Page 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ MỸ QUYÊN CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG XẢY RA KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành chuyên ngành: 8 34 02 01 Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2023
Page 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ MỸ QUYÊN CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG XẢY RA KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành chuyên ngành: 8 34 02 01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LƯU THU QUANG Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2023
Page 3
LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan khóa luận với tên đề tài “CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG XẢY RA KIỆT QUỆ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM” là công trình nghiên cứu riêng của tác giả dưới sự giúp đỡ của Tiến sĩ Lưu Thu Quang – giảng viên khoa Tài Chính trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Nguồn dữ liệu và nội dung tham khảo đều được trích dẫn nguồn gốc rõ ràng, thống nhất trong phần danh mục tài liệu tham khảo. Kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Tác giả xin chịu trách nhiệm hoàn toàn với những cam đoan của mình. TP.HCM, ngày 17 tháng 03 năm 2023 Tác giả Lê Thị Mỹ Quyên i
Page 4
LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy/Cô, đặc biệt là quý Thầy/Cô Khoa Sau Đại Học, Trường Đại học Ngân hàng Thành Phố Hồ Chí Minh. Những người đã trực tiếp giảng dạy, tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong thời gian học tập tại trường, cũng như đã tạo cơ hội cho tôi được thực hiện nghiên cứu này. Tiếp theo tôi xin gửi lòng biết ơn sâu sắc nhất đến TS. Lưu Thu Quang – người đã hướng dẫn tôi một cách tận tình nhất, chu đáo trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp vừa qua. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến tất cả những người đã ủng hộ tôi để hoàn thành bài nghiên cứu này. ii
Page 5
TÓM TẮT LUẬN VĂN Tiêu đề: Các nhân tố tác động đến khả năng xảy ra kiệt quệ tài chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tóm tắt: Bài nghiên cứu này nhằm tìm ra những nhân tố tác động đến khả năng xảy ra kiệt quệ tài chính cho các doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn từ 2016 – 2021. Kết hợp những lý thuyết có liên quan mà tác giả được học tại trường cũng như tham khảo qua sách báo và những đề tài cùng lĩnh vực. Bài nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ 623 doanh nghiệp niêm yết, bao gồm 3738 quan sát, kết hợp với việc sử dụng mô hình Binary Logistic. Tác giả đề xuất hai mô hình cần kiểm định bao gồm hai biến phụ thuộc (lựa chọn dựa treo hai tiêu chí) và bảy biến độc lập. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả hai mô hình đều cho cùng một kết quả là có ba nhân tố tác động đến khả năng xảy ra kiệt quệ tài chính bao gồm: LEV (Đòn bẩy tài chính), SIZE (Quy mô công ty) và VLĐRTSNH (Tỷ lệ vốn lưu động ròng trên tài sản ngắn hạn), nhưng trong đó biến tác động mạnh nhất là LEV, rồi đến SIZE và cuối cùng là VLĐRTSNH (tại các mức ý nghĩa 5%). Bên cạnh đó, tác giả cũng đã đưa ra một số kiến nghị cho những doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán về những biện pháp cho cả hai trường hợp: Những doanh nghiệp đang rơi vào kiệt quệ tài chính và những doanh nghiệp có thể phòng tránh khả năng xảy ra kiệt quệ tài chính. Từ khóa: Kiệt quệ tài chính, Đòn bẩy tài chính, Quy mô công ty, Mô hình đánh giá tác động cố định, Mô hình đánh giá tác động ngẫu nhiên. iii
Page 6
ABSTRACT Title: Factors affecting the financial distress for the companies on the stock market of Viet Nam. Abstract: In this study, I find factors affecting the financial distress for the companies on the Ho Chi Minh City Stock Exchange and Hanoi Stock Exchange in the period from 2016 – 2021. The theories that the author learned at my university as well as referenced through books and articles and topics in the same field. The paper used data from 623 listed firms, including 3738 observations, combined with the use of the Binary Logistic model. The author proposes two models, including two dependent variables (selected based on two methods) and seven independent variables. Research results show that both models give the same result that there are three factors affecting the financial distress: LEV, SIZE and VLDRTSNH, but in which the most influential variable is LEV, then SIZE and VLDRTSNH (at the significance level 5%). In addition, the author also gave some recommendations to companies listed on the HOSE and HNX about measures for both cases: businesses that have fallen into financial distress and businesses that may to prevent the financial distress. Keywords: Financial distress, Financial Leverage, Size, Fixed effects model (FEM), Random Effect model (REM). iv
Page 7
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu từ viết tắt Diễn giải đầy đủ 1. Giải thích bằng tiếng Việt HOSE Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội TSCĐ Tài sản cố định TSLĐ Tài sản lưu động VLĐ Vốn lưu động FEM Mô hình đánh giá tác động cố định – fixed effects REM Mô hình đánh giá tác động ngẫu nhiên – random effects M&M Lý thuyết cấu trúc vốn hiện đại bắt đầu với bài viết của Modigliani và Miller vào năm 1958 2. Giải thích bằng tiếng Anh. EAT Earnings After Tax – Lợi nhuận sau thuế EBT Earnings Before Tax – Lợi nhuận trước thuế EBITDA Earnings Before Interest, Tax, Depreciation and Amortization – Lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao OCF Operating Cash Flow – Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh v
