HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VỪ A SÀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THUẬN CHÂU TỈNH SƠN LA Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Phạm Hiền NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019 Tác giả luận văn Vừ A Sà i
LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Đinh Phạm Hiền đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phát triển nông thôn, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức UBND huyện, Phòng Tài nguyên và môi trường, Phòng Nông nghiệp, Phòng Dân tộc và Hội liên hiệp phụ nữ huyện Thuận Châu, UBND các xã Long Hẹ, Co Mạ và Phổng Lái đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn./. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019 Tác giả luận văn Vừ A Sà ii
MỤC LỤC Lời cam đoan ................................................................................................................ i Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii Mục lục ...................................................................................................................... iii Danh mục chữ viết tắt................................................................................................... v Danh mục bảng ........................................................................................................... vi Danh mục hình, hộp ................................................................................................... vii Trích yếu luận văn..................................................................................................... viii Thesis abstract.............................................................................................................. x Phần 1. Mở đầu .......................................................................................................... 1 1.1. Tính cấp thiết của đề tài .................................................................................. 1 1.2. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................... 2 1.2.1. Mục tiêu chung............................................................................................... 2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể ............................................................................................... 3 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................... 3 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu ..................................................................................... 3 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................ 3 1.4. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn....................................... 4 Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ .......................................................................... 5 2.1. Cơ sở lý luận .................................................................................................. 5 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản................................................................................. 5 2.1.2. Đặc điểm của phụ nữ các dân tộc dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ........... 9 2.1.3. Nội dung vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ........... 11 2.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò phụ nữ dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ...................................................................................................... 13 2.2. Cơ sở thực tiễn ............................................................................................. 15 2.2.1. Vai trò phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ tại một số huyện của Việt Nam ..................................................................................... 15 Phần 3. Phương pháp nghiên cứu............................................................................ 24 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu........................................................................ 24 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên của huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ................................ 24 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La............................ 25 3.1.3. Đặc điểm phụ nữ dân tộc thiểu số tại huyện Thuận Châu .............................. 34 iii
3.2. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................. 38 3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và chọn mẫu điều tra ............................ 38 3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin .................................................................... 39 3.2.3. Phương pháp xử lý thông tin......................................................................... 40 3.2.4. Phương pháp phân tích thông tin................................................................... 40 3.2.5. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu .................................................................. 41 Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận................................................................ 43 4.1. Thực trạng vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn huyện Thuận Châu................................................................ 43 4.1.1. Tổng quan về phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ................................................................................................... 