Page 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHAN HỒNG ÁI PHƯƠNG RỦI RO THANH KHOẢN VÀ LỢI NHUẬN NGÂN HÀNG: VAI TRÒ CỦA SỞ HỮU NHÀ NƯỚC LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Tài chính ngân hàng Mã ngành: 8340201 Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2026
Page 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHAN HỒNG ÁI PHƯƠNG RỦI RO THANH KHOẢN VÀ LỢI NHUẬN NGÂN HÀNG: VAI TRÒ CỦA SỞ HỮU NHÀ NƯỚC LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Tài chính ngân hàng Mã ngành: 8340201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. LÊ HÀ DIỄM CHI Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2026
Page 3
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn với đề tài: “Rủi ro thanh khoản và lợi nhuận ngân hàng: Vai trò của sở hữu nhà nước” là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi trong thời gian qua. Toàn bộ nội dung và kết quả nghiên cứu được thực hiện dựa trên quá trình tìm hiểu, phân tích khách quan, trung thực, có trích dẫn rõ nguồn gốc và chưa từng được sử dụng để công bố hoặc bảo vệ bất kỳ học vị nào. Trong quá trình thực hiện, tôi có tham khảo một số công trình, bài báo và nghiên cứu liên quan; các nguồn tài liệu này đều được trích dẫn đầy đủ. Tôi xin khẳng định số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn hoàn toàn trung thực, không có sự sao chép. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng về tính trung thực của các thông tin được sử dụng trong luận văn này. TPHCM, ngày 29 tháng 01 năm 2026 Tác giả Phan Hồng Ái Phương
Page 4
ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Lê Hà Diễm Chi đã tận tình hướng dẫn và hỗ trợ cung cấp những tài liệu, thông tin khoa học cần thiết cho quá trình thực hiện luận văn. Tác giả cũng xin được gửi lời cám ơn của mình dành cho các thầy các cô Khoa Sau đại học – ngành Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Ngân hàng, đã tận tình truyền đạt những nội dung bài học quý báu làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu. Tuy nhiên, bài luận văn còn tồn tại nhiều hạn chế do tác giả còn thiếu sót về kinh nghiệm thực hiện và kiến thức còn chưa đầy đủ, vì vậy, tác giả rất mong nhận được sự góp ý từ Quý thầy cô để bài nghiên cứu được hoàn thiện hơn, đồng thời mở ra định hướng nghiên cứu tốt hơn trong tương lai sau này. Cuối cùng, tác giả xin kính chúc Quý thầy cô luôn mạnh khỏe và gặt hái được nhiều thành tựu trên con đường giảng dạy. Xin chân thành cảm ơn! TPHCM, ngày 29 tháng 01 năm 2026 Tác giả Phan Hồng Ái Phương
Page 5
iii TÓM TẮT LUẬN VĂN Tiêu đề: “Rủi ro thanh khoản và lợi nhuận ngân hàng: Vai trò của sở hữu nhà nước” Tóm tắt: Luận văn nhằm đánh giá tác động của rủi ro thanh khoản đến lợi nhuận ngân hàng tại Việt Nam, đồng thời xem xét vai trò điều tiết của sở hữu nhà nước trong mối quan hệ này. Tác giả nghiên cứu dựa trên dữ liệu của 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2013–2024, không bao gồm các ngân hàng nước ngoài. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính công bố trên website chính thức của các ngân hàng, kết hợp với các nguồn dữ liệu đáng tin cậy khác từ Vietstock và CafeF. Nghiên cứu áp dụng kết hợp các phương pháp OLS, FEM, REM và mô hình GMM nhằm đảm bảo tính vững và chính xác cho kết quả ước lượng. Biến phụ thuộc được sử dụng là ROA và ROE, đại diện cho lợi nhuận của ngân hàng; biến độc lập chính là FGAP đại diện cho rủi ro thanh khoản. Từ kết quả thực nghiệm, tác giả kết luận rủi ro thanh khoản có tác động cùng chiều đến ROA và ROE, hàm ý rằng khi khoảng cách kỳ hạn tăng, các ngân hàng có thể tận dụng cơ hội chênh lệch lãi suất để cải thiện lợi nhuận. Tuy nhiên, biến tương tác sở hữu nhà nước cho kết quả đảo chiều tới mối quan hệ này, cho thấy cấu trúc sở hữu là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến mức độ hiệu quả của chính sách quản trị thanh khoản. Nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản, lợi nhuận ngân hàng và vai trò của sở hữu nhà nước trong bối cảnh tại Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết trong việc cân bằng giữa mục tiêu sinh lời và quản trị rủi ro thanh khoản, đặc biệt đối với các ngân hàng có vốn sở hữu nhà nước. Từ khóa: rủi ro thanh khoản, lợi nhuận ngân hàng, sở hữu nhà nước, ngân hàng thương mại.
