Mô hình nào cho Ngân hàng Trung ng? ươ Sau 10 năm, v n đ này l i đ c đ t ra: Làm th nào đ Ngân hàng ấ ề ạ ượ ặ ế ể Trung ng có th ki m soát ch t tình hình ti n t , góp ph n gi m ươ ể ể ặ ề ệ ầ ả thi u tác đ ng x u c a kh ng ho ng? ể ộ ấ ủ ủ ả Cách đây 10 năm, khi Lu t Ngân hàng Nhà n c đ c bàn th o đ hoàn ậ ướ ượ ả ể thi n, câu chuy n Ngân hàng Trung ng (NHTW) c a Vi t Nam ph i nh ệ ệ ươ ủ ệ ả ư th nào đ đ m b o v trí đ c bi t c a nó trong n n kinh t đã đ c đ c ế ể ả ả ị ặ ệ ủ ề ế ượ ặ bi t quan tâm. ệ Th nh ng, khi c n bão kh ng ho ng tài chính châu Á lan tràn trong khu v c, thì nh ng câu ế ư ơ ủ ả ự ữ chuy n v tính đ c l p, tính minh b ch, hay mô hình t ch c... đã đ c gác l i, thay vào đó là ệ ề ộ ậ ạ ổ ứ ượ ạ các v n đ làm th nào đ NHTW có th ki m soát ch t tình hình ti n t , góp ph n gi m thi u ấ ề ế ể ể ể ặ ề ệ ầ ả ể tác đ ng x u c a kh ng ho ng. ộ ấ ủ ủ ả Gi đây, nh ng v n đ t c b n nh t, nh m c tiêu c a m t NHTW ph i là gì, NHTW có nên là ờ ữ ấ ề ừ ơ ả ấ ư ụ ủ ộ ả m t c quan đ c l p v i Chính ph hay không... đ u đ c nh c l i m t cách quy t li t. ộ ơ ộ ậ ớ ủ ề ượ ắ ạ ộ ế ệ Cũng v i ch đ này, trong tu n qua, Qu Ti n t qu c t (IMF) và Ngân hàng Nhà n c Vi t ớ ủ ề ầ ỹ ề ệ ố ế ướ ệ Nam đã t ch c H i th o v c i cách Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam, v i s có m t c a đông ổ ứ ộ ả ề ả ướ ệ ớ ự ặ ủ đ o các chuyên gia tài chính qu c t và trong n c. ả ố ế ướ Theo các chuyên gia qu c t , không có m t mô hình chu n nào cho m t NHTW, b i m i n c ố ế ộ ẩ ộ ở ỗ ướ có nh ng đ c thù riêng. Có l b i v y, các tham lu n ph n nhi u nêu ra kinh nghi m các n c ữ ặ ẽ ở ậ ậ ầ ề ệ ướ khác nhau và d ng l i m c g i ý chính sách. ừ ạ ở ứ ợ M c tiêu ph i r ch ròi ụ ả ạ Theo ông Masahiko Takeda, C v n cao c p V châu Á - Thái Bình D ng c a IMF, chính sách ố ấ ấ ụ ươ ủ c a Vi t Nam nh m r t nhi u m c tiêu, nh tăng tr ng, t o công ăn vi c làm, n đ nh giá c , ủ ệ ằ ấ ề ụ ư ưở ạ ệ ổ ị ả phát tri n kinh t - xã h i... ể ế ộ Ông Takeda cho r ng, m c tiêu chính sách nh v y là chung chung, do đó “c n đ t m c tiêu c ằ ụ ư ậ ầ ặ ụ ụ th h n và ch là các m c tiêu tài chính/ti n t , th m chí c th h n n a đ tránh xung đ t ti m ể ơ ỉ ụ ề ệ ậ ụ ể ơ ữ ể ộ ề ẩ ữ n gi a chúng”. Còn theo ông Lê Xuân Nghĩa, V tr ng V Chi n l c phát tri n ngân hàng (Ngân hàng Nhà ụ ưở ụ ế ượ ể n c), m c tiêu c a chính sách ti n t hi n quá r ng, đ c bi t, chúng xung đ t nhau và không ướ ụ ủ ề ệ ệ ộ ặ ệ ộ có tr t t u tiên rõ r t. ậ ự ư ệ Đây không ph i là v n đ m i. S xung đ t đ c đ c p nhi u trong hai năm qua khi ch s giá ả ấ ề ớ ự ộ ượ ề ậ ề ỉ ố tiêu dùng tăng cao - đó là xung đ t gi a thúc đ y tăng tr ng và ki m soát l m phát. Nhi u ộ ữ ẩ ưở ể ạ ề chuyên gia cho r ng, đây là hai m c tiêu mâu thu n nhau và NHTW nên có s l a ch n m t ằ ụ ẫ ự ự ọ ộ m c tiêu c th ho c t i thi u là u tiên m c tiêu nào h n trong ng n h n, ho c trong m i th i ụ ụ ể ặ ố ể ư ụ ơ ắ ạ ặ ỗ ờ kỳ, ch ng h n nh th i đi m này, s r t khó thúc đ y tăng tr ng cao trong đi u ki n l m ẳ ạ ư ở ờ ể ẽ ấ ẩ ưở ề ệ ạ phát ph i th p. ả ấ Theo ông Lars Nyberg, Phó Th ng đ c Ngân hàng Riskbank (Th y Đi n), NHTW m i n c đ u ố ố ụ ể ỗ ướ ề đ t nhi u m c tiêu khác nhau, ch ng h n nh M quy đ nh C c D tr liên bang có m c tiêu ặ ề ụ ẳ ạ ư ỹ ị ụ ự ữ ụ “t o công ăn vi c làm t i đa”. V n đ vi c làm cũng đ c đ c p trong ho t đ ng c a NHTW ạ ệ ố ấ ề ệ ượ ề ậ ạ ộ ủ Anh. Nh ng qua phân tích cũng nh kinh nghi m c a mình, ông Lars Nyberg cho r ng, nhi m v c ư ư ệ ủ ằ ệ ụ ơ b n c a NHTW là nh m duy trì n đ nh giá c , tăng s n đ nh trong h th ng tài chính, t c là ả ủ ằ ổ ị ả ự ổ ị ệ ố ứ c g ng n đ nh n n kinh t . Các NHTW m i n c có khác nhau, nh ng h u h t đ u nh n ố ắ ổ ị ề ế ỗ ướ ư ầ ế ề ấ m nh nh ng y u t này. ạ ữ ế ố Y u t thúc đ y tăng tr ng không đ c ông Lars Nyberg nh n m nh trong m c tiêu c a ế ố ẩ ưở ượ ấ ạ ụ ủ NHTW, b i theo ông, chính sách ti n t không th tác đ ng tr c ti p đ n tăng tr ng trong dài ở ề ệ ể ộ ự ế ế ưở h n. M c tăng tr ng dài h n c a m t qu c gia đ c xác đ nh b i di n bi n v s l ng nhân ạ ứ ưở ạ ủ ộ ố ượ ị ở ễ ế ề ố ượ công, ngu n v