Trang 1
VIỆN TOÁN ỨNG DỤNG VÀ TIN HỌCVIỆN TOÁN ỨNG DỤNG VÀ TIN HỌC School of Applied Mathematics and Informatics Xác suất thống kê Giải bài tập đề cương Nhóm ngành 1 MI2020 Nguyễn Quang Huy 20185454
VIỆN TOÁN ỨNG DỤNG VÀ TIN HỌCVIỆN TOÁN ỨNG DỤNG VÀ TIN HỌC School of Applied Mathematics and Informatics Xác suất thống kê Giải bài tập đề cương Nhóm ngành 1 MI2020 Nguyễn Quang Huy 20185454
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Mục lục Lời mở đầu 2 1 Sự kiện ngẫu nhiên và phép tính xác suất 3 1.1 Quan hệ và phép toán của các sự kiện. Giải tích kết hợp . . . . . . . . . . . 3 1.2 Định nghĩa xác suất . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1.3 Xác suất điều kiện. Công thức cộng, nhân xác suất. Công thức Bernoulli . . 13 1.4 Công thức xác suất đầy đủ. Công thức Bayes . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 2 Biến ngẫu nhiên và luật phân phối xác suất 34 2.1 Biến ngẫu nhiên rời rạc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.2 Biến ngẫu nhiên liên tục . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 2.3 Một số luật phân phối xác suất thông dụng . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 3 Biến ngẫu nhiên nhiều chiều 71 3.1 Biến ngẫu nhiên rời rạc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3.2 Biến ngẫu nhiên liên tục . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 4 Ước lượng tham số 94 4.1 Ước lượng khoảng cho kỳ vọng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 4.2 Ước lượng khoảng cho tỷ lệ hay xác suất . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 5 Kiểm định giả thuyết 116 5.1 Kiểm định giả thuyết cho một mẫu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5.1.1 Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5.1.2 Kiểm định giả thuyết cho tỷ lệ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 5.2 Kiểm định giả thuyết cho hai mẫu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.2.1 So sánh hai kỳ vọng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.2.2 So sánh hai tỷ lệ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Tài liệu tham khảo 142 1 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Lời mở đầu Xác suất thống kê là một lĩnh vực mà mình thấy rất thú vị và đặc biệt nhức não. Nhiều khi dù mình đọc lời giải rồi mà vẫn không hiểu người ta viết gì, biết mình ra kết quả sai mà không biết mình sai ở đâu Và bản thân mình là một người sợ, rất sợ môn khoa học của sự không chắc chắn này. Thật trùng hợp là với mình thì đây là môn đại cương đầu tiên cô giáo kiểm tra và chấm điểm đề cương, và cũng là một học kì rất đặc biệt, khi mà tất cả mọi người đều làm việc ở nhà qua Internet. Chắc là nếu không có các điều kiện này, thì mình không bao giờ làm đề cương và có thể kiên nhẫn để gõ hết lại bài tập . . . Trong quá trình hoàn thiện đề cương, có lúc mình bận quá, có lúc gặp biến cố trong học tập và công việc, có lúc lười học chán đời. . . nên không ít lần mình từng nghĩ sẽ bỏ dở. Nhưng cũng chính nhờ những kí ức không vui, mà mình đã nhận ra rằng cái gì đã khởi đầu tốt đẹp thì nên cố gắng hết sức để nó kết thúc thật mỹ mãn. Và mình đã quyết định hoàn thành những thứ mà mình đã bắt đầu vẫn còn đang dang dở, kết quả, chính là những trang mà bạn đang đọc đây. Trong tài liệu này mình giải đủ các bài tập đề cương Xác suất thống kê năm 2020 nhóm ngành 1, mã học phần MI2020 các chương 1, 2, 3, 4 và 5. Tuy nhiên, còn nhiều chỗ do mình học chưa kỹ lắm, không ghi chép bài đầy đủ, chữa bài tập trên lớp. . . nên có thể sẽ có nhiều bài làm sai, nhiều bài làm không hay. . . Rất mong bạn đọc bỏ qua không ném đá Xin cảm ơn bạn Nguyễn Minh