Page 6
iv ABSTRACT Title: “Liquidity Risk and Bank Profitability: The Role of State Ownership” Abstract: This thesis investigates the impact of liquidity risk on the profitability of Vietnamese commercial banks and examines how state ownership moderates this relationship. The study employs a dataset of 27 Vietnamese joint-stock commercial banks over the period 2013–2024, excluding foreign banks. Data are collected from annual reports published on the official websites of the banks, combined with reliable secondary sources such as Vietstock and CafeF. To ensure robustness, the study applies multiple econometric methods, including Ordinary Least Squares (OLS), Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM), and System Generalized Method of Moments (System-GMM). Bank profitability is measured by Return on Assets (ROA) and Return on Equity (ROE), while Funding Gap (FGAP) serves as the main proxy for liquidity risk. The empirical findings reveal that liquidity risk (FGAP) has a positive effect on both ROA and ROE, suggesting that a wider maturity gap allows banks to exploit interest rate differentials and enhance profitability. However, the interaction term involving state ownership (SOE) shows a negative effect on profitability. This finding suggests that ownership structure plays a crucial role in shaping the effectiveness of liquidity management policies. This research contributes to the existing literature by providing new empirical evidence on the relationship between liquidity risk, profitability, and state ownership in the context of Vietnam. The findings highlight important policy implications, emphasizing the need to balance profitability objectives with effective liquidity risk management, especially for banks with substantial state ownership. Keywords: liquidity risk, bank profitability, state ownership, commercial bank
Page 7
v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt BCTC Báo cáo tài chính NHTM Ngân hàng thương mại NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần VN Việt Nam RRTK Rủi ro thanh khoản
Page 8
vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt Pooled ordinary least Ước lượng bình phương POOLED OLS square tối thiểu gộp Ước lượng với tác động REM Random Effects Model ngẫu nhiên Ước lượng với tác động FEM Fixed Effects Model cố định Feasible Generalized Bình phương tối thiểu FGLS Least Square tổng quát khả thi Generalized Method of Phương pháp tổng quát GMM Moments khoảnh khắc GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm quốc nội SOE State ownership Sở hữu nhà nước Tỷ suất lợi nhuận trên tài ROA Return On Assets sản Tỷ suất lợi nhuận trên vốn ROE Return On Equity chủ sở hữu SIZE Company size Quy mô công ty CAR Capital Adequacy Ratio Hệ số an toàn vốn Tỷ lệ nguồn vốn ổn định NFSR Net Stable Funding Ratio ròng NIM Net Interest Margin Biên lãi ròng FGAP Funding gap Khe hở thanh khoản
Page 9
vii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN........................................................................................................i LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ ii TÓM TẮT LUẬN VĂN........................................................................................... iii ABSTRACT............................................................................................................. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT..............................................................v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH............................................................ vi MỤC LỤC............................................................................................................... vii DANH MỤC BẢNG BIỂU........................................................................................x DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ...................................................................................... xi CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU..............................................................1 1.1. Lý do chọn đề tài..........................................................................................................1 1.2. Mục tiêu nghiên cứu....................................................................................................2 1.2.1. Mục tiêu tổng quát:...........................................................................................2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể:................................................................................................2 1.3. Câu hỏi nghiên cứu:.....................................................................................................2 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...............................................................................3 1.4.1 Đối tượng nghiên cứu:.......................................................................................3 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu:.........................................................................................3 1.5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................................3 1.6. Đóng góp của nghiên cứu............................................................................................4 1.7. Kết cấu của đề tài..........................................................................................................4 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1...........................................................................................6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU........7 2.1. Cơ sở lý luận về lợi nhuận ngân hàng thương mại....................................................7 2.1.1.Khái niệm lợi nhuận của ngân hàng thương mại ..............................................7 2.1.2. Các chỉ tiêu đo lường lợi nhuận ngân hàng.........................................................7 2.2. Cơ sở lý luận về rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại..............................9 2.2.1. Khái niệm thanh khoản của ngân hàng thương mại.........................................9 2.2.2. Khái niệm rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại...................................9
Page 10
