12/9/2015 1 Chương 7: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Kết cấu chương I. Một số vấn đề về NSNN II. Thu NSNN III.Thuế IV.Chi NSNN V. Thâm hụt NSNN (Bội chi NSNN) VI.Năm ngân sách và chu trình ngân sách 2 I. Một số vấn đề chung về NSNN 1. Khái niệm NSNN 2. Vai trò của NSNN 1. Khái niệm NSNN a. Định nghĩa “ NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, vai trò của Nhà nước” b. Đặc điểm Là các quan hệ kinh tế giữa một bên là các cơ quan Nhà nước với một bên là các tổ chức kinh tế, các cá nhân và các tổ chức khác. 12/9/2015 2 2. Vai trò của NSNN a. Đảm bảo hoạt động của Bộ máy Nhà nước - Huy động các nguồn lực tài chính - Phân phối các nguồn tài chính cho nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. - Kiểm tra, giám sát b. Điều tiết trong lĩnh vực kinh tế - Thông qua các công cụ chi tiêu của Nhà nước - Thông qua công cụ thuế c. Điều tiết về xã hội: đảm bảo công bằng xã hội. d. Điều tiết về thị trường II. Thu NSNN Khái niệm: Thu NSNN là quá trình tập trung và huy động các khoản thu cho Nhà nước bằng các công cụ thích hợp để thỏa mãn nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. II. Thu NSNN 1. Các hình thức thu NSNN 2. Phân loại thu NSNN 3. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN 1. Các hình thức thu NSNN a. Thuế b. Phí c. Lệ phí d. Các khoản vay trong nước và nước ngoài của Chính phủ e. Các khoản thu khác 12/9/2015 3 a. Thuế Là hình thức huy động bắt buộc một phần thu nhập của các cá nhân, doanh nghiệp cho Nhà nước nhằm đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. b. Phí - Khái niệm: Là khoản tiền mà các tổ chức, cá nhân phải nộp khi nhận được các dịch vụ sự nghiệp do Nhà nước cung cấp như học phí, viện phí… - Bản chất: Nhà nước thu hồi một phần chi phí đầu tư thông qua Phí. c. Lệ phí - Khái niệm: Là khoản tiền mà các tổ chức, cá nhân phải nộp khi nhận được các dịch vụ quản lý hành chính, tư pháp do Nhà nước cung cấp. - Bản chất: Lệ phí bù đắp toàn bộ chi phí Nhà nước đã bỏ ra. Phân biệt phí và lệ phí Phí Lệ phí - Ai thu - Số tiền phải nộp so với chi phí cung cấp dịch vụ -Tính chất Đơn vị sự nghiệp Số tiền phải nộp chỉ đủ bù đắp 1 phần chi phí mà cơ quan đơn vị cung cấp dịch vụ Tất cả các loại phí đều là tự nguyện Cơ quan hành chính, tư pháp Số tiền phải nộp đủ bù đắp chi phí mà cơ quan đơn vị cung cấp dịch vụ. Một số loại lệ phí là bắt buộc như lệ phí trước bạ nhà đất, xe cộ…