Hiếu, tác giả của template này đã chia sẻ và cho phép mình sử dụng mẫu LATEX. Con nhà người ta nghĩ ra cái này cái kia còn mình chỉ đi xin về thôi Lời cuối cùng, mình muốn gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới cô Nguyễn Thị Thu Thủy, cô giáo dạy Xác suất thống kê của mình. Cô luôn nhiệt tình chỉ bảo, giúp đỡ em hoàn thiện tài liệu này và trong cả suốt quá trình học tập. Em xin cảm ơn cô vì đã dạy em, đã luôn tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và quan tâm đến em. Thật may mắn khi em được tiếp xúc với cô. Học với cô, em có thêm nhiều động lực, và em học hỏi được rất rất nhiều từ phong cách làm việc chuyên nghiệp của cô. Một lần nữa, em cảm ơn cô nhiều lắm ạ. Kính chúc cô luôn sức khỏe và vui vẻ ạ. Hà Nội, ngày 16 tháng 8 năm 2020 Nguyễn Quang Huy 2 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1 Sự kiện ngẫu nhiên và phép tính xác suất 1.1 Quan hệ và phép toán của các sự kiện. Giải tích kết hợp Bài tập 1.1. Một hộp có 10 quả cầu cùng kích cỡ được đánh số từ 0 đến 9. Từ hộp người ta lấy ngẫu nhiên 1 quả ra và ghi lại số của quả đó, sau đó trả lại vào trong hộp. Làm như vậy 5 lần ta thu được một dãy số có 5 chữ số. 1. Có bao nhiêu kết quả cho dãy số đó? 2. Có bao nhiêu kết quả cho dãy số đó sao cho các chữ số trong đó là khác nhau? 1. Số kết quả cho dãy đó là 105 2. Số kết quả cho dãy có các chữ số khác nhau là 10.9.8.7.6 = 30240 Bài tập 1.2. Có 6 bạn Hoa, Trang, Vân, Anh, Thái, Trung ngồi quanh một bàn tròn để uống cà phê, trong đó bạn Trang và Vân không ngồi cạnh nhau. 1. Có bao nhiêu cách xếp 6 bạn này trên bàn tròn nếu tất cả các ghế là không phân biệt? 2. Có bao nhiêu cách xếp 6 bạn này trên bàn tròn nếu tất cả các ghế có phân biệt? 1. Số cách xếp để Trang và Vân không ngồi cạnh nhau là 5! − 2.4! = 72 2. Số cách xếp nếu các ghế có phân biệt là 6! − 6.2.4! = 432. Ta thấy rằng 432 = 6.72 Bài tập 1.3. Từ một bộ bài tú lơ khơ 52 cây rút ngẫu nhiên và không quan tâm đến thứ tự 4 cây. Có bao nhiêu khả năng xảy ra trường hợp trong 4 cây đó: 1. đều là át; 2. có duy nhất 1 cây át; 3. có ít nhất 1 cây át; 4. có đủ 4 loại rô, cơ, bích, nhép. 3 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1. Chỉ có 1 khả năng do 1 bộ bài chỉ có 4 con át 2. Có 4 cách lấy ra 1 con át, có C3 cách chọn 3 lá bài còn lại. 48 Như vậy, số cách lấy ra 4 lá để có duy nhất 1 con át là 4 × C3 = 69184 48 3. Số cách chọn ra 4 lá từ bộ bài là C3 . Số cách để chọn ra 4 lá bài trong đó không có cây 52 át nào là C3 (không lấy thứ tự) 48 Suy ra số khả năng là C3 − C3 = 76145 52 48 4. Số cách lấy 1 lá bài cơ là C1 = 13. Tương tự với các loại rô, bích, nhép. Suy ra số khả 13 năng là 134 = 28561 Bài tập 1.4. Có 20 sinh viên. Có bao nhiêu cách chọn ra 4 sinh viên (không xét tới tính thứ tự) tham gia câu lạc bộ Văn và 4 sinh viên tham gia câu lạc bộ Toán trong trường hợp: 1. một sinh viên chỉ tham gia nhiều nhất một câu lạc bộ; 2. một sinh viên có thể tham gia cả hai câu lạc bộ. 1. Chọn 4 học sinh tham gia câu lạc bộ Văn có C4 cách. 20 Do 1 sinh viên không thể tham gia cùng lúc 2 câu lạc bộ, nên số cách chọn 4 sinh viên tham gia câu lạc bộ Toán là C4 . Số khả năng là 16 C4 C4 = 8817900 20 16 2. Chọn 4 học sinh tham gia câu lạc bộ Văn có C4 cách. 20 Do 1 sinh viên có thể tham gia cùng lúc 2 câu lạc bộ, nên số cách chọn 4 sinh viên tham gia câu lạc bộ Toán là C4 . Số khả năng là 20 C4 C4 = 23474025 20 20 Bài tập 1.5. Cho phương trình x + y + z = 100. Phương trình đã cho có bao nhiêu nghiệm: 1. nguyên dương; 2. nguyên không âm. 1. Ta đánh dấu trên trục số từ số 1 đến 100 bởi 100 số 1 cách đều nhau 1 đơn vị. Khi đó, ta có 99 khoảng giữa 2 