Trang 1
Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TÁC ĐỘNG CỦA CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC) TỚI THỊ TRƢỜNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1
Nội dung tài liệu
Trang 2
Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỊ TRƢỜNG LAO ĐỘNG VÀ TỔNG QUAN VỀ CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC)........................4 1.1 Một số lý luận cơ bản về thị trƣờng lao động ...........................................4 1.1.1 Khái niệm thị trường lao động ...............................................................4 1.1.2 Các đặc điểm của thị trường lao động ...................................................5 1.1.3 Các yếu tố cấu thành và ảnh hưởng đến thị trường lao động................8 1.2 Tổng quan về Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)..................................19 1.2.1 Khái quát về Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) ..................................19 1.2.2 Vai trò và sứ mệnh của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)..................20 1.2.3 Những nội dung trong AEC tác động đến thị trường lao động............25 CHƢƠNG 2: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC) TỚI THỊ TRƢỜNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM .........................29 2.1 Tổng quan thị trƣờng lao động Việt Nam...............................................29 2.1.1 Cung lao động.......................................................................................29 2.1.2 Cầu lao động.........................................................................................33 2.1.3 Giá cả sức lao động..............................................................................39 2.1.4 Đánh giá chung về thị trường lao động Việt Nam................................43 2.2 Tác động của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) tới thị trƣờng lao động Việt Nam.....................................................................................................45 2.2.1 Tác động đến quy mô lao động.............................................................47 2.2.2 Tác động đến cơ cấu lao động..............................................................49 2.2.3 Tác động đến chất lượng lao động.......................................................52 2.3 Đánh giá tác động của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) tới thị trƣờng lao động Việt Nam..................................................................................55 www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2
Trang 3
Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang 2.3.1 Tác động tích cực..................................................................................55 2.3.2 Tác động tiêu cực..................................................................................60 CHƢƠNG 3: KIẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG LAO ĐỘNG SAU KHI VIỆT NAM THAM GIA CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC).......................................................................................67 3.1 Mục tiêu, định hƣớng phát triển thị trƣờng lao động Việt Nam trong thời gian tới..................................................................................................................67 3.2 Một số giải pháp phát triển thị trƣờng lao động sau khi Việt Nam tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC)..............................................................70 3.2.1 Giải pháp hoàn thiện thể chế thị trường lao động...................................70 3.2.2 Giải pháp phát triển cung lao động.........................................................73 3.2.3 Giải pháp tăng cầu lao động, giảm thất nghiệp ......................................79 3.2.4 Giải pháp kết nối cung - cầu sức lao động..............................................83 3.2.5 Giải pháp phát triển hệ thống an sinh xã hội ..........................................85 KẾT LUẬN..............................................................................................................87 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................88 www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3
Trang 4
Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Đồ thị biểu diễn giá cả sức lao động.........................................................16 Hình 2.1: Tỷ lệ lao động qua đào tạo theo từng vùng năm 2014..............................32 Hình 2.2: Cơ cấu lao động có việc làm theo khu vực kinh tế giai đoạn 2010 - 2014 ...................................................................................................................................34 Hình 2.3: Tiền lương bình quân/tháng năm 2012 tại các nước ASEAN .................40 Hình 2.4: Thu nhập bình quân hàng tháng năm 2013 theo một số ngành kinh tế tại Việt Nam ...................................................................................................................42 Hình 2.5: Thay đổi các chỉ tiêu kinh tế và thị trường việc làm ở Việt Nam khi hội nhập AEC, so với bối cảnh