Trang 1
1 MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Hoạt động tổ chuyên môn (HĐTCM) là hoạt động đóng vai trò chủ đạo, là biện pháp quan trọng để thay đổi chất lượng học tập của học sinh và văn hóa nhà trường cũng như tiến trình đổi mới nhà trường. Quản lý HĐTCM không chỉ giúp nhà trường đánh giá kết quả học tập của học sinh, mà thông qua đó, đánh giá chất lượng giảng dạy của giáo viên, từ đó có kế hoạch điều chỉnh kịp thời trong công tác quản lý các hoạt động này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của nhà trường. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) đã xác định mục tiêu: “Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lí, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống GD&ĐT; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”; “ Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ GD&ĐT về ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông (THPT) và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định: “Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học trung học cơ sở, THPT. Mỗi tổ chuyên môn (TCM) có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự
Trang 2
2 quản lý chỉ đạo của hiệu trưởng, do hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của TCM và giao nhiệm vụ vào đầu năm học” [5]. Để thực hiện được mục tiêu trên, đòi hỏi phải đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở GD&ĐT và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học. Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên nói riêng đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, Bộ GD&ĐT ban hành Kế hoạch 80/KH-BGDĐT ngày 25 tháng 02 năm 2014 về tổ chức thực hiện TCM trong trường phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên, công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08/10/2014 về việc hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) và kiểm tra, đánh giá (KT,ĐG); tổ chức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học, trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng. Chính vì vậy, quản lý HĐTCM trở thành một nhiệm vụ quan trọng của hiệu trưởng nhà trường. Quản lý tốt HĐTCM ở các trường THPT, đảm bảo công tác này được thực hiện nghiêm túc, khách quan, công bằng sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, tạo sự yên tâm và tin tưởng của phụ huynh học sinh và xã hội đối với nhà trường. Thực tiễn tại huyện Đắk R’lấp, việc quản lý HĐTCM tại một số trường THPT chưa được quan tâm đúng mức. Nhiều hiệu trưởng quản lý công tác này chủ yếu theo thói quen và kinh nghiệm, chưa nắm vững quy trình quản lý, còn chủ quan trong quản lý, từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức và lãnh đạo thực hiện cho đến việc KT, ĐG hoạt động của TCM… Quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp đôi khi thực hiện không đồng bộ, mỗi
Trang 3
3 trường quản lý một kiểu, dẫn đến việc đánh giá chất lượng giáo dục giữa các trường chưa đảm bảo tính khách quan và công bằng. Thời gian qua, tại nhiều cơ sở đào tạo và bồi dưỡng chuyên ngành Quản lý giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục; tuy nhiên, chưa có chuyên đề, đề tài nghiên cứu cụ thể nào về quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp. Xuất phát từ những lí do trên, tác giả quyết định chọn nghiên cứu đề tài: “Quả n lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ thông huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông” với mong muốn đề xuất các biện pháp giúp hiệu trưởng quản lý hiệu quả HĐTCM. 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về quản lý HĐTCM ở trường THPT và khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý nhằm góp phần nâng cao chất lượng quản lý HĐTCM ở các trường THPT thuộc địa bàn nghiên cứu nêu trên. 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lí luận về HĐTCM ở trường THPT và quản lý HĐTCM ở trường THPT. - Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng HĐTCM và thực trạng quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. - Đề xuất các biện pháp quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông và khảo nghiệm nhận thức về tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất. 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu
Trang 4
4 Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT. 3.2. Đối tượng nghiên cứu Quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. 4. Giả thuyết nghiên cứu Quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông đã thực hiện theo đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan nên hoạt động này chưa được quản lý một cách đồng bộ và bài bản về các khâu lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá. Nếu hệ thống hóa lí luận về quản lý HĐTCM và đánh giá đúng thực trạng quản lý HĐTCM ở trường THPT thì có thể đề xuất được các biện pháp quản lý HĐTCM ở trường THPT mang tính cấp thiết, khả thi và khoa học, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. 5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5.1. Về địa bàn nghiên cứu Đề tài khảo sát tại 05 trường THPT trên địa bàn huyện Đắk R’lấp, đó là: Trường THPT Trường Chinh; Trường THPT Nguyễn Tất Thành; Trường THPT Phạm Văn Đồng; Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu và Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT huyện Đắk R’lấp. 5.2. Thời gian nghiên cứu Từ năm học 2019 - 2020 đến năm học 2020 - 2021. 5.3. Chủ thể quản lý Hiệu trưởng các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. 5.4. Nội dung nghiên cứu
Trang 5
5 Do giới hạn về thời gian nên đề tài tập trung nghiên cứu về quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông, gồm các hoạt động: Xây dựng kế hoạch HĐTCM; bồi dưỡng chuyên môn; đánh giá, xếp loại giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp (CNN) và đề xuất khen thưởng, kỷ luật; sinh hoạt TCM. 6. Phương pháp nghiên cứu 6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận Sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, phân loại và hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong và ngoài nước liên quan đến HĐTCM ở trường THPT để xây dựng khung lí luận về quản lý HĐTCM ở trường THPT. 6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Dành cho cán bộ quản lý (CBQL), tổ trưởng chuyên môn (TTCM), giáo viên nhà trường nhằm mục đích điều tra thực trạng HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R Lấp, tỉnh Đắk Nông. - Phương pháp quan sát: Sử dụng để quan sát các HĐTCM được tổ chức trong nhà trường nhằm đánh giá về HĐTCM trong trường THPT. - Phương pháp phỏng vấn: Dùng để làm sáng tỏ thêm thực trạng HĐTCM tại trường, quản lý HĐTCM tại trường. 6.3. Phương pháp thống kê toán học Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lí các số liệu, kết quả nghiên cứu thu thập được trong quá trình nghiên cứu. 7. Đóng góp mới của luận văn - Hệ thống được các vấn đề lí luận về quản lý HĐTCM ở trường THPT trong bối cảnh hiện nay.
Trang 6
6 - Phân tích làm rõ thực trạng quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. - Đề xuất được một số biện pháp quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. 8. Cấu trúc của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục; nội dung luận văn được cấu trúc gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ thông huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ thông huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông.
Trang 7
7 Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô viết cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lí công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” [24]. Với kinh nghiệm 26 năm làm hiệu trưởng V.A. Xu-khôm-lin-xki (1970) trong bài viết: Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng THPT đề ra các yêu cầu và quy trình phân tích một bài dạy để giúp cho hiệu trưởng thực hiện có hiệu quả biện pháp quản lý này; từ đó tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình. Ông đưa ra một số biện pháp quản lý của trường THPT như phân công công việc hợp lí qua các thành viên trong ban giám