số 1 liên tiếp. 4 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Nếu chia đoạn thẳng [1,100] này bởi 2 điểm chia nằm trong đoạn thì ta sẽ có 3 phần có độ dài ít nhất là 1. Có thể thấy rằng ta có song ánh giữa bài toán chia đoạn này với bài toán tìm nghiệm nguyên dương của phương trình x + y + z = 100. ( ) 99 Như vậy, số nghiệm của phương trình này bằng số cách chia, và bằng 2 2. Sử dụng ý trên. Đặt a = x + 1, b = y + 1, c = z + 1 thì a, b, c ∈ Z+ và a + b + c = 103 ( ) 102 Do đó số nghiệm x, y, z là 2 Bài tập 1.6. Thực hiện một phép thử tung 2 con xúc xắc, rồi ghi lại số chấm xuất hiện trên mỗi con. Gọi x, y là số chấm xuất hiện tương ứng trên con xúc xắc thứ nhất và thứ hai. Ký { } hiệu không gian mẫu W = (x, y) | 1 ≤ x, y ≤ 6 . Hãy liệt kê các phần tử của các sự kiện sau: 1. A : "tổng số chấm xuất hiện lớn hơn 8"; 2. B : "có ít nhất một con xúc xắc ra mặt 2 chấm"; 3. C : "con xúc xắc thứ nhất có số chấm lớn hơn 4"; 4. A + B, A + C, B + C, A + B + C, sau đó thể hiện thông qua sơ đồ V enn; 5. AB, AC, BC, ABC, sau đó thể hiện thông qua sơ đồ V enn. { } 1. A = (3,6),(4,5),(5,4),(6,3),(4,6),(5,5),(6,4),(5,6),(6,5),(6,6) { } 2. B = (2,2),(2,1),(2,3),(2,4),(2,5),(2,6),(1,2),(3,2),(4,2),(5,2),(6,2) { } 3. C = (5,1),(5,2),(5,3),(5,4),(5,5),(5,6),(6,1),(6,2),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6) 4. A + B, A + C, B + C, A + B + C 5. AB = ∅ { } AC = (5,4),(5,5),(5,6),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6) { } BC = (5,2),(6,2) ABC = ∅ 5 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1.2 Định nghĩa xác suất Bài tập 1.7. Số lượng nhân viên của công ty A được phân loại theo lứa tuổi và giới tính như sau: Giới tính Nam Nữ Tuổi Dưới 30 120 170 Từ 30 đến 40 260 420 Trên 40 400 230 Tìm xác suất để lấy ngẫu nhiên một người của công ty thì được: 1. một nhân viên trong độ tuổi 30 – 40; 2. một nam nhân viên trên 40 tuổi; 3. một nữ nhân viên từ 40 tuổi trở xuống. 1. Gọi A là "lấy được một nhân viên trong độ tuổi 30 − 40" 260 + 420 17 P(A) = = = 0.425 120 + 260 + 400 + 170 + 420 + 230 40 2. Gọi B là "lấy được nam nhân viên trên 40 tuổi" 400 P(B) = = 0.25 120 + 260 + 400 + 170 + 420 + 230 3. Gọi C là "lấy được nữ nhân viên từ 40 tuổi trở xuống" 170 + 420 P(C) = ' 0.3688 120 + 260 + 400 + 170 + 420 + 230 Bài tập 1.8. Một kiện hàng có 24 sản phẩm, trong số đó có 14 sản phẩm loại I, 8 sản phẩm loại II và 2 sản phẩm loại III. Người ta chọn ngẫu nhiên 4 sản phẩm để kiểm tra. Tính xác suất trong 4 sản phẩm đó: 1. có 3 sản phẩm loại I và 1 sản phẩm loại II; 2. có ít nhất 3 sản phẩm loại I; 3. có ít nhất 1 sản phẩm loại III. Ta tính xác suất theo định nghĩa cổ điển. Số trường hợp đồng khả năng là C4 . 24 6 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1. Số cách lấy 3 sản phẩm loại I là C3 . Số cách lấy 1 sản phẩm loại II là C1. Số kết cục 14 8 thuận lợi là C3 C1. Suy ra 14 8 C3 C1 P(A) = 14 8 ' 0.2740 C4 24 2. Để trong 4 sản phẩm chọn ra có ít nhất 3 sản phẩm loại I, chỉ có 2 khả năng là cả 4 đều loại I, hoặc 3 loại I, 1 loại II, hoặc loại III. Dễ dàng tính được C4 + C3 C1 P(B) = 14 14 10 ' 0.4368 C4 24 C4 3. Ta tính xác suất trong 4 sản phẩm không có sản phẩm loại III: P(C) = 22 ' 0.6884. C4 24 Do đó, ta có P(C) = 1 − P(C) ' 0.3116 Bài tập 1.9. Có 30 tấm thẻ đánh số từ 1 tới 30. Chọn ngẫu nhiên ra 10 tấm thẻ. Tính xác suất để: 1. tất cả tấm thẻ đều mang số chẵn; 2. có đúng 5 số chia hết cho 3; 3. có 5 tấm thẻ mang số lẻ, 5 tấm thẻ mang số chẵn trong đó chỉ có một số chia hết cho 10. Sử dụng công thức xác suất cổ điển. Số kết cục đồng khả năng khi chọn 10 tấm thẻ là n = C10 30 1. Gọi A là "tất cả thẻ đều mang số chẵn" thì số kết cục thuận lợi cho A là m = C10. 