SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: “ SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ 7” PHẦN 1. MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài. Lịch sử là một một môn học đặc thù với những chuỗi sự kiện, diễn biến đã diễn ra trong quá khứ. Vì vậy, nhiệm vụ của dạy học lịch sử là khôi phục lại bức tranh quá khứ để từ đó rút ra bài học từ quá khứ, vận dụng nó vào trong cuộc sống hiện tại và tương lai. Đây là môn học yêu cầu người học là phải “Biết sự kiện - Hiểu sự kiện – Nhớ sự kiện”, từ đó có sự phân tích, tư duy lôgic, khái quát, và đánh giá sự kiện. Tuy nhiên, các đồ dùng dạy học truyền thống hiện nay còn rất nhiều hạn chế, chưa thể đáp ứng đầy đủ những yêu cầu của bộ môn và yêu cầu của quá trình đổi mới phương pháp dạy học bộ môn lịch sử. Trong việc khôi phục lại bức tranh quá khứ một cách sinh động thì phương tiện trực quan là một yếu tố hết sức cần thiết. Bản thân là một giáo viên trẻ, có ham muốn hiểu biết nhiều hơn về công nghệ thông tin. Với thực trạng kết quả học tập môn Lịch sử của học sinh hiện nay rất thấp, là giáo viên dạy môn Lịch sử tôi cũng rất trăn trở, những năm trước tôi đã tìm nhiều cách để thay đổi chút nào đó về cách nhìn nhận khi học tập môn Lịch sử như: mở chuyên đề đối với đồng nghiệp về: « đổi mới phương pháp dạy môn lịch sử », « Phương pháp khai thác kênh hình trong môn lịch sử »... Với học sinh tổ chức các hoạt động với các chủ đề: Nói chuyện chuyên đề về ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, ngoại khóa về Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Đặc biệt khi được tiếp cận với việc sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy học, tôi thấy bên cạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy thì việc sử dụng Bản đồ tư duy trong dạy và học là phương pháp tối ưu nhằm phát huy tính tích cực và khả năng tư duy của học sinh. Trước thực tiễn đó, với sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã mạnh dạn sử dụng Bản đồ tư duy vào việc nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn Lịch sử trong nhà trường. Với mong muốn việc sử dụng Bản đồ tư duy được mở rộng, tôi đã mạnh dạn lập kế hoạch sử dụng bản đồ tư duy vào các bài dạy ôn tập môn Lịch sử lớp 7, cho nên tôi đã chọn đề tài nghiên cứu của mình trong năm học này là: “Sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học Lịch sử 7”. 2. Mục đích nghiên cứu. 1 Nghiên cứu đề tài này để bản thân tôi – một giáo viên trực tiếp đứng lớp hiểu sâu sắc hơn về tác dụng của công nghệ thông tin để từ đó ứng dụng được một cách thành thạo về công nghệ thông tin vào dạy học góp phần tích cực trong công tác đổi mới phương pháp dạy học. Khi đã hiểu rõ, hiểu sâu, ứng dụng tốt thì với vai trò là một giáo viên phụ trách chuyên môn tôi sẽ trao đổi, giúp đỡ, hướng dẫn đồng nghiệp cùng chung tay trong công cuộc đổi mới phương pháp dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin để từ đó có những phương pháp hay, những bài giảng dễ hiểu, sinh động, hấp dẫn giúp cho các em học sinh khám phá chân trời tri thức bao la qua những giờ học phong phú. 3. Phạm vi nghiên cứu. - Về quy mô: Đề tài này nghiên cứu trong phạm vi các bài học về môn Lịch sử THCS đặc biệt chú trọng khối lớp 7 với các bài ôn tập. - Về không gian: Đề tài này nghiên cứu trong không gian trường THCS. - Về thời gian: Đề tài này tôi nghiên cứu và thực hiện trong năm học 2012 – 2013. 4. Nhiệm vụ nghiên cứu. - Nghiên cứu và áp dụng thực tế giảng dạy tại nhà trường để nâng cao hơn nữa tay nghề của giáo viên, từ đó có thêm nhiều phương pháp giảng dạy mới phong phú, linh hoạt giúp học sinh tiếp cận bài học một cách dễ hiểu và sâu sắc. - Nghiên cứu đề tài để khẳng định bản đồ tư duy thực sự là một công cụ trong phương pháp dạy học mới – phương pháp dạy học tích cực. 5. Phương pháp nghiên cứu. - Căn cứ vào tình hình học tập thực tế của học sinh địa phương và phân phối chương trình môn Lịch sử lớp 7, tôi lựa chọn các bài ôn tập để thiết kế các bản đồ tư duy vì bản đồ tư duy là một dạng biểu đồ, là một phương pháp đồ họa được sắp xếp theo hướng phân nhánh, nó đem lại một cách tiếp cận mới. Sau khi lựa chọn được bài 2 tôi tiến hành thiết kế bài theo hướng của bài ôn tập : Hệ thống hóa, khái quát hóa và nâng cao...