hiệu, hiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn. Các tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để đạt mục tiêu đề ra; khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của hiệu trưởng. Vì vậy, họ chú trọng đến sự phân công hợp lí giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng, được hiểu theo nghĩa: Hiệu trưởng là người lãnh đạo tập thể sư phạm của nhà trường chịu trách nhiệm về các vấn đề chung, song không xa rời công tác giảng dạy. Bằng việc hiệu trưởng có thể trực tiếp quản lý một công tác chuyên môn cụ thể nào đó và am hiểu công tác dạy môn học chuyên ngành thuộc lĩnh vực chuyên môn của
Trang 8
8 mình. Phó hiệu trưởng cùng với hiệu trưởng đề ra kế hoạch công tác dạy học tối ưu nhất trong điều kiện cụ thể và là người tổ chức thực hiện kế hoạch này. Harold Koontz, Cyril ODonnell, Heinz Weihrich (1998) trong bài viết Những vấn đề cốt yếu của quản lý cũng nói đến việc quản lý một bộ phận trong cơ cấu: “Một phần trong công việc tổ chức là việc thiết lập ra các bộ phận. Thuật ngữ bộ phận thể hiện một lĩnh vực riêng biệt, một chi nhánh, một ngành trong doanh nghiệp, ở đó một người quản lý có quyền hạn thực hiện những hoạt động chuyên môn nhất định” [9, tr. 269]. Bên cạnh đó, Harold Koontz và các cộng sự còn đề cập: “Tổ chính chức gắn liền với cơ cấu vai trò nhiệm vụ hướng dịch trong một doanh nghiệp được tổ chức một cách chính thức. Nếu một người quản lý có ý định tổ chức quản lý thật tốt, cơ cấu đó phải tạo ra một môi trường mà ở đó việc thực hiện của từng cá nhân, cả trong hiện tại và tương lai, phải có sự đóng góp hiệu quả nhất vào các mục tiêu của tập thể” [9, tr. 268]. The Futher Education Staff College Bristol (1987), Education management handbook on Modern Approaches and Techniques of School Management đề cập đến vấn đề quản lý nguồn nhân lực trong nhà trường. Trong đó các tác giả cho rằng trong trường học có 2 đối tượng là tham gia giảng dạy và đối tượng không giảng dạy (nhân viên), cần quản lý hai nhóm đối tượng hợp lí để hoạt động nhà trường được hiệu quả, bước đầu đề cập đến vấn đề quản lý tổ chuyên môn hiện nay. 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu về mặt lí luận như quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và phẩm chất cần có của người quản lý, vai trò người quản lý. Các công trình nghiên cứu riêng về người hiệu trưởng trường học, có thể kể đến các tác giả.
Trang 9
9 Bàn đến vai trò của TCM tác giả Trần Thị Hải Yến [44], Nguyễn Thị Lan Anh [8], Vũ Thị Sơn [33] đều khẳng định “TCM có vai trò quan trọng trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá - Nguyên nhân của việc chuyển biến chậm trong đổi mới PPDH, KT, ĐG là công tác quản lý hoạt động đổi mới PPDH và KT, ĐG kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học còn chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt là công tác chỉ đạo TCM - mắt xích vô cùng quan trọng”. Các tác giả Phạm Quang Huân, Trần Thị Hải Yến [22] cho rằng một trong các hướng đổi mới sinh hoạt TCM là đổi mới công tác tự học cho đội ngũ giáo viên trong tổ: “Tổ chức hoạt động tự học cho đội ngũ giáo viên là nội dung quan trọng của quản lý TCM, quản lý nhà trường cũng như quản lý TCM suy cho cùng là những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý đến tất cả các mặt đời sống của nhà trường và TCM để đảm bảo sự vận hành tối ưu quá trình dạy học và giáo dục”. Bàn về quản lý HĐTCM, tác giả Hoàng Thị Phương Thảo [36] trong bài viết nâng cao vai trò của TTCM trong quản lý HĐTCM ở trường THPT đã đưa ra một số biện pháp quản lý nhằm tăng cường vai trò của TTCM trong nhà trường, gồm có: “1) Nâng cao nhận thức về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của TCM. 2) Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ TTCM. 3) Xây dựng và hoàn thiện cơ chế đãi ngộ đối với đội ngũ TTCM nhằm tạo động lực làm việc và khuyến khích họ tự học, tự bồi dưỡng”. Tác giả Nguyễn Thanh Cao [11] đề cập đến các biện pháp quản lý HĐTCM cụ thể đi theo hướng tiếp cận chức năng quản lý TCM, đặc biệt nhấn mạnh đến quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá cao là con đường nâng cao chất lượng TCM, chất lượng của giáo dục nhà trường phổ thông: “1) Quản lý kế hoạch hoạt động của TCM nhằm mục đích nâng cao khả năng điều hành
Trang 10
10 quản lý TCM của TTCM, huy động khả năng chuyên môn của mọi thành viên trong tổ; 2) Chỉ đạo việc thực hiện đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn theo yêu cầu đổi mới GDPT; 3) Tăng cường quản lý hoạt động KT, ĐG học sinh của TCM thông qua quản lý KT, ĐG kết quả học tập, biết được tình hình của học sinh về ý thức và khả năng học tập, để từ đó chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém. 4) Tăng cường công tác tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên. 5) Công tác quản lý thiết bị dạy học của TCM; 6) KT, ĐG việc thực hiện kế hoạch, HĐTCM”. Theo Thái Duy Tuyên [42] thì quản lý HĐTCM là quản lý PPDH của người giáo viên. Tác giả khẳng định: “TCM là tế bào cơ bản giữ vị trí quan trọng nhất trong việc triển khai công tác quản lý đổi mới PPDH. Nội dung HĐTCM phải chú ý bồi dưỡng giáo viên về những vấn đề cụ thể chẳng hạn như trao đổi, thảo luận về những nội dung mới và khó trong sách giáo khoa, đề xuất những PPDH chủ đạo cho từng phần, từng bài… Tổ chức soạn bài theo nhóm để có sự thống nhất về vấn đề trọng tâm cơ bản về PPDH cho từng loại bài, về hình thức tổ chức dạy học, về hệ thống câu hỏi, hệ thống phiếu học tập, phiếu kiểm tra cho từng môn học, từng bài học”. Như vậy, có thể thấy rằng các công trình nghiên cứu trên đều khẳng định vai trò quan trọng của HĐTCM đối với chất lượng dạy - học trong trường đồng thời đưa ra các tác giả đã đưa ra các biện pháp giúp cải thiện và nâng cao chất lượng hoạt động TCM của các trường Nhìn chung, các tác giả chỉ đề cập đến thực trạng hoạt động chuyên môn trong nhà trường, cụ thể là hoạt động dạy học, giáo dục; tiếp cận theo hướng nội dung của hoạt động chuyên môn, qua đó đưa ra các biện pháp nâng cao quản lý hoạt động chuyên môn. Các đề tài chủ yếu đi sâu vào quản lý các hoạt động dạy và học trong nhà trường, quản lý hoạt động chuyên môn chưa
Trang 11
11 được nghiên cứu theo hướng hiệu trưởng quản lý HĐTCM thông qua chỉ đạo các TTCM, cho nên quản lý HĐTCM chưa được nghiên cứu sâu. Điểm lại lịch sử nghiên cứu của vấn đề, cho thấy việc nghiên cứu về việc đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt TCM tại trường phổ thông nói chung, THPT nói riêng đã có không ít các tác giả khai thác. Tuy nhiên, khi xét chúng trong trường hợp cụ thể tại các trường THPT ở huyện Đắk R Lấp, tỉnh Đắk Nông thì vẫn còn khoảng trống. Dù vậy, với những nghiên cứu đã đề cập, thực sự là nguồn tài liệu quý báu, giúp người viết có thể tiếp cận và giải quyết các vấn đề trong quá trình thực hiện đề tài. Như vậy, có nhiều công trình nghiên cứu lí luận quản lý, QLGD, quản lý trường học, quản lý TCM nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu “Quản lý HĐTCM ở các trường THPT huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông”. Người viết tiếp cận phân tích theo chức năng quản lý của hiệu trưởng: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo thực hiện và kiểm tra; đồng thời phân tích theo nội dung quản lý của hiệu trưởng về HĐTCM. 1.2. Các khái niệm chính của luận văn 1.2.1. Quản lý Quản lý là một hoạt động bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định. Chính sự phân công, hợp tác này đòi hỏi phải có người đứng đầu, chỉ huy. Nói cách khác, phải có sự quản lý. Hiện nay, quản lý theo khoa học trở thành một yêu cầu đặt ra đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đây là một hoạt động giữ vai trò hết sức quan trọng nhưng cũng là hoạt động rất khó khăn, phức tạp vì nó liên quan trực tiếp đến con người, đến tổ chức. Quàn lí là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Do đối tượng quản lý phong phú, đa dạng nên tuỳ thuộc vào từng lĩnh vực hoạt động cụ thể, từng giai đoạn phát triển của xã hội mà có
Hiển thị 11 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!