không hội nhập, năm 2025............................................48 Hình 2.6: Thay đổi việc làm theo ngành năm 2025................................................49 Hình 2.7: Dự báo 10 ngành có nhu cầu việc làm cao nhất giai đoạn 2010-2025 ...51 Hình 2.8: Dự báo 10 nghề có nhu cầu cao nhất, thay đổi theo tỷ lệ phần trăm giai đoạn 2010-2015...................................................................................................................51 Hình 2.9: Ước tính sự thay đổi nhu cầu lao động với trình độ kỹ năng khác nhau, 2010-2025..................................................................................................................52 Hình 2.10: Thay đổi năng suất lao động ở Việt Nam từ hội nhập AEC, 2010-2025 ...................................................................................................................................54 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Tóm tắt lộ trình giảm và loại bỏ thuế quan và phi thuế quan tiến tới AEC năm 2015...................................................................................................................22 Bảng 2.1: Cung thực tế về lao động trên thị trường lao động Việt Nam giai đoạn 2010-2014..................................................................................................................29 Bảng 2.2: Cung thực tế về lao động trên thị trường lao động Việt Nam chia theo khu vực nông thôn, thành thị giai đoạn 2010-2014 .........................................................30 Bảng 2.3: Tỷ lệ lao động đang làm việc đã qua đào tạo năm 2014 ..........................35 Bảng 2.4: Cơ cấu lao động theo trình độ học vấn năm 2014....................................36 Bảng 2.5: Một số chỉ tiêu kinh tế và thị trường lao động Việt Nam.........................47 www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 4
Trang 5
Facebook:@Dethivaonganhang www.facebook.com/dethivaonganhang DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT AEC Cộng đồng Kinh tế ASEAN AFTA Khu vục mậu dịch tự do ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN-6 Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thailand CEPT Hiệp định Hợp tác Thuế quan Ưu đãi có Hiệu lực Chung CLMV Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam EU Liên minh Châu Âu FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội ILO Tổ chức Lao động Quốc tế NSLĐ Năng suất lao động OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế UNCTAD Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hợp Quốc USD Đô la Mỹ THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông VNĐ Việt Nam Đồng www.ThiNganHang.com S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 5
Trang 6
1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hội nhập và liên kết kinh tế khu vực đã trở thành một trong những xu thế phát triển của thời đại ngày nay. Trong bối cảnh chung đó, xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững nền kinh tế nội bộ ASEAN và nhu cầu nâng cao vị thế với cộng đồng thế giới, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã thống nhất việc thành lập một cộng đồng kinh tế chung – Cộng đồng Kinh tế ASEAN gọi tắt là AEC vào cuối năm 2015. Sự kiện này là một biểu hiện rõ nét của việc Việt Nam tham gia sâu hơn vào hội nhập khu vực. Một trong những vấn đề đáng quan tâm sau hội nhập là những tác động đến thị trường lao động Việt Nam. Thị trường lao động Việt Nam được hình thành cùng với quá trình đổi mới (1986), đến nay đã trải qua gần 30 năm, tuy đã đạt được nhiều thành tựu nhưng vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế. Tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), gia nhập vào một sân chơi sâu rộng hơn trong khu vực, thị trường lao động Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn. Trở thành thành viên của AEC, nước ta sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển xuất khẩu từ đó tạo ra nhiều việc làm cho lao động trong nước. Tham gia AEC cũng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ đó thay đổi cơ cấu việc làm và lao động, làm cho việc phân bổ và sử dụng lao động hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, vấn đề tiền lương, tiền công sẽ phản ánh đúng hơn giá trị sức lao động như là một hệ quả tất yếu của quá trình hội nhập. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội mà hội nhập kinh tế khu vực mang lại, quá trình này cũng tạo ra những thách thức không nhỏ đối với thị trường lao động nươc ta. Sự cạnh tranh giữa các quốc gia trong khu vực trên mọi lĩnh vực ngày càng gay gắt hơn và lợi thế về tài nguyên, vị trí địa lý sẽ không còn có ý nghĩa như trước. Vũ khí cạnh tranh có hiệu quả nhất là chất lượng nguồn nhân lực và việc sử dụng nguồn nhân lực tốt nhất. Đây là một bài toán khó đối với thị trường lao động còn non trẻ của nước ta. Bên cạnh đó, tham gia AEC cũng đồng nghĩa với việc hội nhập vào thị trường lao động khu vực, di chuyển lao động trong khu vực sẽ diễn ra tự do và dễ dàng hơn. Số lượng lao động từ các nước khác trong khu vực vào làm việc tại Việt Nam chắc chắn sẽ tăng lên, gây nhiều khó khăn cho lao động trong nước.
