Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Kinh teá vó moâ Caùn caân thanh toaùn Nieân khoùa 2003-2004 Baøi giaûng Tröông Quang Huøng 1 10/6/03 CAÙN CAÂN THANH TOAÙN Caùn caân thanh toaùn cuûa moät quoác gia laø moät baùo caùo thoáng keâ toùm taét moät caùch coù heä thoáng caùc giao dòch kinh teá cuûa ngöôøi cö truù vaø ngöôøi khoâng cö truù trong moät khoaûng thôøi gian cuï theå. I. KHUOÂN KHOÅ HAÏCH TOAÙN CAÙN CAÂN THANH TOAÙN Caùc thaønh toá chính trong caùn caân thanh toaùn: Taøi khoaûn vaõng lai phaûn aùnh giaù trò cuûa löu löôïng haøng hoaù vaø dòch vuï cuõng nhö nhöõng giao dòch baèng tieàn vaõng lai khaùc giöõa ngöôøi cö truù vaø ngöôøi khoâng cö truù. Noù bao goàm 3 loaïi giao dòch sau ñaây: - Xuaát, nhaäp khaåu haøng hoaù vaø dòch vu: toång soá giaù trò haøng hoaù( nhö daàu thoâ, röôïu, xe hôi…) vaø dòch vu ( nhö dòch vuï ngaân haøng, baûo hieåm, taøi chính…)ï ñöôïc mua vaø baùn giöõa ngöôøi khoâng cö truù vaø ngöôøi cö truù trong nöôùc trong moät khoaûng thôøi gian. Söï cheânh leäch giöõa giaù trò xuaát khaåu vaø nhaäp khaåu ñöôïc goïi laø caùn caân ngoaïi thöông. - Thu nhaäp roøng töø beân ngoaøi: bao goàm caùc khoaûn thu roøng veà coå töùc, laõi töùc vaø lôïi nhuaän cuûa ngöôøi cö truù vì hoï ñaõ ñaàu tö ra nöôùc ngoaøi. - Chuyeån giao vaõng lai roøng : bao goàm caùc khoaûn chuyeån tieàn ñôn phöông khoâng hoaøn traû ñöôïc theå hieän döôùi daïng roøng. Boä phaän lôùn nhaát laø vieän trôï chính thöùc cuûa caùc chính phuû vaø caùc toå chöùc tö nhaân cho caùc nöôùc ñang phaùt trieån, caùc khoaûn chuyeån tieàn veà nöôùc cuûa khu vöïc tö nhaân. Caùn caân taøi khoaûn vaõng lai phaûn aùnh söï cheânh leäch giöõa caùc khoaûn nhaän ñöôïc vaø caùc khoaûn thanh toaùn trong taøi khoaûn vaõng lai . Taøi khoaûn vaõng lai thaëng dö khi caùc khoaûn nhaän ñöôïc vöôït quaù caùc khoaûn thanh toaùn vaø thaâm huït khi caùc khoaûn thanh toaùn vöôït quaù nhaän ñöôïc. Taøi khoaûn voán phaûn aùnh nhöõng giao dòch taøi saûn vaø taøi saûn taøi chính . Luoàng voán vaøo bao goàm vieäc quoác gia ñi vay nôï nöôùc ngoaøi hay ñaàu tö cuûa nöôùc ngoaøi vaøo trong nöôùc. Do vaäy luoàng voán vaøo seõ laøm giaûm giaù trò taøi saûn cuûa nöôùc ngoaøi maø quoác gia ñoù naém giöõ hoaëc laø laøm taêng khoaûn nôï nöôùc ngoaøi cuûa quoác gia naøy. Nhöõng luoàng voán vaøo ñöôïc ghi coù trong taøi khoaûn voán. Ñieàu naøy coù theå ñöôïc giaûi thích laø khi coù luoàng voán Chöông trình Giaûng daïy Kinh teá Fulbright Kinh teá vó moâ Caùn caân thanh toaùn Nieân khoùa 2003-2004 Baøi giaûng Tröông Quang Huøng 2 10/6/03 vaøo döôùi hình thöùc voán vay cuõng gioáng nhö quoác gia baùn caùc giaáy nôï (taøi saûn taøi chính ) hoaëc laø döôùi hình thöùc ñaàu tö nöôùc ngoaøi cuõng gioáng nhö quoác gia naøy baùn caùc loaïi taøi saûn khaùc (traùi phieáu, coå phieáu, baát ñoäng saûn..). Ngöôïc laïi, luoàng voán ra bao goàm hoaït ñoäng quoác gia mua caùc taøi saûn hoaëc caùc taøi saûn taøi chính ôû nöôùc ngoaøi. Caùc luoàng voán ra laøm taêng giaù trò taøi saûn cuûa quoác gia ñoái vôùi caù nhaân khoâng cö truù hoaëc laø giaûm dö nôï cuûa quoác gia ñoái vôùi caù nhaân khoâng cö truù. Luoàng voán ra ñöôïc ghi nôï trong caùn caân taøi khoaûn voán. Vieäc ghi nôï naøy phaûn aùnh hoaït ñoäng cuûa quoác gia nhaäp khaåu caùc giaáy nôï vaø caùc taøi saûn khaùc. Caùc khoaûn muïc ghi trong taøi khoaûn voán thöôøng phaân theo thôøi gian vaø thöôøng bao goàm caùc muïc sau - Ñaàu tö tröïc tieáp bao goàm tham gia goùp voán coå phaàn, lôïi nhuaän taùi ñaàu tö vaø voán khaùc. - Ñaàu tö giaùn tieáp bao goàm nôï daøi haïn vaø chöùng khoaùn, caùc coâng cu ïnôï treân thò tröôøng tieàn teä, coâng cuï phaùi sinh coù theå trao ñoåi goàm hoaùn ñoåi tieàn teä vaø laõi suaát. - Ñaàu tö khaùc: goàm caû caùc khoaûn vay vaø tín duïng thöông maïi. - Taøi saûn döï tröõ laø döï tröõ saün coù ñeå ñaùp öùng caùc nhu caàu ngay laäp töùc. Taøi saûn naøy bao goàm ngoaïi hoái (tieàn maët, tieàn gôûi, vaø chöùng khoaùn), vaøng döï tröõ quy thaønh tieàn, SDR vaø döï tröõ quoác gia taïi IMF. Taøi saûn döï tröõ chòu söï