Giáo trình “Chế tạo phôi hàn” Lưu hành nội bộ LỜI NÓI ĐẦU Để đáp ứng tình hình chuyển biến mới trong đào tạo, mở rộng và phát huy tính độc lập trong học tập của sinh viên Khoa Cơ khí và tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên dạy và hướng dẫn thực hành v v...Giáo trình “Chế tạo phôi hàn” được biên soạn với nội dung tuân theo chương trình khung của Bộ LĐ – TB & XH đã ban hành kết hợp với điều kiện giảng dạy hiện có, đáp ứng được nhu cầu học tập của sinh viên, mang được tính hiện đại, tính phong phú và cơ bản nhất trong lĩnh vực chế tạo phôi hàn nói riêng và trong sản xuất cơ khí nói chung. Bố cục của giáo trình được trình bày theo thứ tự các bài trong chương trình khung tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và đọc của sinh viên. Do đây là lần biên soạn đầu tiên nên không thể tránh khỏi những sai sót, rất mong quý thầy cô có ý kiến đóng góp để việc biên soạn và bổ sung cho giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn. Biên soạn Lê Văn Tấn Cao đẳng nghề BR-VT GV - 1 - Lê Văn Tấn Giáo trình “Chế tạo phôi hàn” Lưu hành nội bộ Bài 1: C¾t ph«I b»ng m¸y c¾t lìi th¼ng I. Mục tiêu: Sau khi học xong bài này người học sẽ có khả năng: - Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy cắt lưỡi thẳng, máy cắt tấm, máy cắt đột liên hợp, các loại dụng cụ cầm tay, kéo cắt tôn, đục. - Vận hành sử máy cắt kim loại tấm, máy cắt đột liên hợp, dụng cụ cắt cầm tay (kéo,đục) thành thạo đảm bảo an toàn. - Tính toán khai triển phôi đảm bảo đúng hình dáng chi tiết, đúng kích thước bản vẽ, xếp hình pha băng trên tấm vật liệu đạt hiệu suất sử dụng cao. - Gá phôi chắc chắn. - Cắt kim loại tấm đúng kích thước bản vẽ, ít biến dạng, ít ba via. - Nắn thẳng phôi sau khi cắt đảm bảo yêu cầu kỹ thuật ít biến dạng bề mặt kim loại - Thực hiện tốt công tác an toàn lao động và vệ sinh phân xưởng II. C«ng t¸c chuÈn bÞ: 1. VËt liÖu:  VËt liÖu chÕ t¹o ph«i hµn lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh ®Õn chÊt lîng cña c«ng tr×nh, vµ lµ mét yÕu tè ¶nh hëng rÊt lín ®Õn c¸c qu¸ tr×nh c«ng nghÖ, tÝnh kinh tÕ cña c«ng tr×nh. do vËy viÖc lùa chän vËt liÖu chÕ t¹o ph«i hîp lý sÏ mang l¹i tÝnh hiÖu qu¶ vÒ kinh tÕ, kü thuËt to lín. 1.1. C¸c lo¹i thÐp dïng ®Ó chÕ t¹o ph«i hµn : 1.1.1. ThÐp c¸c bon thÊp : §©y lµ lo¹i vËt liÖu ®îc sö rÊt nhiÒu ®Ó chÕ t¹o c¸c lo¹i kÕt cÊu hµn, do lo¹i vËt liÖu nµy rÊt dÓ hµn vµ mèi hµn dÓ ®¹t ®îc chÊt lîng theo yªu cÇu mµ kh«ng cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p c«ng nghÖ phøc t¹p nµo. Trong thùc tÕ, thÐp c¸c bon thÊp sö dông ®Ó chÕ t¹o kÕt cÊu hµn ®îc chia ra hai nhãm chÝnh lµ thÐp h×nh vµ thÐp tÊm, vµ ®- îc tiªu chuÈn ho¸ theo Tiªu chuÈn ViÖt nam (TCVN). §èi víi c¸c lo¹i thÐp nµy cña c¸c níc kh¸c còng ®Òu ®îc tiªu chuÈn ho¸ theo tiªu chuÈn quèc tÕ. a- ThÐp h×nh : - ThÐp ch÷ L (thÐp gãc ) : §©y lµ lo¹i thÐp h×nh ®îc sö dông rÊt nhiÒu ®Ó chÕ t¹o c¸c lo¹i kÕt cÊu hµn,thÐp ch÷ L thêng dïng ®Ó chÕ t¹o c¸c lo¹i khung, dµn, hoÆc c¸c liªn kÕt kh¸c trong c¸c kÕt cÊu. Tõ thÐp gãc ta cã thÓ chÕ t¹o ra c¸c lo¹i h×nh kh¸c nhau b»ng c¸ch ghÐp c¸c thanh thÐp gãc l¹i víi nhau,vÝ dô ghÐp hai thanh thÐp gãc l¹i ta sÏ cã kÕt cÊu ch÷ [, hoÆc ch÷ T, nÕu ghÐp 4thanh gãc ta sÏ cã kÕt vÊu ch÷ Ι, do vËy ®©y lµ lo¹i thÐp h×nh cã ph¹m vi sö dông rÊt lín trong thùc tÕ. ThÐp h×nh ch÷ L cã 2 lo¹i lµ L c¸nh ®Òu vµ L c¸nh lÖch + ThÐp ch÷ L c¹nh ®Òu : Gåm cã 67 lo¹i ®îc qui ®Þnh trong TCVN 1656-75. Lo¹i nhá nhÊt cã kÝch thíc L20 × 3, nghÜa lµ mçi c¹nh cã kÝch th￾íc lµ 20mm,chiÒu dµy cã kÝch thíc lµ 3mm. Lo¹i lín nhÊt cã kÝch thíc L250 × 20. §©y lµ lo¹i thÐp ®îc sö dông rÊt nhiÒu ®Ó chÕ t¹o kÕt cÊu rÊt nhiÒu do tÝnh c«ng nghÖ cña nã rÊt cao, trong qu¸ tr×nh gia c«ng ngêi thî kh«ng cÇn chó ý ®Õn c¸c c¹nh cña thanh thÐp (do c¹nh cña c¸c thanh ®Òu b»ng nhau, chÝnh ®©y lµ dÆc tÝnh rÊt u viÖt cña Cao đẳng nghề BR-VT GV - 2 - Lê Văn Tấn Giáo trình “Chế tạo phôi hàn” Lưu hành nội bộ lo¹i thÐp gãc nµy. + ThÐp ch÷ L c¹nh kh«ng ®Òu : Gåm cã 47 lo¹i ®îc qui ®Þnh trong tiªu chuÈn TCVN 1657-75. Lo¹i nhá nhÊt lµ L25× 16× 3,cã nghÜa lµ c¹nh thø nhÊt 25mm,c¹nh thø hai 16mm, chiÒu dµy 3mm . Lo¹i lín n