Trang 7
2 Vì vậy, trong thời gian tới, để chủ động hội nhập thị trường lao động trong khu vực đòi hỏi chúng ta phải nhận thức rõ ràng được những tác động đối với thị trường lao động Việt Nam khi Việt Nam tham gia AEC. Chỉ trên cơ sở đó, chúng ta mới nắm bắt được cơ hội, vượt qua được thách thức và chủ động hội nhập vào thị trường lao động khu vực. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, em lựa chọn đề tài: “Tác động của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) tới thị trường lao động Việt Nam” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp. 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Các tài liệu tham khảo và các bài báo, các tạp chí thường xuyên đề cập tới vấn đề thị trường lao động Việt Nam trước tác động của việc tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (ASEAN). Đây là một vấn đề đáng quan tâm hiện nay không chỉ đối với các nhà hoạch định chính sách mà còn đối với tất cả người lao động Việt Nam vì người lao động là những người chịu những tác động trực tiếp của quá trình hội nhập kinh tế khu vực sâu rộng đến công ăn việc làm và đời sống của mình. Khóa luận đi sâu phân tích những tác động tích cực và tiêu cực của việc tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đối với thị trường lao động Việt Nam và kiến nghị một số giải pháp nhằm phát triển thị trường lao động Việt Nam trong bối cảnh hội nhập, nắm bắt được những tác động tích cực và vượt qua được những tác động tiêu cực mà thị trường sẽ phải đối mặt. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Khóa luận nghiên cứu những vấn đề cơ bản về Cộng đồng Kinh tế ASEAN, từ đó đi sâu phân tích về những tác động của việc tham gia AEC đối với thị trường lao động Việt Nam căn cứ trên thực trạng thị trường lao động Việt Nam giai đoạn 2010-2014. 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Khóa luận có sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: - Nghiên cứu lý luận qua tài liệu - Phương pháp điều tra, phương pháp thống kê kinh tế, đối chiếu – so sánh, phân tích – tổng hợp - Khái quát hóa đối tượng nghiên cứu
Trang 8
3 5. Kết cấu của khóa luận Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của khóa luận gồm 3 chương lớn: Chương 1: Một số lý luận cơ bản về thị trường lao động và tổng quan về Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) Chương 2: Phân tích tác động của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) tới thị trường lao động Việt Nam Chương 3: Kiến nghị một số giải pháp phát triển thị trường lao động sau khi Việt Nam tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) Do những hạn chế về kiến thức thực tế cũng như nguồn tài liệu, bài khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong sẽ nhận được ý kiến đóng góp từ phía các thầy cô để hoàn thiện hơn nữa đề tài nghiên cứu của mình. Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Ngoại Thương, đặc biệt là cô giáo TS. Nguyễn Thị Thùy Vinh đã tận tình giúp đỡ em hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp này. Hà Nội, tháng 5 năm 2015
Trang 9
4 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỊ TRƢỜNG LAO ĐỘNG VÀ TỔNG QUAN VỀ CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC). 1.1 Một số lý luận cơ bản về thị trƣờng lao động 1.1.1 Khái niệm thị trường lao động 1.1.1.1 Khái niệm thị trường Thị trường là một phạm trù kinh tế học, ra đời và phát triển gắn liền với sự phát triển của sản xuất hàng hóa. Trong quá trình trao đổi hàng hóa, theo nghĩa thông thường thì “Thị trường là nơi mua bán hàng hóa, là nơi gặp gỡ để tiến hành mua bán giữa người bán và người mua” (Nguyễn Tiệp, 2006, tr. 9). Theo Adam Smith, “Thị trường là không gian trao đổi, trong đó người mua và người bán gặp nhau thỏa thuận trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ nào đó” (Nguyễn Tiệp, 2006, tr. 9). Ở đây thị trường không bó hẹp bởi một không gian cụ thể mà bất cứ ở đâu có sự trao đổi thỏa thuận mua bán thì ở đó có thị trường. Theo David Begg (giáo sư kinh tế học trường tổng hợp London), “Thị trường là tập hợp những thỏa thuận, trong đó người mua và người bán trao đổi với nhau loại dịch vụ nào đó” (Nguyễn Tiệp, 2006, tr. 10). Khái niệm này coi thị trường là một quá trình, trong đó người mua và người bán hàng hóa, dịch vụ tác động qua lại lẫn nhau để xác định giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ cần trao đổi. Ngày nay, cùng với sự phát triển của công nghệ kỹ thuật, các phương thức mua bán trên thị trường ngày càng phong phú hơn như: quảng cáo, thương mại điện tử, Internet… Người mua và người bán không cần phải gặp nhau trực tiếp để thực hiện giao dịch như phương thức truyền thống. Do đó thị trường được định nghĩa khái quát hơn theo nghĩa rộng: “Thị trường là môi trường kinh doanh, hay nói cách khác thị trường là môi trường mua bán hàng hóa dịch vụ”. 1.1.1.2 Khái niệm thị trường lao động Trong hệ thống các thị trường như thị trường hàng hóa, thị trường lao động, thị trường vốn, thị trường đất đai… thì thị trường lao động đóng vai trò quan trọng nhất vì lao động là nhu cầu của con người; lao động là nguồn gốc tạo ra phần lớn
Hiển thị 9 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!