43 4.1.2. Thực trạng vai trò phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ......................................................................................... 47 4.1.3. Đánh giá vai trò phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ................................................................................................... 68 4.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn huyện Thuận Châu..................................... 73 4.2.1. Nhóm các yếu tố khách quan ........................................................................ 73 4.2.2. Yếu tố chủ quan............................................................................................ 78 4.3. Định hướng và giải pháp nâng cao vai trò phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ tại huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ...................... 83 4.3.1. Định hướng vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ của huyện thuận châu ........................................................................... 83 4.3.2. Giải pháp nâng cao vai trò phụ nữ dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ tại huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ...................................................... 84 Phần 5. Kết luận và kiến nghị .................................................................................. 93 5.1. Kết luận........................................................................................................ 93 5.2. Kiến nghị...................................................................................................... 94 5.2.1. Đối với chính quyền, hội, đoàn thể huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ............. 94 5.2.2. Đối với người dân......................................................................................... 95 Tài liệu tham khảo...................................................................................................... 96 Phụ lục ..................................................................................................................... 99 iv
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQLĐ Bình quân lao động BQNK Bình quân nhân khẩu CC Cơ cấu CN - TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CNVC Công nhân viên chức DTTS Dân tộc thiểu số ĐVT Đơn vị tính HĐND Hội đồng nhân dân KH Kế hoạch KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình KHKT Khoa học kỹ thuật LHPN Liên hiệp phụ nữ NQ/TW Nghị quyết/ Trung ương TDTT Thể dục, thể thao THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TM - DV Thương mại – Dịch vụ TT Thông tin UBND Ủy ban nhân dân v
DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1. Tình hình phân bố và sử dụng đất giai đoạn 2016 - 2018 .......................... 27 Bảng 3.2. Tình hình dân số và lao động huyện Thuận Châu giai đoạn 2016 – 2018......... 29 Bảng 3.3. Kết quả sản xuất kinh doanh của huyện Thuận Châu giai đoạn 2016 - 2018 ..... 31 Bảng 3.4. Thực trạng nhân khẩu nữ tại huyện Thuận Châu qua 3 năm (2016-2018).......... 36 Bảng 4.1. Thực trạng nhân khẩu nữ tại huyện Thuận Châu qua 3 năm (2016-2018).......... 44 Bảng 4.2. Thông tin chung về nhóm hộ điều tra ....................................................... 48 Bảng 4.3. Thông tin cơ bản về phụ nữ ở các nhóm hộ được điều tra ......................... 53 Bảng 4.4. Phân công lao động trong hoạt động sản xuất nông nghiệp năm 2018....... 56 Bảng 4.5. Tỷ lệ phụ nữ tham gia các hoạt động phi nông nghiệp .............................. 58 Bảng 4.6. Tỷ lệ phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp cận với các nguồn cung cấp thông tin khoa học kỹ thuật trên địa bàn nghiên cứu........................................... 60 Bảng 4.7. Tình hình quản lý vốn vay của hộ............................................................. 65 Bảng 4.8 . Tỷ lệ nữ dân tộc Mông tham gia hoạt động cộng đồng năm 2018 ............. 68 Bảng 4.9. Ảnh hưởng của yếu tố tự nhiên đến phát triển kinh tế nông hộ.................. 74 Bảng 4.10. Nguồn thông tin được phụ nữ dân tộc thường xuyên tiếp cận ................... 79 Bảng 4.11. Tình hình đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất .......................... 81 Bảng 4.12. Nguồn vốn vay của hộ điều tra ................................................................. 82 vi
DANH MỤC HÌNH, HỘP Hình 4.1. Tỷ trọng nam, nữ tham gia quyết định áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong gia đình..................................................................................... 60 Hình 4.2. Tỷ lệ phụ nữ dân tộc thiểu số tham gia các lớp tập huấn ............................. 61 Hình 4.3. Tỷ trọng nam, nữ đứng tên trong chứng nhận quyền sử dụng đất ................ 63 Hình 4.4. Tỷ lệ trình độ học vấn của phụ nữ ở nhóm hộ điều tra................................. 66 Hộp 4.1. Ý kiến về quản lý nguồn lực đất đai của phụ nữ dân tộc thiểu số................. 64 Hộp 4.2. Ý kiến về quản lý nguồn lực tài chính của phụ nữ dân tộc thiểu số.............. 65 Hộp 4.3. Ý kiến về tham gia hoạt động xã hội của phụ nữ dân tộc thiểu số................ 68 vii
TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vừ A Sà Tên luận văn: Vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Kết quả nghiên cứu chính Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở nghiên cứu thực trạng Vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn huyện Thuận Châu trong những năm qua, phân tích các yếu tố ảnh hưởng từ đó đề xuất những giải pháp nâng cao vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn huyện Thuận Châu trong những năm tới. Luận văn đã góp phần hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ. Khái quát được một số kinh nghiệm trên thế giới và Việt Nam từ đó rút ra bài học cho huyện Thuận Châu trong việc thực hiện các giải pháp nâng cao vai trò của phụ nữ các dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế hộ trong tương lai. Số liệu sơ cấp được thu thập qua các báo cáo từ các đơn vị của huyện cũng như các nguồn thông tin đã được công bố trên sách, báo, tạp chí, internet…Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra, phỏng vấn 02 cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp huyện, 03 cán bộ xã, 7 cán bộ thôn, 150 hộ, phụ nữ tại 03 xã điểm nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu sử dụng trong luận văn bao gồm phương: phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh. Kết quả nghiên cứu cho thấy vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Thuận Châu còn chưa được nhìn nhận đúng đắn, đặc biệt là vai trò của phụ nữ trong tiếp cận với các nguồn lực về tài chính và đất đai (kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ phụ nữ dân tộc thiểu số đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 17,33% trong đó nam giới là 75,33%, tỷ lệ phụ nữ đứng trên vay vốn rất thấp chỉ chiếm 8% trong đó nam gới là 67,33%), vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong việc nâng cao trình độ học vấn còn chưa còn thấp và bản thân người phụ nữ dân tộc thiểu số an phận, không thích học hành nâng cao trình độ vì họ cho đó là việc của nam giới trong gia đình. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc nâng vao vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Thuận Châu gồm các yếu tố như: yếu tố tự nhiên, kinh tế và xã hội, viii
hệ thống chính sách và pháp luật, yếu tố về bản thân người phụ nữ, trình độ học vấn, yếu tố tiếp cận các nguồn lực về tài chính, đất đai và một số yếu tố khác. Các giải pháp nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Thuận Châu cần thực hiện trong thời gian tới : Hỗ trợ phụ nữ dân tộc phát triển sản xuất nông nghiệp; Hỗ trợ phụ nữ dân tộc phát triển và mở rộng các hoạt động sản xuất phi nông nghiệp; Tăng cường tiếp cận thông tin và nâng cao kiến thức về khoa học kỹ thuật cho phụ nữ; Tăng cường tiếp cận tín dụng và quản lý nguồn lực của hộ đối với phụ nữ; Đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dục đối với phụ nữ dân tộc thiểu số; Tăng cường vai trò phụ nữ dân tộc thiểu số trong các hoạt động xã hội. ix
THESIS ABSTRACT Name of student: Vu A Sa Thesis title: Role of ethnic minority women in household economic development in Thuan Chau district, Son La province Major: Economic Management Code: 8340410 Academic Institution: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research results Base on the study on the status of the ethnic minority women role in household economic development in Thuan Chau district in recent years, analysis of the factor affecting from which to propose solutions to improve the role of ethnic minority women in the household economic development in Thuan Chau district in the next years. The study has contributed to systematizing theoretical issues and practical experience related to the role of ethnic minority women in household economic development. An overview of some experiences in the world and Vietnam from which to giving lessons for Thuan Chau district in implementing solutions to improve the role of ethnic minority women in the household economic development in the future. Secondary data was collected through the reports from the district as well as information sources published in books, newspapers, magazines, and the internet ... Primary data was collected through questionnaire. The research interviewed 02 leaders; managers of the district , 03 commune officials, 7 village officials, 150 households, women at 03 the communes. The research methods were used in the thesis including descriptive statistical methods, comparison methods. Research results showed that the role of ethnic minority women in Thuan Chau district has not been properly recognized, especially the role of women in access to financial and land resources (The survey results showed the proportion of ethnic minority women who have in the land use right certificate in the family was 17.33%, of which men account for 75.33% and the proportion of women who have borrowed credit was very low, accounting for 8% and men are 67.33%). The role of ethnic minority women in improving their education levels is low and they are in peace and do not like improving their education because they considered it as a male's job in the family. Factors affecting the role of ethnic minority women in Thuan Chau district include such factors as natural, economic and social factors, the system of policies and laws, the women themselves, education levels, accessing financial, land and other factors. x
앞 11페이지만 표시됩니다. 전체를 보려면 자료를 다운로드하세요.
댓글이 없습니다. 첫 댓글을 남겨보세요!
댓글 (0)
댓글이 없습니다. 첫 댓글을 남겨보세요!