15 C10 Có P(A) = 15 ' 9.995 × 10−5 C10 30 C5 C5 2. Gọi B là "có đúng 5 số chia hết cho 3". Có P(B) = 10 20 ' 0.13 C10 30 3. Gọi C là sự kiện cần tính xác suất. Dễ tính được số kết cục thuận lợi cho C là C1 C4 C5 . Suy ra 3 12 15 C1 C4 C5 P(C) = 3 12 15 ' 0.1484 C10 30 Bài tập 1.10. Việt Nam có 64 tỉnh thành, mỗi tỉnh thành có 2 đại biểu quốc hội. Người ta chọn ngẫu nhiên 64 đại biểu quốc hội để thành lập một ủy ban. Tính xác suất để: 1. trong ủy ban có ít nhất một người của thành phố Hà Nội; 2. mỗi tỉnh có đúng một đại biểu trong ủy ban. 7 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1. Gọi A là "có ít nhất 1 người từ Hà Nội". Ta có C64 P(A) = 1 − P(A) = 1 − 126 ' 0.7520 C64 128 264 2. Gọi B là "mỗi tỉnh có một đại diện" ta có P(B) = ≈ 7.5 × 10−19 C64 128 Bài tập 1.11. Một đoàn tàu có 4 toa được đánh số I, II, III, IV đỗ ở sân ga. Có 6 hành khách từ sân ga lên tàu. Mỗi người độc lập với nhau chọn ngẫu nhiên một toa. Tính xác suất để: 1. toa I có 3 người, toa II có 2 người và toa III có 1 người; 2. một toa có 3 người, một toa 2 người, một toa có 1 người; 3. mỗi toa có ít nhất 1 người. 1. Lần lượt chọn 3 người xếp vào toa đầu, 2 người xếp vào toa II và 1 người xếp vào toa III, ta có C3 C2 C1 15 P(A) = 6 3 1 = ' 0.0146 46 1024 2. Có chọn ra 3 người xếp vào một toa, rồi chọn ra 2 người xếp vào một toa khác, cuối cùng cho người còn lại vào một toa. Ta có C3 × 4 × C2 × 3 × C1 × 2 45 P(B) = 6 3 1 = ' 0.3516 46 128 3. Gọi C "mỗi toa có ít nhất một người", khi đó chỉ có thể xảy ra 2 khả năng. Khả năng thứ nhất là có 1 toa 3 người, 3 toa còn lại 1 người. Khả năng thứ 2 là có 2 toa 2 người và 2 toa 1 người. Theo công thức cổ điển ta có C3 × 4 × 3! + C2 × C2 × C2 × 2! 195 P(C) = 6 4 6 4 = ' 0.3809 46 512 Bài tập 1.12. Gieo hai con xúc xắc cân đối và đồng chất. Một con xúc xắc có số chấm các mặt là 1, 2, 3, 4, 5, 6, con xúc xắc còn lại có số chấm các mặt là 2, 3, 4, 5, 6, 6. Tính xác suất: 1. có đúng 1 con xúc xắc ra mặt 6 chấm; 2. có ít nhất 1 con xúc xắc ra mặt 6 chấm; 3. tổng số chấm xuất hiện bằng 7. Số kết cục đồng khả năng là 6.6 = 36 8 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1.4 + 5.2 1. P(A) = ' 0.3889 36 5.4 2. P(B) = 1 − ' 0.4444 36 3. Để số chấm xuất hiện tổng bằng 7 thì tập kết cục thuận lợi phải là {(1,6),(1,6),(2,5),(3,4),(4,3),(5,2),(6,1)} 7 suy ra m = 7. Do đó ta có P(C) = ' 0.1944 36 Bài tập 1.13. Trong một thành phố có 5 khách sạn. Có 3 khách du lịch đến thành phố đó, mỗi người chọn ngẫu nhiên một khách sạn. Tìm xác suất để: 1. mỗi người ở một khách sạn khác nhau; 2. có đúng 2 người ở cùng một khách sạn. Mỗi người có 5 cách chọn khách sạn để ở. Do đó số trường hợp đồng khả năng có thể xảy ra là 53 1. Gọi A là "mỗi người ở một khách sạn khác nhau". 60 Số kết cục thuận lợi cho A là 5.4.3 = 60. Từ đó có P(A) = = 0.48 53 2. Gọi B là "có đúng 2 người ở cùng một khách sạn". Có C2 cách để chọn ra 2 người. Có 5 cách để họ chọn khách sạn. Người còn lại ở một 3 trong số 4 cái còn lại. Số kết cục thuận lợi cho B, theo quy tắc nhân, là C2 × 5 × 4. 3 C2 × 5 × 4 Suy ra P(B) = 3 = 0.48 53 Bài tập 1.14. Một lớp có 3 tổ sinh viên: tổ I có 12 người, tổ II có 10 người và tổ III có 15 người. Chọn hú họa ra một nhóm sinh viên gồm 4 người. 1. Tính xác suất để trong nhóm có đúng một sinh viên tổ I. 2. Biết trong nhóm có đúng một sinh viên tổ I, tính xác suất để trong nhóm đó có đúng một sinh viên tổ III. 1. Gọi A là "trong nhóm có đúng 1 sinh viên tổ I". Ta có C1 C3 1840 P(A) = 12 25 = ' 0.4179 C4 4403 37 9 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 2. Gọi B "có đúng 1 sinh viên tổ III". Theo định nghĩa xác suất điều kiện, C1 C2 C1 12 10 15 P(AB) C4 27 P(B | A) = = 37 = ' 0.2935 P(A) 1840 92 4403 Nếu ta tính trực tiếp không qua công thức xác suất điều kiện, thì với giả thiết biết có đúng 1 sinh viên tổ I, số trường hợp đồng khả năng là C3 . 