Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 1 - Tên bài viết: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các công ty hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con - Họ và tên tác giả: Đặng Ngọc Hùng - Học hàm và học vị (nếu có); Tiến sỹ Tổ chức tác giả công tác: Khoa Kế toán-Kiểm toán, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Ðịa chỉ email: hungdangngockt@yahoo.com.vn Điện thoại: 0904.338.474 Lĩnh vực nghiên cứu chính của tác giả: Phân tích báo cáo tài chính, Kế toán quản trị, Kế toán tài chính Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 2 Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các công ty hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con Analyzing factors affecting business efficiency of companies operating on the basis of parent company – subsidiary companies Tóm tắt: Bài báo trình bày nghiên cứu các nhân tố đến hiệu quả kinh doanh của công ty hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, bao gồm: (i) quy mô của doanh nghiệp theo doanh thu; số lượng công ty con, (ii) tốc độ tăng trưởng, (iii) cấu trúc vốn, (iv) số lượng thành viên Hội đồng quản trị, và (v) chủ tịch kiêm tổng giám đốc là nữ tới tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sữu (ROE) và giá trị thị trường của công ty là Tobin‟Q của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Dữ liệu nghiên cứu của 133 công ty đang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, số liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất năm 2014 đã được kiểm toán. Kết quả cho thấy, quy mô doanh nghiệp theo doanh thu, cấu trúc vốn có ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh theo cả giá trị ROE và Tobin‟Q; trong khi đó, tăng trưởng tài sản, chủ tịch kiêm tổng giám đốc là nữ chỉ ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh theo ROE hoặc Tobin‟Q; Tuy nhiên, số lượng công ty con và số lượng thành viên hội đồng quản trị không có ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Từ khóa: Hiệu quả kinh doanh, công ty mẹ - công ty con. Abstract: The research presents the influences of several factors on the business performances of companies operating subsidiary, including: (i) revenue-scale, the number of subsidiaries, (ii) growth rate, (iii) capital structure, (iv) the number of members in the board of directors and (v) the female chairman and general director; on the change in return of equity and the value of business (Tobin‟Q). The data were collected from 193 companies operating subsidiary on the stock market in Vietnam, according to financial statements after auditing in 2014. The results indicated that, business scale based on revenue, capital structure affects the business efficiency, such as ROE as well as Tobin‟Q; whereas, growth rate, female chairman affects ROE or Tobin‟Q; however, the number of subsidiaries and the number of members in the board of directors have no influences on the business efficiency. Keywords: Business efficiency, parent company-subsidiary companies. Facebook: @ www.facebook.com/ S Á C H – T À I L I Ệ U T H I T U Y Ể N Trang 3 1. Giới thiệu Việc tự do hoá các hoạt động đầu tư, thương mại, mở rộng liên doanh, góp vốn cổ phần, đầu tư thâm nhập lẫn nhau giữa các doanh nghiệp, đặc biệt là cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước đã làm thay đổi đáng kể quan hệ giữa các doanh nghiệp. Điều đó đã tạo ra các tiền đề để chuyển đổi các tổng công ty sang mô hình công ty mẹ - công ty con. Đứng trước các hạn chế của mô hình tổng công ty và tác dụng của mô hình công ty mẹ - công ty con, Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ ba (khoá IX) đã đề ra chủ trương thí điểm chuyển tổng công ty sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con với mục đích phân định rõ về vốn, tài sản, quyền lợi, nghĩa vụ giữa các đơn vị trong tổng công ty bảo đảm lợi ích của Nhà nước. Đồng thời, chuyển đổi tổng công ty theo mô hình công ty mẹ - công ty con lại thúc đẩy tổng công ty tiến hành cổ phần hoá các doanh nghiệp thành viên hoặc sử dụng vốn để liên doanh, liên kết, góp vốn cổ phần. Thông qua mố