Đang tạo bản xem trước...
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG -------***-------- LUẬN VĂN THẠC SĨ TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HOÁ THU NHẬP VÀ THU NHẬP PHI TÍN DỤNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM Ngành: Tài chính - Ngân hàng NGUYỄN TRUNG DŨNG Hà Nội, 2022
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG -------***-------- LUẬN VĂN THẠC SĨ TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HOÁ THU NHẬP VÀ THU NHẬP PHI TÍN DỤNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM Ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 8340201 Họ và tên học viên: Nguyễn Trung Dũng Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Thuỷ Hà Nội, 2022
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc cụ thể, rõ ràng. Luận văn kế thừa các công trình nghiên cứu của những người đi trước và có sự bổ sung những tư liệu mới và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Học viên luận văn Nguyễn Trung Dũng
ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, lời đầu tiên tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Cô TS. Nguyễn Thu Thuỷ, người đã dành thời gian quý báu, hết lòng hướng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Xin tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý Thầy, Cô Trường Đại học Ngoại thương đã tận tình truyền đạt kiến thức quý báu cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo cơ quan và các đồng nghiệp đã tạo điều kiện, giúp đỡ để tôi hoàn thành chương trình học. Và cuối cùng xin cảm ơn những người thân trong gia đình và bạn bè luôn bên cạnh giúp đỡ, động viên về mặt tinh thần, ủng hộ tôi trong thời gian học tập và thực hiện luận văn thạc sĩ.
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii DANH MỤC VIẾT TẮT ........................................................................................ vi DANH MỤC BẢNG............................................................................................... vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ......................................................................................... viii TÓM TẮT................................................................................................................ ix ABSTRACT...............................................................................................................x PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................................1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU......................7 1.1. Lược khảo các công trình nghiên cứu quốc tế.............................................7 1.1.1. Nghiên cứu đa quốc gia............................................................................7 1.1.2. Nghiên cứu đối với từng quốc gia phát triển ..........................................8 1.1.3. Nghiên cứu đối với từng quốc gia đang phát triển .................................9 1.2. Lược khảo các công trình nghiên cứu trong nước....................................11 1.3. Đánh giá các công trình nghiên cứu và tính mới của đề tài nghiên cứu.13 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HOÁ THU NHẬP VÀ THU NHẬP PHI TÍN DỤNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ........................................19 2.1. Đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng của ngân hàng thương mại ........................................................................................................................19 2.1.1. Thu nhập, thu nhập lãi thuần và thu nhập phi tín dụng của ngân hàng thương mại.........................................................................................................19 2.1.2. Đa dạng hoá thu nhập của ngân hàng thương mại..............................21 2.1.3. Lý thuyết nền tảng về đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng của ngân hàng thương mại...............................................................................24 2.2. Hiệu quả hoạt động của kinh doanh của ngân hàng thương mại............29 2.2.1. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại .................................................................................................................29
iv 2.2.2. Đo lường hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại30 2.3. Nhận diện sự tác động của đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại .............31 CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................33 3.1. Phát triển giả thuyết nghiên cứu.................................................................33 3.2. Mô hình nghiên cứu .....................................................................................34 3.2.1. Tác động của đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam ............................................................................................................34 3.2.2. Tác động phi tuyến của thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam................35 3.3. Đo lường biến nghiên cứu............................................................................36 3.3.1. Biến phụ thuộc........................................................................................36 3.3.2. Đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng..................................36 3.3.3. Biến kiểm soát.........................................................................................37 3.4. Dữ liệu nghiên cứu .......................................................................................40 3.4.1. Nguồn dữ liệu .........................................................................................40 3.4.2. Thực trạng đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam..................................................40 3.4.3. Thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam..................................................................................47 3.5. Phương pháp xử lý số liệu ...........................................................................49 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU..............................................................52 4.1. Thống kê mô tả biến nghiên cứu.................................................................52 4.2. Phân tích tác động của đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam...............................................................................................................53 4.1.1. Phân tích tương quan.............................................................................53 4.1.2. Kiểm định mô hình hồi quy dữ liệu bảng..............................................55
v 4.1.3. Kết quả hồi quy và thảo luận tác động của đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam ....................................................................57 4.3. Phân tích tác động phi tuyến của thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam........66 CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ CÁC HÀM Ý ĐỐI VỚI ĐA DẠNG HOÁ THU NHẬP, THU NHẬP PHI TÍN DỤNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM ......................................................................................................73 5.1. Kết luận.........................................................................................................73 5.2. Các hàm ý đối với đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam................................................................................................74 5.2.1. Hàm ý đối với đa dạng hoá thu nhập.....................................................74 5.2.2. Hàm ý đối với thu nhập phi tín dụng.....................................................77 5.2.3. Hàm ý đối với năng lực tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần...............................................................................................................79 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu.....................................................................83 TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................84 PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC NGÂN HÀNG................................................92 PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ XỬ LÝ SỐ LIỆU .........................................................93
vi DANH MỤC VIẾT TẮT Ký hiệu Giải thích BCTC Báo cáo tài chính CLDV Chất lượng dịch vụ CNTT Công nghệ thông tin CSTT Chính sách tiền tệ DIV Đa dạng hoá thu nhập DPRR Dự phòng rủi ro DVNH Dịch vụ ngân hàng FE Mô hình hiệu ứng cố định GMM Mô hình xu hướng tổng quát HQHĐKD Hiệu quả hoạt động kinh doanh NHĐT Ngân hàng điện tử NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NII Tỷ lệ thu nhập phi tín dụng NQ Nghị quyết Pooled Mô hình bình phương tối thiểu dữ liệu bảng QĐ-TTg Quyết định của thủ tướng chính phủ QH Quốc hội QTRR Quản trị rủi ro RE Mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên ROA Tỷ suất sinh lời trên tài sản ROE Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu RRTD Rủi ro tín dụng SPDV Sản phẩm dịch vụ SXKD Sản xuất kinh doanh TCTD Tổ chức tín dụng TNPTD Thu nhập phi tín dụng TSĐB Tài sản đảm bảo TTĐT Thanh toán điện tử Worldbank Ngân hàng thế giới
vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu.......................................................15 Bảng 2.1. Tổng hợp các lý thuyết về đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng của ngân hàng thương mại ........................................................................................25 Bảng 3.1. Đo lường biến nghiên cứu ........................................................................39 Bảng 4.1. Thống kê các biến nghiên cứu..................................................................53 Bảng 4.2. Phân tích tương quan giữa đa dạng hoá thu nhập, thu nhập phi tín dụng và ROA ..........................................................................................................................54 Bảng 4.3. Phân tích tương quan giữa đa dạng hoá thu nhập, thu nhập phi tín dụng và ROE...........................................................................................................................54 Bảng 4.4. Kiểm định Hausman lựa chọn mô hình hồi quy.......................................55 Bảng 4.5. Kiểm định phương sai sai số thay đổi ......................................................56 Bảng 4.6. Kiểm định tự tương quan phần dư đơn vị chéo........................................56 Bảng 4.7. Kiểm định tự tương quan chuỗi................................................................56 Bảng 4.8. Tác động của đa dạng hoá thu nhập và thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTMCP tại Việt Nam............................................59 Bảng 4.9. Tác động của đa dạng hoá thu nhập và các thành phần thu nhập phi tín dụng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTMCP tại Việt Nam ............................60 Bảng 4.10 : Kiểm định mô hình ngưỡng...................................................................66 Bảng 4.11. Xác định ngưỡng tỷ lệ thu nhập phi tín dụng.........................................67 Bảng 4.12. Hồi quy mô hình ngưỡng tác động của thu nhập phi tín dụng và hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTMCP tại Việt Nam............................................68 Bảng 4.13. Chỉ số hiệu quả hoạt động kinh doanh và đa dạng hoá của một số quốc gia trên thế giới .........................................................................................................70 Bảng 4.14. Tỷ lệ thu nhập phi tín dụng và các cấu phần của các NHTM tại một số quốc gia trên thế giới.................................................................................................72 Bảng 5.1. Khuyến nghị về tỷ lệ đa dạng hoá thu nhập và TNPTD của các NHTMCP ...................................................................................................................................74 Bảng 5.2. Khuyến nghị về tỷ lệ TNPTD và các cấu phần giai đoạn 2023-2027......77
viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1. Thu nhập và lợi nhuận sau thuế của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2011-2021.........................................................................................................41 Biểu đồ 3.2. Cơ cấu thu nhập hoạt động của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2011-2021..................................................................................................................43 Biểu đồ 3.3. Tỷ lệ các thành phần thu nhập phi tín dụng của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2011 – 2021......................................................................................45 Biểu đồ 3.4. Đa dạng hóa thu nhập và thu nhập phi tín dụng của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2011– 2021 ...............................................................................47 Biểu đồ 3.5. ROA và ROE bình quân của các NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2011- 2021...........................................................................................................................49
ix TÓM TẮT Mục tiêu nghiên cứu: Câu hỏi về việc liệu đa dạng hóa thu nhập, gia tăng TNPTD có cải thiện hiệu HQHĐKD của các trung gian tài chính hay không vẫn còn nhiều tranh cãi và chưa có được câu trả lời thống nhất trong tài liệu nghiên cứu trước. Nghiên cứu này nhàm mục đích phân tích và đánh giá vai trò của đa dạng hóa thu nhập, TNPTD đến HQHĐKD của các NHTMCP tại Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu: Dữ liệu nghiên cứu bao gồm 27 NHTMCP tại Việt Nam giai đoạn 2011-2021. Sử dụng phương pháp ước lượng SYS-GMM (System Generalised Method of Moments) của Arellano và cộng sự (1991) cho biến trễ ROA và ROE. Mô hình ngưỡng (Thres hold model) của Hansen (1999) được sử dụng để đánh giá tác động phi tuyến của TNPTD đến HQHĐKD của các NHTMCP. Kết quả nghiên cứu: Hồi quy SYS - GMM cho kết quả thú vị đó là ROE của các ngân hàng có thể được cải thiện thông qua chiến lược đa dạng hoá thu nhập. Nhưng đối với ROA thì ngược lại. Thu nhập từ phí dịch vụ, thu nhập từ hoạt động giao dịch và thu nhập khác tác động tích cực đến ROA. Còn đối với ROE cho kết quả ngược lại. Nghiên cứu này vẫn chưa xác định được ngưỡng tỷ lệ TNPTD sẽ đảo chiều tác động đến HQHĐKD, tỷ lệ TNPTD vẫn nằm sườn bên trái chữ U, nhưng nghiên cứu có phát hiện quan trọng ngưỡng tối thiểu để việc gia tăng tỷ lệ TNPTD có lợi cho hoạt động kinh doanh của NHTMCP đo lường bằng ROA và ROE. TNPTD muốn tạo ra ROE cao hơn cần phải tăng cao hơn 27,11% trong ngắn hạn. Nếu có chiến lược cho TNPTD phù hợp kéo tỷ lệ TNPTD tăng lên mức 46,62% thì đạt giá trị tối ưu có lợi tốt nhất cho cả ROA và ROE. Hàm ý đưa ra ở đây là các NHTMCP Việt Nam được khuyến khích tăng mạnh hơn nữa đa dạng hoá thu nhập và tỷ lệ TNPTD.Vận dụng kết quả nghiên cứu trước và kinh nghiệm thực tiễn, học viên khuyến nghị NII mà các NHTMCP Việt Nam cần phấn đấu trong giai đoạn 5 năm tới sẽ là mức 36%. Trong đó ngân hàng có vốn nhà nước cần gia tăng tỷ lệ trên 43% và tối thiểu ít nhất phải là 30%; các ngân hàng tư nhân cần tăng NII tối thiểu là 35%. Các ngân hàng lớn cần phải nỗ lực đạt được NII xấp xỉ 38%, ngân hàng vừa và nhỏ 39% và ngân hàng nhỏ cần có NII tối thiểu 32%. Hướng nghiên cứu: Cập nhật dữ liệu, đánh giá chi tiết cụ thể vai trò của quản trị doanh nghiệp, sở hữu quản trị trong chiến lược đa dạng hoá thu nhập, TNPTD của các NHTM. Đồng thời xác định rõ tác động phi tuyến của TNPTD đến HQHĐKD dựa trên mô hình và dữ liệu cập nhật hơn. Từ khoá: Đa dạng hoá thu nhập, thu nhập phi tín dụng, hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng, SYS-GMM, Threshold Model.
x ABSTRACT Research objective: The question of income diversification and increasing interest income improving financial intermediary's performance has been controversial and given a unified answer in the literature. This study aims to analyze and evaluate the role of income diversification and non-interest income in the joint- stock commercial bank's performance in Vietnam. The methodology: Research data includes 27 joint stock commercial banks (JSCBs) in Vietnam from 2011 to 2021. SYS-GMM (System Generalized Method of Moments) (Arellano et al., 1991) using lagged ROA and ROE. The threshold model (Hansen, 1999) was used to evaluate the nonlinear impact of non-interest income rate (NII) on JSCBs' performance in Vietnam. The results: SYS - GMM estimation gave fascinating results, which ROE could improve by the bank’s income diversification strategies. Impacted income diversification on ROA was the opposite. Fees, trading activities, and other income positively affect ROA. ROE was the opposite result. This study had not determined the threshold for NII impacting bank performance; NII was still on the left side of the U Sharpe but found minimum threshold NII to benefit JSCBs performance measured by ROA and ROE. NII would like to generate a higher ROE and needs to go higher than 27.11% in the short term. If there were an appropriate strategy for NII to increase by approximately 46.62%, JSCBs would achieve the optimal benefits of both ROA and ROE. The implication encouraged further increasing JSCBs’ income diversification and bank performance. JSCBs need to take NII up 36% for the next five years, and the state-owned banks increase the ratio between 30% and 43% while the private banks would expand their NII by at least 35%. Large, small-medium and small banks should achieve an NII of approximately 38%, 39%, and 32%. Limitations and research directions: Updating data and evaluate the role of corporate governance, management ownership for the income diversification strategies, and non-interest income. Impact nonlinear NII on the bank’s business performance based on data and update models. Keywords: Income diversification, non interest income, bank performance, SYS-GMM, Threshold Model.
Hiển thị 12 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!