Page 8
MỤC LỤC CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .........................................................1 1.1. Tính cấp thiết của đề tài:...........................................................................................1 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu:...............................................................................2 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu:..........................................................................................2 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu:............................................................................................3 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:.........................................................3 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu:........................................................................................3 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu:...........................................................................................3 1.4. Dữ liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu:.....................................................4 1.4.1. Dữ liệu nghiên cứu: ............................................................................................4 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu:...................................................................................4 1.5. Đóng góp của đề tài...................................................................................................5 1.5.1. Đóng góp về mặt lý luận:....................................................................................5 1.5.2. Đóng góp về mặt thực nghiệm:...........................................................................5 1.5.3. Đóng góp mới của luận văn:...............................................................................5 1.6. Bố cục đề tài:.............................................................................................................6 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU..........................7 2.1. Lý thuyết về kiệt quệ tài chính:.................................................................................7 2.1.1. Khung lý thuyết về kiệt quệ tài chính:................................................................7 2.1.2. Các quan điểm về kiệt quệ tài chính:..................................................................8 2.2. Cơ sở lý thuyết liên quan: .......................................................................................11 2.2.1. Cơ sở lý thuyết về cơ cấu vốn trong doanh nghiệp: .........................................11 2.2.1.1. Cơ cấu vốn và các thành phần của cơ cấu vốn trong doanh nghiệp: .........11 2.2.1.2. Một số lý thuyết, quan điểm chủ yếu về cơ cấu vốn trong doanh nghiệp:.13 2.2.2. Lý thuyết nền tảng:...........................................................................................16 2.2.2.1. Lý thuyết đánh đổi của cơ cấu vốn (Trade-off Theory):............................16 2.2.2.2. Lý thuyết trật tự phân hạng: .......................................................................17 2.2.2.3. Lý thuyết chi phí đại diện:..........................................................................20 2.2.3. Mô hình về tài trợ vốn lưu động:......................................................................20 vi
Page 9
2.2.4. Nội dung và ý nghĩa của việc quản trị dòng tiền trong sản xuất kinh doanh: ..23 2.3. Tổng quan nghiên cứu:............................................................................................24 2.3.1. Đề tài nghiên cứu nước ngoài:..........................................................................24 2.3.2. Đề tài nghiên cứu trong nước: ..........................................................................28 2.3.3. Khoảng trống các nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo của luận văn:...32 CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...............................................................36 3.1. Xây dựng giả thuyết:...............................................................................................36 3.1.1. Dòng tiền hoạt động kinh doanh của công ty:..................................................36 3.1.2. Đòn bẩy tài chính:.............................................................................................37 3.1.3. Quy mô công ty: ...............................................................................................37 3.1.4. Tỷ lệ vốn lưu động ròng trên tài sản ngắn hạn:................................................38 3.1.5. Lợi nhuận giữ lại chia tổng tài sản ...................................................................39 3.1.6. Lợi nhuận trước thuế và lãi vay chia cho tổng tài sản......................................40 3.1.7. Dòng tiền hoạt động kinh doanh chia tổng nợ..................................................40 3.2. Đề xuất mô hình nghiên cứu:..................................................................................41 3.2.1. Điều kiện của dữ liệu thu thập và biến lựa chọn trong mô hình nghiên cứu:...41 3.2.2. Xây dựng mô hình nghiên cứu: ........................................................................41 3.2.2.1. Mô hình nghiên cứu tổng quát: ..................................................................41 3.2.2.2. Mô hình nghiên cứu cụ thể:........................................................................42 