Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2011-2013 Kinh tế học vĩ mô Bài đọc Sự tiến hoá của các cơ chế tỷ giá hối đoái Eichengreen & Gazo-Garcia 1 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Châu Văn Thành Sự tiến hoá của các cơ chế tỷ giá hối đoái Tóm tắt Hai thập niên qua chúng ta đã chứng kiến những thay đổi sâu rộng về cấu trúc của hệ thống tiền tệ quốc tế. Châu Âu chuyển từ Hệ thống Tiền tệ châu Âu sang đồng euro. Trung Quốc đã áp dụng cơ chế tỷ giá cố định gắn chặt với USD, sau đó chuyển sang cơ chế tỷ giá gắn với một rổ tiền tệ và điều chỉnh trong phạm vi một biên độ nhất định từ năm 2005. Các thị trường mới nổi trải qua một loạt khủng hoảng, khiến một số nước phải áp dụng các cơ chế tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn và những nước khác suy nghĩ lại về cách thức và nhịp độ tự do hoá tài khoản vốn. Việc lý giải những diễn tiến phát triển này thật chẳng dễ dàng gì: một số nhà quan sát kết luận rằng các xu hướng gần đây khẳng định lại “quan điểm lưỡng cực” cho rằng các cơ chế tỷ giá hối đoái trung gian đang dần dần biến mất, trong khi các thành viên của “trường phái lo sợ sự thả nổi” lại kết luận điều hoàn toàn ngược lại. Chúng tôi chứng minh rằng hai quan điểm trên có thể củng cố lẫn nhau nếu ta phân biệt các quốc gia theo giai đoạn phát triển tài chính và kinh tế của họ. Ở những nước tiên tiến, các cơ chế trung gian quả thật đang dần dần biến mất; điều này ủng hộ quan điểm lưỡng cực đối với nhóm nước này, nơi mà quan điểm lưỡng cực lần đầu tiên được triển khai. Trong nhóm nước này, sự thay đổi chủ yếu là hướng tới cơ chế cố định cứng, phản ánh sự thống nhất tiền tệ ở châu Âu. Trong khi tại các thị trường mới nổi, sự thịnh hành các cơ chế tỷ giá hối đoái trung gian cũng có giảm đi, nhưng các cơ chế trung gian này vẫn chiếm hơn một phần ba trong mẫu nghiên cứu của các nền kinh tế này. Ở đây, đa số những nước thay đổi cơ chế đều chuyển sang những cơ chế linh hoạt hơn là cơ chế cố định, điều này phản ánh tình trạng thiếu vắng một cách bố trí theo kiểu như Liên minh Tiền tệ châu Âu (EMU) đối với các nơi khác trên thế giới. Trong số các nước đang phát triển, sự thịnh hành các cơ chế trung gian một lần nữa cũng giảm sút, nhưng không giảm mạnh lắm. Trong khi các cơ chế này chiếm hai phần ba trong mẫu nghiên cứu các nước đang phát triển vào năm 1990, hiện nay vẫn còn chiếm khoảng hơn một nửa. Cũng như với các thị trường mới nổi, đa số những nước đang phát triển từ bỏ các cơ chế trung gian đã chuyển sang các cơ chế thả nổi hơn là cố định. Bản chất chuyển dần dần hay từ từ của các xu hướng này không cho thấy rằng các cơ chế trung gian sẽ biến mất bên ngoài các nước tiên tiến một cách nhanh chóng vào một lúc nào đó. _ Barry Eichengreen and Raul Razo-Garcia Hệ thống tiền tệ quốc tế trong 20 năm qua và 20 năm sắp tới 1. DẪN NHẬP Năm 2005 đánh dấu lễ kỷ niệm hai mươi năm chẳng những của tạp chí Chính sách kinh tế mà còn về một sự kiện được bình luận nhiều trong sự tiến hoá của hệ thống tiền tệ quốc tế, Hiệp ước Plaza.1 Sau khi cho phép đồng USD thả nổi hoàn toàn vào nửa đầu thập niên 80, vào năm 1985, các quan chức kết luận rằng sự dao động không được điều tiết của đồng tiền đã trở nên thái quá và sự dao động này đã ảnh hưởng đến kết cấu hài hoà. Bây giờ khả năng dao động mạnh của đồng USD đang trở lại. Có thể dự đoán, người ta đang kêu gọi sự can thiệp và thậm chí kêu gọi một Hiệp ước Paza mới, cho dù khả năng áp dụng hiệp ước trước đây vẫn còn bị tranh cãi.2 1 Ví dụ, tìm đọc Funabashi (1988) và Solomon (1999). 2 Công cụ tìm kiếm Google mang lại hơn 150 kết quả tìm kiếm có chứa cụm từ ―new Plaza Accord‖. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Kinh tế học vĩ mô Bài đọc Sự tiến hoá của các cơ chế tỷ giá hối đoái Eichengreen & Gazo-Garcia Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Châu Văn Thành 2 Trong khi đó, tại các nước khác, có những diễn tiến phát triển sâu rộng về cơ chế. Châu Âu chuyển từ Hệ thống Tiền tệ châu Âu sang đồng euro. Trung Quốc thống nhất cơ chế đa tỷ giá và ban hành cơ chế cố định theo USD trước khi chuyển sang cơ chế điều chỉnh theo m