25 C2 C1 27 Số kết cục thuận lợi là C2 C1 , suy ra P = 10 15 = 10 15 C3 92 25 Bài tập 1.15. Ba nữ nhân viên phục vụ A, B và C thay nhau rửa đĩa chén và giả sử ba người này đều khéo léo như nhau. Trong một tháng có 4 chén bị vỡ. Tìm xác suất để: 1. chị A đánh vỡ 3 chén và chị B đánh vỡ 1 chén; 2. một trong ba người đánh vỡ 3 chén; 3. một trong ba người đánh vỡ cả 4 chén. Số kết cục đồng khả năng là 34 C3 C1 1. P(A) = 4 1 ' 0.0494 34 2. Chọn một người đánh vỡ 3 chén, và một trong 2 người còn lại đánh vỡ 1 chén. C1 C3 C1 1 Suy ra P(B) = 3 4 2 ' 0.2963 34 C1 1 3. P(C) = 3 ' 0.0370 34 Bài tập 1.16. Đội A có 3 người và đội B có 3 người tham gia vào một cuộc chạy thi, 6 người có khả năng như nhau và xuất phát cùng nhau. Tính xác suất để 3 người đội A về vị trí nhất, nhì, ba. Vì chỉ có 3 giải nhất, nhì, ba và mỗi giải chỉ có thể trao cho 1 trong 6 người, nên số kết cục đồng khả năng là A3 = 20. 6 Mặt khác, với mỗi cách trao giải cho 3 người đội A, ta có một hoán vị của "nhất, nhì, ba" nên số kết cục thuận lợi là 3!. 3! Tóm lại, xác suất cần tính P = = 0.05 A3 6 10 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Bài tập 1.17. Phân phối ngẫu nhiên n viên bi vào n chiếc hộp (biết rằng mỗi hộp có thể chứa cả n viên bi). Tính xác suất để: 1. Hộp nào cũng có bi; 2. Có đúng một hộp không có bi. Số kết cục thuận lợi là nn n! 1. Gọi A là "hộp nào cũng có bi". Khi đó, số kết cục thuận lợi là n!. Vậy P(A) = nn 2. Gọi B là "Có đúng một hộp không có bi". Khi đó, có một hộp có 2 bi, n − 2 hộp chứa 1 bi và 1 hộp chứa 0 bi. Chọn 2 trong n hộp để bi có C2 cách. Chọn 2 trong n bi có C2 cách chọn. n n Xếp 2 bi này vào một trong 2 hộp, có 2! cách xếp. Xếp số bi còn lại vào các hộp có (n − 2)! cách xếp. Suy ra số kết cục thuận lợi là 2! C2 C2 (n − 2)! n n Như vậy 2! C2 C2 (n − 2)! (n!)2 P(B) = n n = nn 2 (n − 2)! nn Bài tập 1.18. Hai người hẹn gặp nhau ở công viên trong khoảng thời gian từ 5h00 đến 6h00 để cùng đi tập thể dục. Hai người quy ước ai đến không thấy người kia sẽ chỉ chờ trong vòng 10 phút. Giả sử rằng thời điểm hai người đến công viên là ngẫu nhiên trong khoảng từ 5h00 đến 6h00. Tính xác suất để hai người gặp nhau. Gọi x, y là thời gian người thứ nhất và người thứ hai đến. Ta có tập kết cục đồng khả năng là { } G = (x, y) ∈ R2 | 0 ≤ x, y ≤ 60 Gọi H "hai người gặp được nhau". Khi đó tập kết cục thuận lợi là { } H = (x, y) ∈ G: |x − y| ≤ 10 |H| 602 − 502 11 Suy ra P = = = ' 0.3056 |G| 502 36 Bài tập 1.19. Cho đoạn thẳng AB có độ dài 10 cm. Lấy một điểm C bất kỳ trên đoạn thẳng đó. Tính xác suất chênh lệch độ dài giữa hai đoạn thẳng AC và CB không vượt quá 4cm. 11 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 y x O Gọi x là độ dài AC, hiển nhiên CB = 10 − x. Số kết cục đồng khả năng ở đây là độ dài đoạn thẳng AB, chính là 10 cm. Gọi A là "chênh lệch độ dài giữa AC và CB không quá 4 cm", khi đó, A biểu thị bởi miền hình học { ∣ ∣ } H = x ∈ [0,10] mà ∣x − (10 − x)∣ ≤ 4 A B Vì H là đoạn thẳng có độ dài 7 − 3 = 4 (cm) nên ta dễ dàng tính P(A) theo định nghĩa hình 4 học: P(A) = = 0.4 10 Bài tập 1.20. Cho đoạn thẳng AB độ dài 10 cm. Lấy hai điểm C, D bất kỳ trên đoạn AB (C nằm giữa A và D). Tính xác suất độ dài AC, CD, DB tạo thành 3 cạnh một tam giác. Gọi x, y lần lượt là độ dài các đoạn thẳng AC, CD. Khi đó ta có DB = 10 − x − y, với điều kiện x ≥ 0, y ≥ 0,10 − x − y ≥ 0. Miền đồng khả năng là { } G = (x, y) ∈ R2 | x ≥ 0, y ≥ 0,10 − x − y ≥ 0 Gọi A là "độ dài AC, CD, DB tạo thành 3 cạnh tam giác" thì miền kết cục thuận lợi cho A là { } H = (x, y) ∈ G | x + y > 10 − x − y, x + (10 − x − y) > y, y + (10 − x − y) > x |H| 1 Như vậy, xác suất của sự kiện A là P(A) = = = 0.25 |G| 4 12 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 y x O 1.3 Xác suất điều kiện. Công thức cộng, nhân xác suất. Công thức Bernoulli Bài tập 1.21. 1 1 Cho các sự kiện A, B với P(A) = P(B) = ;P(AB) = . Tìm: 2 8 1. P(A + B); 2. P(AB), P(A + B). 1. P(A + B) = 1 − P(AB) = 1 − P(A) + P(AB) = 0.625 2. P(AB) = P(B) − P(AB) = P(B) − P(A) + P(AB) = 0.125 và P(A + B) = 1 − P(AB) = 0.875 Bài tập 1.22. Cho ba sự kiện A, B, C độc lập từng đôi thỏa mãn P(A) = P(B) = P(C) = p và P(ABC) = 0. 1. Tính P(ABC);P(AB C);P(A B C). 2. Tìm giá trị p lớn nhất có thể có. 1. P(ABC) = P(AB) − P(ABC) = p2 P(AB C) = P(AB) − P(ABC) = p(1 − p) − p2 = p − 2p2 Chú ý rằng vì A, B, C có vai trò như nhau nên P(ABC) = P(ABC) Suy ra P(A B C) = P(B C) − P(AB C) = (1 − p)2 − p + 2p2 = 3p2 − 3p + 1 13 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 2. Các xác suất có thể có là P(A) = P(B) = P(C) = p P(A) = P(B) = P(C) = 1 − p P(AB) = P(BC) = P(CA) = p2 P(A B) = P(B A) = P(B C) = P(C B) = P(C A) = P(A C) = p(1 − p) P(A B) = P(B C) = P(C A)) = 1 − 2p + p2 P(ABC) = 0 P(ABC) = P(BCA) = P(CAB) = p2 P(AB C) = P(BC A) = P(CA B) = p − 2p2 P(A B C) = 3p2 − 3p + 1 1 Ta có 0 ≤ p, 1 − p, p2, p − p2, p − 2p2, (1 − p)2, 3p2 − 3p + 1 ≤ 1 suy ra p ≤ 2 Bài tập 1.23. 1 1 Trong cùng một phép thử, A và B là các sự kiện thỏa mãn P(A) = , P(B) = . Tính 4 2 xác suất để A không xảy ra nhưng B xảy ra trong các trường hợp sau: 1. A và B xung khắc; 2. A suy ra B; 1 3. P(AB) = . 8 1. A và B xung khắc thì A B = B suy ra P(B) = 0.5 2. A suy ra B thì A B = B \ A suy ra P(A B) = P(B) − P(AB) = P(B) − P(A) = 0.25 3. P(A B) = P(B) − P(AB) = 0.375 Bài tập 1.24. Cho hai sự kiện A và B trong đó P(A) = 0,4 và P(B) = 0,7. Xác định giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của P(AB) và P(A + B) và điều kiện đạt được các giá trị đó. Có 0.7 ≤ P(A + B) ≤ 1 vì P(A) = 0.4, P(B) = 0.7. Dấu bằng đạt được lần lượt tại A ⊂ B và P(AB) = 0.1 Suy ra 0.1 ≤ P(AB) ≤ 0.4. Dấu bằng đạt được lần lượt khi P(A + B) đạt max và min 14 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Bài tập 1.25. Ba người A, B và C lần lượt tung một đồng xu. Giả sử rằng A tung đồng xu đầu tiên, B tung thứ hai và thứ ba C tung. Quá trình lặp đi lặp lại cho đến khi ai thắng bằng việc trở thành người đầu tiên thu được mặt ngửa. Xác định khả năng mà mỗi người sẽ giành chiến thắng. Gọi A, B, C lần lượt là "A, B, C thắng", và Ai, Bi, Ci lần lượt là "A, B, C tung được mặt ngửa ở lần i", sử dụng tổng của chuỗi, hoặc dùng cấp số nhân, ta có 1 1 1 1 1 1 2 4 P(A) = P(A1) + P(A1 B2 C3A4) + . . . = + × + × + . . . = 1 = 2 2 23 2 26 1 − 7 8 1 1 4 2 8 1 Tương tự P(B) = 1 = , P(C) = 1 = 1 − 7 1 − 7 8 8 Bài tập 1.26. Trong một thùng kín có 6 quả cầu đỏ, 5 quả cầu trắng, 4 quả cầu vàng. Lấy ngẫu nhiên lần lượt từng quả cầu cho đến khi lấy được cầu đỏ thì dừng lại. Tính xác suất để: 1. Lấy được 2 cầu trắng, 1 cầu vàng. 2. Không có quả cầu trắng nào được lấy ra. Gọi Di, Tj, Vk là "lấy được quả đỏ, trắng, vàng ở lần thứ i, j, k" 1. Có A = T1T2V3D4 + T1V2T3D4 + V1T2T3D4 suy ra 5 4 4 6 5 4 4 6 4 5 4 6 4 P(A) = . . . + . . . + . . . = 15 14 13 12 15 14 13 12 15 14 13 12 91 ở đó P(TiTjVkDl) = P(Ti) P(Tj | Ti) P(Tk | TiTj) P(Dl | TiTjTk) 2. Có B = D1 + V1D2 + V1V2D3 + V1V2V3D4 + V1V2V3V4D5 Vì các sự kiện trong tổng trên là xung khác, nên áp dụng công thức cộng và xác