3.2.3. Đo lường các biến:............................................................................................42 3.2.3.1. Đo lường biến phụ thuộc:...........................................................................42 3.2.3.2. Đo lường biến độc lập:...............................................................................43 3.3. Dữ liệu nghiên cứu:.................................................................................................46 3.3.1. Dữ liệu thu thập: ...............................................................................................46 3.3.2. Xử lý dữ liệu:....................................................................................................47 3.4. Phương pháp hồi quy: .............................................................................................47 3.4.1. Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng:..................................................................47 3.4.2. Trình tự thực hiện nghiên cứu định lượng:.......................................................47 3.4.2.1. Phân tích thống kê mô tả:...........................................................................48 3.4.2.2. Phân tích hồi quy:.......................................................................................48 vii
Page 10
CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .........................................................................51 4.1. Thống kê mô tả các biến định lượng trong mô hình...............................................51 4.2. Phân tích ma trận tương quan..................................................................................52 4.3. Phân tích mô hình hồi quy ......................................................................................54 4.4. Giải thích các biến độc lập:.....................................................................................58 4.5. Tình hình kiệt quệ tài chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam: ............................................................................................................63 CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP .....................................................................65 5.1. Kết luận về các nhân tố tác động đến kiệt quệ tài chính:........................................65 5.2. Giải pháp:................................................................................................................67 5.3. Những hạn mặt còn hạn chế của nghiên cứu:.........................................................73 5.4. Gợi ý hướng nghiên cứu trong tương lai: ...............................................................73 viii
Page 11
DANH MỤC BẢNG BIỂU Biểu đồ 1. Số doanh nghiệp thành lập mới và phá sản tại Việt Nam ..................................1 Bảng 2.1. Các giai đoạn của trạng thái kiệt quệ tài chính trong doanh nghiệp....................8 Bảng 2.2. Cơ cấu nguồn vốn trong doanh nghiệp tiếp cận theo đối tượng sở hữu………12 Bảng 2.3. Cơ cấu vốn trong doanh nghiệp tiếp cận theo thời hạn hoàn trả.......................13 Bảng 2.4. Kết quả nghiên cứu của Huỳnh Cát Tường (2008) ..........................................28 Bảng 2.5. Tổng hợp kết quả những nghiên cứu có liên quan đến đề tài ...........................31 Bảng 3.1. Tổng hợp các biến độc lập…………………………………………………..44 Bảng 4. 1 Thống kê mô tả các biến định lượng trong mô hình.........................................51 Bảng 4. 2. Phân tích ma trận tương quan giữa các biến trong mô hình ............................53 Bảng 4. 3. Kiểm định Hausman với mô hình số 1 ...........................................................54 Bảng 4. 4. Kiểm định Hausman với mô hình số 2 ...........................................................54 Bảng 4. 5. Kiểm định FEM với mô hình số 1 ..................................................................55 Bảng 4. 6. Kiểm định FEM với mô hình số 2 ..................................................................55 Bảng 4. 7. Kết quả kiểm định Wald cho mô hình số 1 .....................................................56 Bảng 4. 8. Kết quả kiểm định Wald cho mô hình số 2 .....................................................56 Bảng 4. 9. Kết quả khả năng dự báo của mô hình số 1 .....................................................57 Bảng 4.10. Kết quả khả năng dự báo của mô hình số 1 ...................................................58 Bảng 4.11. Vai trò ảnh hưởng của các yếu tố trong mô hình nghiên cứu .........................62 Bảng 4.12. Vai trò ảnh hưởng của các yếu tố trong mô hình khi P0 thay đổi ....................62 Bảng 6.1. Xếp hạng trái phiếu Hoa Kỳ quy đổi dựa trên EMS .........................................xi Bảng 6.2. Kết quả phân loại của mẫu gốc ......................................................................xiii Bảng 6.3. Kết quả phân loại mẫu cho thời gian hai năm trước khi phá sản .....................xiv Bảng 6.4. Kết quả sắp xếp mẫu thứ cấp của các công ty phá sản ....................................xiv Bảng 6.5. Mô hình điều chỉnh Z’-Score: Phân loại kết quả, trung bình nhóm, ranh giới điểm phân biệt................................................................................................................xix Bảng 6.6. Xếp hạng trái phiếu Hoa Kỳ quy đổi dựa trên EMS ........................................xx ix
Affichage des 11 premières pages. Téléchargez le document pour le voir en entier.
Commentaires (0)
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !