đó đề xuất một số các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2020 - 2025. 4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 4.1. Cách tiếp cận Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác giảm nghèo nói chung, liên hệ với địa bàn tỉnh Lạng Sơn và huyện Hữu Lũng nói riêng. Khảo sát đánh giá thực trạng đói nghèo, các giải pháp thực hiện giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, từ đó rút ra kết quả đạt được cần phát huy, những hạn chế và nguyên nhân cần đề xuất giải pháp khắc phục. Đề xuất các các chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. 4.2. Phương pháp nghiên cứu Các phương pháp cụ thể được áp dụng trong nghiên cứu gồm: Phương pháp nghiên cứu tài liệu, văn bản quy định và chính sách có liên quan đến công tác giảm nghèo, phương pháp kế thừa, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh. Số liệu được sử dụng trong luận văn bao gồm số liệu sơ cấp và số liệu thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được khai thác, thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học như phỏng vấn và điều tra khảo sát: + Đối tượng điều tra: Đối tượng điều tra là các cán bộ xã trực tiếp và gián tiếp làm công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện để đánh giá thực trạng công tác thực hiện chính sách 3
Trang 12
giảm nghèo trên địa bàn huyện. + Nội dung điều tra khảo sát: Các nội dung của bảng câu hỏi tập trung vào đánh giá các khía cạnh liên quan đến tình trạng nghèo của các hộ dân và công tác thực hiện giảm nghèo tại địa phương, những điểm mạnh, điểm yếu, tồn tại và hạn chế trong việc thực hiện công tác giảm nghèo, giảm nghèo bền vững hiện nay. Trong đó tập trung vào hiệu quả của các các chính sách giảm nghèo được chính quyền huyện Hữu Lũng áp dụng thực hiện hiện nay. Số liệu thứ cấp bao gồm các tài liệu, báo cáo tổng hợp, số liệu thống kê có liên quan đến công tác giảm nghèo và thực hiện chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn trong một số năm gần đây. 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 5.1. Ý nghĩa khoa học Đề tài nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về giảm nghèo; tổng hợp, phân tích những kinh nghiệm thực tiễn để đề xuất những giải pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo. Những kết quả của luận văn có giá trị tham khảo trong nghiên cứu, quản lý liên quan đến công tác giảm nghèo trên phạm vi cả nước. 5.2. Ý nghĩa thực tiễn Những phân tích, đánh giá thực trạng và các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Những giải pháp đề xuất có thể được áp dụng trên địa bàn huyện Hữu Lũng và là tài liệu tham khảo cho các huyện khác trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn cũng như các địa phương khác trong cả nước. 6. Dự kiến kết quả đạt được - Nghiên cứu và hệ thống hóa được cơ sở lý luận, thực tiễn trong công tác giảm nghèo bao gồm nội dung, tiêu chí đánh giá, những nhân tố ảnh hưởng, những bài học kinh nghiệm và những công trình nghiên cứu có liên quan; - Phân tích được thực trạng nghèo và công tác giảm nghèo trên địa bàn huyện Hữu 4
Hiển thị 12 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!