suất của một tích ta có 6 4 6 4 3 6 4 3 2 6 4 3 2 1 6 6 P(B) = + . + . . + . . . + . . . = 15 15 14 15 14 13 15 14 13 12 15 14 13 12 11 11 15 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Bài tập 1.27. Ba xạ thủ A, B, C độc lập với nhau cùng bắn súng vào bia. Xác suất bắn trúng bia của 3 người A, B và C tương ứng là 0,7, 0,6 và 0,9. Tính xác suất để: 1. có duy nhất một xạ thủ bắn trúng bia; 2. có đúng hai xạ thủ bắn trúng bia; 3. có ít nhất một xạ thủ bắn trúng bia; 4. xạ thủ A bắn trúng bia biết rằng có hai xạ thủ bắn trúng bia. Gọi A, B, C lần lượt là "A, B, C bắn trúng bia". Dễ thấy A, B, C là các sự kiện độc lập. Ta có ∑ 1. P(A1) = P(A BC) = 0.154 ∑ 2. P(A2) = P(ABC) = 0.456 3. P(A3) = 1 − P(A B C) = 0.988 4. Gọi A4 là "xạ thủ A bắn trúng bia biết rằng có hai xạ thủ bắn trúng bia". Ta có A4 = A | A2. Sử dụng xác suất điều kiện, P(ABC) + P(ACB) P(A4) = P(A | A2) = = 0.648 P(A2) Bài tập 1.28. Trên một bảng quảng cáo, người ta mắc hai hệ thống bóng đèn độc lập. Hệ thống I gồm 4 bóng mắc nối tiếp, hệ thống II gồm 3 bóng mắc song song. Khả năng bị hỏng của mỗi bóng trong 18 giờ thắp sáng liên tục là 0,1. Việc hỏng của mỗi bóng của mỗi hệ thống được xem như độc lập. Tính xác suất để trong 18 giờ thắp sáng liên tục: 1. cả hai hệ thống bị hỏng; 2. chỉ có một hệ thống bị hỏng. Gọi Ai là "bóng thứ i của hệ thống I hỏng" và Bj là "bóng thứ j của hệ thống II hỏng". Hệ thống I bị hỏng khi và chỉ khi 1 trong 4 bóng của nó hỏng, ta biểu diễn sự kiện này là A = A1 + A2 + A3 + A4 Có P(A) = 1 − (1 − 0.1)4 = 0.3439 Hệ thống II hỏng khi và chỉ khi tất cả 3 bóng mắc song song đều hỏng, sự kiện này là B = B1B2B3 Có P(B) = 0.13 = 0.001 16 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 1. Gọi C là "cả hai hệ thống hỏng". C xảy ra khi và chỉ khi hệ thống I và hệ thống II đều hỏng, nói cách khác, C = AB = (A1 + A2 + A3 + A4)B1B2B3 Suy ra P(C) = 0.3439 × 0.001 = 3.439 × 10−4 2. Gọi D là "chỉ có một hệ thống hỏng" thì ta có D = AB + AB = (A1 + A2 + A3 + A4)(B1 + B2 + B3) + (A1 A2 A3 A4)B1B2B3 Suy ra P(D) = 0.3439 × (1 − 0.001) + (1 − 0.3439) × 0.001 ' 0.3442 Bài tập 1.29. Có 6 khẩu súng cũ và 4 khẩu súng mới, trong đó xác suất trúng khi bắn bằng súng cũ là 0,8, còn súng mới là 0,95. Bắn hú họa bằng một khẩu súng vào một mục tiêu thì thấy trúng. Điều gì có khả năng xảy ra lớn hơn: bắn bằng khẩu súng mới hay bắn bằng khẩu súng cũ? Gọi M là "bắn bằng khẩu mới" thì M là "bắn bằng khẩu cũ". Có P(M) = 0.4 và P(M) = 0.6. Gọi T là "bắn trúng" thì theo đề bài, ta có P(T | M) = 0.95 và P(T | M) = 0.8. Áp dụng công thức xác suất điều kiện suy ra P(M)P(T | M) 0.38 P(M)P(T | M) 0.48 P(M | T) = = , P(M | T) = = P(T) P(T) P(T) P(T) Suy ra sự kiện bắn bằng khẩu cũ có khả năng xảy ra cao hơn. Chú ý: Ở đây ta hoàn toàn có thể tính được P(T) theo công thức đầy đủ, tuy nhiên trong bài toán này là không cần thiết. Bài tập 1.30. Theo thống kê xác suất để hai ngày liên tiếp có mưa ở một thành phố vào mùa hè là 0,5; còn không mưa là 0,3. Biết các sự kiện có một ngày mưa, một ngày không mưa là đồng khả năng. Tính xác suất để ngày thứ hai có mưa, biết ngày đầu không mưa. Gọi A là "ngày đầu mưa" và B là "ngày thứ hai mưa" thì ta có P(AB) = 0.5, P(A B) = 0.3. Vì các sự kiện có một ngày mưa, một ngày không mưa là đồng khả năng nên 1 − 0.5 − 0.3 P(A B) = P(A B) = = 0.1 2 Xác suất cần tính là P(B | A), có P(B A) P(B A) 0.1 P(B | A) = = = = 0.25 P(A) P(A B) + P(AB) 0.1 + 0.3 17 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Bài tập 1.31. Một hộp chứa a quả bóng màu đỏ và b quả bóng màu xanh. Một quả bóng được chọn ngẫu nhiên và quan sát màu sắc của nó. Sau đó bóng được trả lại cho vào hộp và k bóng cùng màu cũng được thêm vào hộp. Một quả bóng thứ hai sau đó được chọn một cách ngẫu nhiên, màu sắc của nó được quan sát, và nó được trả lại cho vào hộp với k bóng bổ sung cùng một màu. Quá trình này được lặp đi lặp lại 4 lần. Tính xác suất để ba quả bóng đầu tiên sẽ có màu đỏ và quả bóng thứ tư có màu xanh. Gọi Di, Xj lần lượt là "lấy được quả đỏ ở lần i" và "lấy được quả xanh ở lần j". Sự kiện cần tính xác suất là A = D1D2D3X4. Sử dụng công thức xác suất của tích P(A) = P(D1D2D3X4) = P(D1) P(D2 | D1) P(D2 | D1D2) P(X4 | D1D2D3) a a + k a + 2k b = . . . a + b a + b + k a + b + 2k a + b + 3k Bài tập 1.32. Một cửa hàng sách ước lượng rằng: trong tổng số các khách hàng đến cửa hàng có 30% khách cần hỏi nhân viên bán hàng, 20% khách mua sách và 15% khách thực hiện cả hai điều trên. Gặp ngẫu nhiên một khách trong nhà sách. Tính xác suất để người này: 1. không thực hiện cả hai điều trên; 2. không mua sách, biết rằng người này đã hỏi nhân viên bán hàng. Gọi A là "khách hỏi nhân viên bán hàng" và B là "khách mua sách" 1. P(A B) = 1 − P(A + B) = 1 − P(A) − P(B) + P(AB) = 0.65 P(BA) P(A) − P(AB) 2. P(B | A) = = = 0.5 P(A) P(A) Bài tập 1.33. Một cuộc khảo sát 1000 người về hoạt động thể dục thấy có 80% số người thích đi bộ và 60% thích đạp xe vào buổi sáng và tất cả mọi người đều tham gia ít nhất một trong hai hoạt động trên. Chọn ngẫu nhiên một người hoạt động thể dục. Nếu gặp được người thích đi xe đạp thì xác suất mà người đó không thích đi bộ là bao nhiêu? Gọi A là "người thích đi bộ", B là "người thích đi xe đạp" Theo giả thiết, P(A) = 0.8, P(B) = 0.6 và P(A + B) = 1. Ta có [ ] P(A B) P(B) − P(AB) P(B) + P(A + B) − P(A) − P(B) P(A | B) = = = P(B) P(B) P(B) P(A + B) − P(A) 1 − 0.8 = = ' 0.3333 P(B) 0.6 18 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Đề cương MI2020 học kỳ 20192 Bài tập 1.34. Để thành lập đội tuyển quốc gia về một môn học, người ta tổ chức một cuộc thi tuyển gồm 3 vòng. Vòng thứ nhất lấy 80% thí sinh; vòng thứ hai lấy 70% thí sinh đã qua vòng thứ nhất và vòng thứ ba lấy 45% thí sinh đã qua vòng thứ hai. Để vào được đội tuyển, thí sinh phải vượt qua được cả 3 vòng thi. Tính xác suất để một thí sinh bất kỳ: 1. được vào đội tuyển; 2. bị loại ở vòng thứ ba; 3. bị loại ở vòng thứ hai, biết rằng thí sinh này bị loại. Gọi Ai là "thí sinh vượt qua vòng thứ i" thì ta có P(A1) = 0.8, P(A2 | A1) = 0.7 và P(A3 | A1A2) = 0.45 1. Gọi A là "thí sinh được vào đội tuyển" thì A xảy ra nếu thí sinh vượt qua cả 3 vòng, nghĩa là A = A1A2A3 P(A) = P(A1A2A3) = P(A1) P(A2 | A1) P(A3 | A1A2) = 0.8 × 0.7 × 0.45 = 0.252 2. Gọi B là "thí sinh bị loại ở vòng thứ 3" thì B = A1A2A3 P(B) = P(A1) P(A2 | A1) P(A3 | A1A2) = 0.8 × 0.6 × (1 − 0.45) = 0.308 3. Gọi C là sự kiện đang quan tâm: "thí sinh bị loại ở vòng 2, biết thí sinh này bị loại". Ta biểu diễn C = A1A2 | A. [ ] P (A1A2)A P(A A ) ( ) P(C) = = 1 2 vì A A ⊂ A P(A) P(A) 1 2 P(A1)P(A2 | A1) = P(A) 0.8.(1 − 0.7) = ' 0.3208 1 − 0.252 Bài tập 1.35. Theo thống kê ở các gia đình có hai con thì xác suất để con thứ nhất và con thứ hai đều là trai là 0,27 và hai con đều là gái là 0,23, còn xác suất con thứ nhất và con thứ hai có một trai và một gái là đồng khả năng. Biết sự kiện khi xét một gia đình được chọn ngẫu nhiên có con thứ nhất là gái, tìm xác suất để con thứ hai là trai. Gọi A là "con thứ nhất là con trai" và B là "con thứ hai là con trai" thì theo đề, P(AB) = 0.27, P(A B) = 0.23 và P(A B) = P(A B) = 0.25. Sự kiện quan tâm là B | A. 19 Nguyễn Quang Huy 20185454 MI2 K63
Hiển thị 20 trang đầu. Tải tài liệu để xem đầy đủ.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!