Baøi 1: KHAÙI NIEÄM VEÀ TRIEÁT HOÏC I TRIEÁT HOÏC LAØ GÌ? NGUOÀN GOÁC CUÛA TRIEÁT HOÏC 1- Trieát hoïc laø gì? VIII - VI tröôùc coâng nguyeân: · Quan ñieåm phöông taây "Trieát laø söï thoâng thaùi": philorophia · Quan ñieåm phöông ñoâng "Trieát laø söï thoâng thaùi": laø trí bao haøm söï hieåu bieát saâu roäng. Ngöôøi ta coi trieát hoïc laø khoa hoïc cuûa moïi khoa hoïc. - Trung coå: trieát hoïc khoâng theå tìm moät con ñöôøng phaùt trieån ñoäc laäp laø moät boä phaän cuûa thaàn hoïc, trieát hoïc kinh vieân phaùt trieån maïnh. - Caän ñaïi: trieát hoïc duy vaät phaùt trieån maïnh, ñaït ñöôïc nhöõng thaønh töïu röïc rôõ. Moät soá nöôùc (Phaùp, Anh, Haø Lan…) Thôøi kyø naøy tö duy trieát hoïc phaùt trieån trong heä thoáng trieát hoïc duy taân, tieâu bieåu laø heä thoáng trieát hoïc cuûa Heâghen (1770 – 1831). Tuy nhieân quan nieäm trieát hoïc laø khoa hoïc cuûa moïi KH vaãn toàn taïi vaø heä thoáng trieát hoïc cuûa Heâghen ñöôïc coi laø toan tính cuoái cuøng. - Giöõa theá kyû 19 do söï chín muøi cuûa ñieàu kieän KT-Xaõ hoäi vaø khoa hoïc, daãn tôùi söï ra ñôøi cuûa trieát hoïc MAÙC. - Trieát hoïc Maùc: vaãn ñöôïc tieáp tuïc nghieân cöùu, giaûi quyeát vaán ñeà cô baûn cuûa trieát hoïc treân laäp tröôøng duy vaät trieät ñeå, ñoàng thôøi nghieân cöùu nhöõng vaán chung nhaát cuûa giôùi töï nhieân, xaõ hoäi vaø tö duy. * Ñònh nghóa: Sau thôøi kyø coå ñaïi * Theá giôùi quan: laø boä quan nieäm veà theá giôùi - Theá giôùi quan bao goàm: + Huyeàn thoaïi, thaàn thoaïi. + Toân giaùo. + Trieát hoïc. - Trong ñoù trieát hoïc ñöôïc coi laø haït nhaân lyù luaän cuûa theá giôùi quan vì noù trình baøy theá giôùi quan baèng lyù luaän noù theå hieän theá giôùi quan qua moät loaït caùc luaät nguyeân lyù, phaïm truø, neân theá giôùi quan trôû neân saâu saéc ñaày ñuû mang tính heä thoáng chaët cheõ. - Trieát hoïc khoâng ñoàng yù vôùi theá giôùi quan vì theá giôùi quan ñöôïc theå hieän ôû nhieàu lónh vöïc khaùc nhau: thaàn thoaïi, toân giaùo. - Caáu truùc cuûa theá giôùi quan: · Tri thöùc (haït nhaân) · Tình caûm · Nieàm tin · Lyù töôûng 2- Nguoàn goác trieát hoïc - Nguoàn goác nhaän thöùc - Nguoàn goác xaõ hoäi + Trieát hoïc chæ ra ñôøi khi naêng löïc tö duy tröøu töôïng cuûa con ngöôøi ñaït tôùi trình ñoä nhaát ñònh cho pheùp khaùi quaùt ñöôïc nhöõng hieåu bieát rieâng leû rôøi raïc thaønh heä thoáng caùc quan ñieåm chung veà theá giôùi. + Xaõ hoäi: Trieát hoïc ra ñôøi khi phaùt trieån trình ñoä nhaát ñònh löïc löôïng xaûn suaát daãn tôùi söï phaân coâng lao ñoäng xaõ hoäi taùch rôøi giöõa lao ñoäng trí oùc vaø lao ñoäng chaân tay khi aáy con ngöôøi môùi coù ñieàu kieän höôùng tôùi söï suy ngaãm ñaùnh giaù veà chính baûn thaân mình, maët khaùc moät soá ngöôi laøm ngheà lao ñoäng trí oùc môùi coù ñieàu kieän khaùi quaùt leân moät heä tö tuôûng cuûa giai caáp naøo ñoù. II. VAÁN ÑEÀ CÔ BAÛN CUÛA TRIEÁT HOÏC Theá naøo laø vaán ñeà cô baûn cuûa trieát hoïc laø vaán ñeà maø moïi hoïc thuyeát trieát hoïc ñeàu höôùng tôùi giaûi quyeát vaán ñeà naøy laø cô sôû, neàn taûng ñeå giaûi quyeát moïi vaán ñeà khaùc cuûa trieát hoïc. Theá giôùi bao goàm: vaät chaát vaø tinh thaàn Þ moái quan heä giöõa vaät chaát vaø yù thöùc chính laø vaán ñeà cô baûn cuûa trieát hoïc. · Hai maët (vaán ñeà cô baûn) - Maët baûn theå luaän: traû lôøi cho caâu hoûi vaät chaát vaø yù thöùc caùi naøo coù tröôùc caùi naøo coù sau vaø caùi naøo quyeát ñònh caùi naøo. - Maët nhaän thöùc luaän: con ngöôøi coù khaû naêng nhaän thöùc ñöôïc theá giôùi hay khoâng. 1- Baûn theå luaän Lòch söû thaàn hoïc coù hai caùch traû lôøi khaùc nhau: - Vaät chaát coù tröôùc vaø quy ñònh yù thöùc (chuû nghóa duy vaät). - YÙ thöùc khaùc vaät chaát (chuû nghóa duy taâm). chaát phaùt (coå ñaïi) + Duy vaät maùy moùc sieâu hình (caän ñaïi ôû theá kyû 17 - 18) bieän chöùng (do Maùc-AÊnghen: saùng laäp theá kyû 19) ¨ Chaát phaùt: döïa vaøo söï quan saùt tröïc tieáp vaø caûm nhaäncaûm tính (thaønh töïu laø thuyeát nguyeân töû Ñeâmorít). ¨ Maùy moùc (sieâu hình): ® moïi söï vaät khoâng quan heä, khoâng bieán ñoåi, khoân