viii 2.2.3. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại................10 2.3. Các chiến lược quản trị thanh khoản.......................................................................11 2.3.1. Chiến lược quản trị thanh khoản dựa trên tài sản..............................................11 2.3.2. Chiến lược quản trị thanh khoản dựa trên nợ phải trả.......................................12 2.3.3. Chiến lược thanh khoản kết hợp (Phương pháp quản lý thanh khoản cân bằng)13 2.3.4. Lý thuyết đánh đổi thanh khoản- lợi nhuận ......................................................13 2.4. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm.........................................................................14 2.4.1. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của rủi ro thanh khoản đến lợi nhuận............14 2.4.2. Các nghiên cứu về vai trò sở hữu nhà nước tới lợi nhuận ngân hàng............21 2.4.3. Thảo luận các nghiên cứu trước và khoảng trống nghiên cứu .......................22 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.........................................................................................29 CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................30 3.1. Quy trình nghiên cứu ................................................................................................30 3.2. Mô hình nghiên cứu:................................................................................................31 3.3. Giả thuyết nghiên cứu:.................................................................................................37 3.3.1. Biến phụ thuộc................................................................................................37 3.3.2. Biến độc lập....................................................................................................38 3.3.3. Biến kiểm soát................................................................................................39 3.3.4. Biến tương tác ................................................................................................43 3.5. Dữ liệu nghiên cứu:....................................................................................................43 3.6. Phương pháp nghiên cứu:..........................................................................................43 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.........................................................................................45 CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.................................46 4.1. Thống kê mô tả...........................................................................................................46 4.2. Phân tích tương quan biến và đa cộng tuyến............................................................48 4.2.1. Phân tích tương quan biến:.............................................................................48 4.2.2 Kiểm định đa cộng tuyến.................................................................................49 4.3 Kết quả hồi quy dữ liệu bảng theo phương pháp Pooled OLS, FEM, và REM..50 4.3.1 Biến phụ thuộc ROA.......................................................................................50 4.3.2 Biến phụ thuộc ROE........................................................................................51 4.4. Lựa chọn mô hình hồi quy giữa Pool OLS, FEM, REM......................................53
Page 11
ix 4.4.1. Kiểm định giữa Mô hình Pooled OLS và FEM..............................................53 4.4.2. Kiểm định giữa Mô hình Pooled OLS và REM..............................................54 4.4.3. Kiểm định giữa Mô hình FEM và REM.........................................................54 4.5 Kiểm định phương sai thay đổi và hiện tượng tự tương quan..................................55 4.5.1. Kiểm định phương sai thay đổi ......................................................................55 4.5.2. Kiểm định hiện tượng tự tương quan .............................................................56 4.6. Kiểm định biến nội sinh và phương pháp GMM.....................................................57 4.6.1. Kiểm định biến nội sinh...................................................................................57 4.6.2. Phương pháp GMM........................................................................................58 4.7. Phân tích mức độ tác động của rủi ro thanh khoản tới lợi nhuận ngân hàng với sự tương tác của sở hữu nhà nước.........................................................................................64 4.7.1.Biến phụ thuộc ROA.......................................................................................64 4.7.2.Biến phụ thuộc ROE........................................................................................66 4.8.Thảo luận kết quả nghiên cứu....................................................................................68 4.8.1.Tác động của rủi ro thanh khoản tới lợi nhuận ngân hàng..............................68 4.8.2. Vai trò của sở hữu nhà nước đối với tác động của rủi ro thanh khoản tới lợi nhuận ngân hàng.......................................................................................................69 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.........................................................................................70 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ....................................................71 5.1. Kết luận.......................................................................................................................71 5.2. Khuyến nghị...............................................................................................................72 5.3. Hạn chế của luận văn và các định hướng nghiên cứu tiếp theo..............................73 5.3.1. Hạn chế của luận văn......................................................................................74 5.3.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo...................................................................74 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5.........................................................................................75 TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................i Phụ lục 1: DANH SÁCH 27 NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM........................... iii Phụ lục 2: KẾT QUẢ HỒI QUY VÀ KIỂM ĐỊNH TRÊN STATA.........................v
Affichage des 11 premières pages. Téléchargez le document pour le voir en entier.
Commentaires (0)
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !