Đang tạo bản xem trước...
LỜI CAM ĐOAN Tác giả luận văn xin cam đoan bản luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của cá nhân tác giả. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày ....... tháng....... năm 2019 Tác giả Nguyễn Đức Chung i
LỜI CẢM ƠN Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo và các thầy cô giáo Trường Đại học Thủy Lợi Hà Nội. Tác giả đặc biệt cảm ơn TS Trương Đức Toàn, đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết, tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tác giả xin trân trọng cảm ơn sâu sắc tới các Cán bộ thầy cô trong khoa Kinh tế và quản lý và Phòng đào tạo sau đại học của trường Đại học Thủy Lợi Hà Nội, tới tập thể lãnh đạo và cán bộ của các phòng, ban chuyên môn của huyện Đoan Hùng: Tài nguyên - Môi trường; Lao động - TB & XH; Bồi thường giải phóng mặt bằng; Quản lý dự án xây dựng công trình hạ tầng huyện; những người đã hỗ trợ tích cực cho tác giả trong quá trình thu thập số liệu và hoàn chỉnh báo cáo của đề tài. Tác giả xin chân thành cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp và những người thân trong gia đình đã ủng hộ, tạo điều kiện, chia sẻ khó khăn và thường xuyên động viên khích lệ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thiện luận văn này. Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả Nguyễn Đức Chung ii
MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.............................................................................................................i LỜI CẢM ƠN................................................................................................................. ii DANH MỤC HÌNH ẢNH..............................................................................................vi DANH MỤC BẢNG.....................................................................................................vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.......................................................................... viii MỞ ĐẦU.........................................................................................................................1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI NÔNG DÂN BỊ THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP............6 1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác tạo việc cho người nông dân bị thu hồi đất................................................................................................................................6 1.1.1 Nông dân, hộ nông dân và đặc điểm kinh tế của hộ nông dân ...................6 1.1.2 Khái niệm về lao động và việc làm...........................................................10 1.1.3 Các khái niệm liên quan đến việc làm cho nông dân bị thu hồi đất .........17 1.1.4 Quan niệm về việc làm cho nông dân bị thu hồi đất.................................23 1.1.5 Tác động của thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đến việc làm của nông dân........................................................................................25 1.1.6 Nội dung và tiêu chí đánh giá kết quả tạo việc làm cho nông dân bị thu hồi đất.................................................................................................................31 1.2 Phương thức tạo việc làm và các nhân tố ảnh hưởng đến tạo việc làm của nông dân bị thu hồi đất.......................................................................................................34 1.2.1 Các phương thức tạo việc làm...................................................................34 1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng..............................................................................37 1.3 Kinh nghiệm về công tác tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất ở trong và ngoài nước............................................................................................................39 1.3.1 Kinh nghiệm ở trong nước........................................................................39 1.3.2 Kinh nghiệm ở nước ngoài........................................................................41 1.4 Tổng quan các công trình nghiên cứu về công tác tạo việc làm của một số địa phương.......................................................................................................................42 1.4.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến việc làm cho người bị thu hồi đất ............................................................................................................................42 iii
1.4.2 Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài việc làm cho nông dân bị thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở huyện Đoan Hùng.........................................................................................................44 Kết luận chương 1 .........................................................................................................46 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI NÔNG DÂN BỊ THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN ĐOAN HÙNG GIAI ĐOẠN 2013- 2018.....................................................................................................................48 2.1 Giới thiệu về huyện Đoan Hùng.........................................................................48 2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên.................................................................48 2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội..........................................................................51 2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội.............................57 2.1.4 Hiện trạng sử dụng đất đai của huyện Đoan Hùng...................................59 2.1.5 Tình hình quản lý sử dụng đất. .................................................................62 2.2 Thực trạng công tác tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đoan Hùng. ................................................................................65 2.2.2 Trình tự thực hiện công tác tạo việc làm ..................................................85 2.2.3 Về chính sách tạo việc làm .......................................................................89 2.3 Đánh giá chung về công tác tạo việc làm cho người nông dân trên địa bàn huyện Đoan Hùng................................................................................................................90 2.3.1 Kết quả dạt được.......................................................................................90 2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân................................................................93 Kết luận chương 2 .........................................................................................................95 CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY NHANH CÔNG TÁC TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI NÔNG DÂN BỊ THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN ĐOAN HÙNG96 3.1 Dự báo tình hình thu hồi đất và nhu cầu giải quyết việc làm cho nông dân khi thu hồi đất tại huyện Đoan Hùng giai đoạn 2015-2020............................................96 3.2 Quan điểm về tạo việc làm cho nông dân bị thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa...............................................................................................97 3.2.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước...........................................................97 3.2.2 Quan điểm của đề xuât đối với huyện Đoan Hùng...................................98 iv
3.3 Một số giải pháp nhằm đẩy nhanh công tác tạo việc làm khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện Đoan Hùng ..............................101 3.3.1 Nhóm giải pháp về ban hành, thực hiện chủ trương, chính sách của Nhà nước tại huyện Đoan Hùng ..............................................................................101 3.3.2 Nhóm giải pháp đối với người nông dân bị thu hồi đất và đào tạo việc làm ..........................................................................................................................108 3.3.3 Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp sử dụng đất thu hồi....................112 Kết luận chương 3 .......................................................................................................114 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.....................................................................................116 TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................118 v
DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1 Bản đồ hành chính huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ ....................................49 vi
DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ51 Bảng 2.2 Kết quả sản xuất ngành nông nghiệp.............................................................51 Bảng 2.3 Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 của huyện Đoan Hùng.............................60 Bảng 2.4 Kết quả thu hồi đất của huyện từ năm 2013 đến tháng 12/2018....................65 Bảng 2.5 Hệ thống chỉ tiêu số liệu năm 2018 ...............................................................67 Bảng 2.6 Hệ thống chỉ tiêu số liệu năm 2018 ...............................................................68 Bảng 2.7 Kết quả thực hiện hỗ trợ dạy nghề cho lao động nông thôn trong 5 năm (2012-2017) ...................................................................................................................70 Bảng 2.8 Tổng hợp tình hình thực hiện chương trình MTQG việc làm và dạy nghề giai đoạn 2017 – 2018 ..........................................................................................................74 Bảng 2.9 Kết quả thực hiện đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ của chương trình MTQG việc làm và dạy nghề từ khi thực hiện đến hết năm 2017.............................................75 Bảng 2.10 Tổng hợp kết quả thu hồi đất dự án đường cầu Kim Xuyên tới quốc lộ 2 và đường Hồ Chí Minh.......................................................................................................79 Bảng 2.11 Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ dự án đường cầu Kim Xuyên tới quốc lộ 2 và đường Hồ Chí Minh...........................................................................................80 Bảng 2.12 Tổng hợp kết quả thu hồi đất dự án xây dựng khu dân cư mới phía Tây Nam thị trấn Đoan Hùng. ..............................................................................................83 Bảng 2.13 Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ dự án xây dựng khu dân cư mới phía Tây Nam thị trấn Đoan Hùng........................................................................................84 Bảng 2.14 Loại đất, diện tích thu hồi của 02 dự án.......................................................91 vii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BTNMT Bộ tài nguyên môi trường CNH Công nghiệp hoá CNXH Chủ nghĩa xã hội CP Chính phủ ĐTH Đô thị hoá GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GPMB Giải phóng mặt bằng GPMB Giải phóng mặt bằng MTQG Mục tiêu Quốc gia GQVL Giải quyết việc làm HĐH Hiện đại hoá KCN Khu công nghiệp KT – XH Kinh tế - xã hội LĐNT Lao động nông thôn LĐTBXH Lao động thương binh xã hội NĐ Nghị định QĐ-UBND Quyết định của uỷ ban nhân dân tỉnh TĐC Tái định cư UBND Uỷ ban nhân dân viii
MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nước ta đang trong thời kỳ thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều dự án như các khu công nghiệp, khu chế xuất, nhà máy, các khu đô thị mới, đường giao thông v.v… đang được triển khai xây dựng một cách mạnh mẽ. Tuy nhiên, để có quỹ đất thực hiện các loại dự án trên thì phải thu hồi đất của các hộ dân trong đó có đất Nông nghiệp các hộ dân đang sản xuất nông nghiệp. Trên thực tế từ nhiều dự án, số lượng đất Nông nghiệp và số lượt hộ dân bị thu hồi đất Nông nghiệp chiếm một tỷ lệ lớn hơn rất nhiều so với các loại đất khác cùng bị thu hồi trong một dự án, vì vậy vấn đề việc làm của người nông dân sau khi bị thu hồi đất được coi là vấn đề rất bức xúc. Đây cũng là thách thức lớn đối với chiến lược phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn nói riêng và phát triển kinh tế đất nước nói chung. Đoan Hùng là huyện trung du miền núi phía Tây Bắc của tỉnh Phú Thọ, trung tâm cách huyện Đoan Hùng 56km, là một huyện chậm phát triển về kinh tế, các vấn đề về giao thông cơ sở hạ tầng còn yếu kém, sản phẩm nông nghiệp là nguồn thu chính của người dân trong huyện. Trong những năm qua nền kinh tế của huyện đã có những thay đổi rõ rệt, người dân toàn huyện tập trung, tranh thủ mọi nguồn lực đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội nói chung và phát triển hạ tầng đô thị nói riêng. Để đạt được mục tiêu nêu trên, huyện Đoan Hùng phải triển khai nhiều hoạt động như: Quy hoạch đô thị, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, quản lý đô thị, trong đó công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng được xác định là một trong những khâu đột phá để xây dựng phát triển huyện Đoan Hùng. Nhưng cùng với sự phát triển của huyện, cùng với quá trình đô thị hoá nông thôn, diện tích đất nông nghiệp của huyện cũng đang phải nhường chỗ cho các khu công nghiệp, các khu đô thị các công trình hạ tầng kỹ thuật. Người nông dân quanh năm chỉ bám với đồng ruộng, hoạt động lúc nông nhàn của họ cũng gắn liền với cánh đồng, thu nhập chỉ trông chờ vào mấy sào ruộng, việc sản xuất lại phụ thuộc phần lớn vào tự nhiên. Mặt khác, người nông dân thường rất dễ bị tổn thương trước sự chi phối khắc nghiệt của thị trường. Hiện tại việc mất đất, mất tư liệu sản xuất, khiến nông dân không có việc làm, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Với một huyện đang 1
trên đà phát triển như Đoan Hùng thì việc tạo việc làm cho nông dân mất đất nông nghiệp là một việc làm rất cấp thiết. Vì vậy, sau một thời gian tìm hiểu về thực trạng việc làm của người nông dân sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp ở huyện Đoan Hùng, tác giả đã quyết định chọn đề tài: “Giải pháp tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ” làm Luận văn Thạc sỹ của mình. 2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng (trong giai đoạn 2013 - 2018) về công tác tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đoan Hùng. Đề xuất các giải pháp tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp và hạn chế các tác động tiêu cực để phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Từ đó gợi mở những hướng đi cho các hộ nông dân khắc phục khó khăn, có được phương án tìm kiếm việc làm tốt nhất. Đồng thời, đề xuất một số ý kiến với tỉnh Phú Thọ, chính quyền huyện Đoan Hùng sao cho việc tạo việc làm cho nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp đạt hiệu quả cao hơn. 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 3.1. Đối tượng nghiên cứu - Đề tài tập trung nghiên cứu việc tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất trên địa bàn huyện Đoan Hùng. 3.2. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Là tất cả các vấn đề lý thuyết và thực tiễn bảo đảm cơ sở khoa học cho những giải pháp được đề xuất về tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp, ở đây tạo việc làm cho người nông dân bao gồm cả chuyển đổi nghề và tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp. - Luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận, ứng dụng để đánh giá thực trạng công tác tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp. - Đề xuất những giải pháp tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp. 2
- Về không gian: Đề tài được thực hiện trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. - Về số liệu: Dùng phân tích, đánh giá thực trạng các vấn đề liên quan trên địa bàn huyện Đoan Hùng giai đoạn 2013-2018. 4. Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn sẽ làm rõ những nội dung sau: - Tổng quan có chọn lọc các vấn đề lý luận về giải pháp tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp. - Nghiên cứu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tình hình sử dụng đất và chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất của huyện Đoan Hùng, điều tra việc thực hiện chính sách tạo việc làm cho người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn nghiên cứu, điều tra tình hình đời sống, việc làm của người dân trước và sau khi bị Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn nghiên cứu. - Đánh giá việc thực hiện chính sách tạo việc làm cho người nông dân khi bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn nghiên cứu và đề xuất các giải pháp tạo việc làm cho người nông dân khi bị thu hồi đất nông nghiệp cần thực hiện trong thời gian tới nhằm ổn định và nâng cao đời sống của người nông dân có đất nông nghiệp bị thu hồi cả trong hiện tại và tương lai. 5. Phương pháp nghiên cứu 5.1. Phương pháp điều tra khảo sát, thực địa Thu thập các tài liệu, văn bản, chính sách có liên quan đến công tác tạo việc làm cho người nông dân khi bị thu hồi đất nông nghiệp của các dự án từ các phòng, ban chuyên môn, ban quản lý các dự án của huyện Đoan Hùng, cụ thể: - Các văn bản, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác quản lý đất đai, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người bị thu hồi đất. - Các văn bản của UBND tỉnh Phú Thọ và UBND huyện Đoan Hùng. 3
- Các tài liệu thống kê liên quan đến công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, công tác tạo việc làm cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp của huyện Đoan Hùng trong giai đoạn 2013- 2018. - Các tài liệu thống kê về tình hình dân số, lao động, kinh tế, xã hội trên địa bàn huyện Đoan Hùng. - Các công trình nghiên cứu, dự án thực hiện trên địa bàn huyện giai đoạn 2013 – 2018. Trong quá trình nghiên cứu, Học viên thu thập các nguồn số liệu thứ cấp. Đồng thời kết hợp một số kết quả đã được tổng hợp, Học viên kế thừa và sử dụng làm thông tin đầu vào để xử lý, phân tích. - Thu thập số liệu thứ cấp: Sử dụng các thông tin có sẵn từ các nguồn như: Số liệu thống kê kiểm kê đất đai hàng năm, thông tin truyền thông đại chúng, niên giám thống kê của huyện, các báo cáo về GQVL của UBND huyện Đoan Hùng... 5.2. Phương pháp thống kê Sử dụng phần mềm Excel để chia thành các nhóm hộ khác nhau, nhằm đánh giá mức độ tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp và thu nhập của từng nhóm hộ: những hộ bị thu hồi đất, những hộ còn nguyên đất, thu nhập của các hộ còn nguyên đất, những hộ bị thu hồi đất, việc làm... 5.3. Phương pháp phân tích, tổng hợp Trên cơ sở nguồn tư liệu thu thập được, tiến hành phân tích và tổng hợp để làm nổi bật các vấn đề nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phân tích thực trạng các tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp đến người nông dân sử dụng đất nông nghiệp, từ đó có những giải pháp chủ yếu để góp phần thu hồi đất hiệu quả, nhằm phát triển KT - XH của địa phương. 4
Hiển thị 12 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!