Page 1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------ PHAN BẢO DƢƠNG BÁO CHÍ CÀ MAU VỚI VIỆC GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG, ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO THANH NIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ Cà Mau – 2020
Contenu du document
Page 2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------ PHAN BẢO DƢƠNG BÁO CHÍ CÀ MAU VỚI VIỆC GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG, ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO THANH NIÊN Chuyên ngành: Báo chí học (định hướng ứng dụng) Mã số: 8320101.01 (UD) LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ Chủ tịch Hội đồng chấm luận văn Ngƣời hƣớng dẫn khoa học thạc sĩ khoa học PGS. TS Đinh Văn Hƣờng TS. Dƣơng Văn Thắng Cà Mau – 2020
Page 3
LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Dương Văn Thắng. Các số liệu thống kê, kết quả nghiên cứu, phát hiện mới là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây. Luận văn có sử dụng, phát triển, kế thừa một số tư liệu, số liệu, kết quả nghiên cứu từ các sách, giáo trình, tài liệu…liên quan đến nội dung đề tài. Tác giả luận văn Phan Bảo Dương
Page 4
LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập và thực hiện luận văn Cao học, tôi đã nhận được rất nhiều sự chỉ dẫn nhiệt tình của quý Thầy, Cô giáo Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội). Tôi vô cùng quý trọng, biết ơn sự chỉ dẫn đó và xin trân trọng gửi lời tri ân đến toàn thể quý Thầy, Cô giáo. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy Tiến sĩ Dương Văn Thắng - với những kiến thức uyên bác và kinh nghiệm của mình, Thầy đã tận tâm, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn. Và hơn hết, trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã được lĩnh hội, học tập ở Thầy một tinh thần nghiên cứu nghiêm túc, thái độ làm việc khoa học, chặt chẽ và hiệu quả. Xin được gửi đến Thầy sự kính trọng và lời cảm ơn chân thành. Xin trân trọng cảm ơn Ban Biên tập, Ban Giám đốc, phóng viên, biên tập viên các cơ quan Báo Cà Mau, Báo ảnh Đất Mũi, Đài Phát thanh – Truyền hình Cà Mau đã nhiệt tình hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học của mình. Xin cảm ơn gia đình, những người thân yêu và bạn bè đã luôn tin tưởng, động viên, ủng hộ, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn. Trong quá trình thực hiện đề tài luận văn, chắc chắn rằng không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót nhất định. Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp, chỉ bảo của Hội đồng Khoa học, quý Thầy, Cô giáo để luận văn hoàn thiện hơn và có chất lượng tốt nhất. Cà Mau, tháng 10 năm 2020 Phan Bảo Dương
Page 5
MỤC LỤC MỞ ĐẦU ....................................................................................................................5 1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................................5 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ......................................................................................7 3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................................10 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ............................................................................10 5. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................................11 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn..................................................................................12 7. Kết cấu của luận văn .............................................................................................12 Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN BÁO CHÍ VỚI VIỆC GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG, ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO THANH NIÊN..........................13 1.1. Một số vấn đề tổng quan về giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên .........................................................................................................13 1.1.1. Khái niệm, vị trí, vai trò của thanh niên.........................................................13 1.1.2. Lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống của thanh niên.................................14 1.1.3. Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên ..................16 1.1.4. Tầm quan trọng của việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên..................................................................................................................18 1.2. Cơ sở lý luận báo chí liên quan đến vấn đề nghiên cứu ...............................19 1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ giáo dục chính trị, tư tưởng của báo chí .....................19 1.2.2. Tác động của báo chí đến đời sống xã hội dưới góc nhìn của lý thuyết truyền thông..........................................................................................................................21 1.3. Quan điểm của Đảng, Nhà nƣớc và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về vai trò của báo chí với việc giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên ...........24 1.3.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước.................................................................24 1.3.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của báo chí với việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên ...................................................................26 1.4. Vai trò, nhiệm vụ và những yếu tố tác động, ảnh hƣởng tới việc giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí.......................29 1.4.1. Vai trò, nhiệm vụ.............................................................................................29 1
Page 6
1.4.2. Những yếu tố tác động ....................................................................................31 Tiểu kết Chƣơng 1...................................................................................................37 Chƣơng 2. THỰC TRẠNG THÔNG TIN GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG, ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO THANH NIÊN TRÊN BÁO CHÍ CÀ MAU 39 2.1. Mấy nét khái quát về thanh niên Cà Mau, Báo chí Cà Mau và công tác lãnh đạo, chỉ đạo giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên ở Cà Mau .........................................................................................................39 2.1.1. Khái quát về thanh niên Cà Mau ....................................................................39 2.1.2. Khái quát báo chí Cà Mau..............................................................................40 2.1.3. Quan điểm, nhận thức của Đảng bộ, chính quyền tỉnh Cà Mau về công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên .............................45 2.2. Thực trạng thông tin giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau............................................................................47 2.2.1. Nội dung thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau..........................................................................................47 2.2.2. Hình thức thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau ...............................................................................52 2.2.3. Kết quả khảo sát về thực trạng thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau...................................................55 2.3. Đánh giá, nhận xét chung về thực trạng thông tin giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau............................64 2.3.1. Ưu điểm và nguyên nhân.................................................................................64 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân.................................................................................69 Tiểu kết Chƣơng 2...................................................................................................72 Chƣơng 3. GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ CÀ MAU ĐỐI VỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG, ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO THANH NIÊN...................................................................................74 3.1. Những vấn đề đặt ra đối với việc giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên của báo chí Cà Mau giai đoạn hiện nay.............................74 3.1.1. Thời cơ và thách thức đối với báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên kỷ thuật số74 2
Page 7
3.1.2. Thời cơ và thách thức đối với báo chí Cà Mau trong việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên...........................................................77 3.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của báo chí Cà Mau đối với công tác giáo dục lý tƣởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên .........78 3.2.1. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý về báo chí ở Cà Mau78 3.2.2. Đổi mới nội dung, đa dạng hình thức và nâng cao chất lượng thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên đối với các cơ quan báo chí Cà Mau................................................................................................................81 3.2.4. Xây dựng đội ngũ phóng viên, biên tập viên phụ trách mảng đề tài về thanh niên có trình độ chuyên môn và bản lĩnh chính trị đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới....................................................................................................84 3.2.5. Phát huy vai trò của thanh niên Cà Mau trong việc tự học tập, tự tu dưỡng đạo đức, lối sống nhằm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.............................................................................86 3.3. Một số đề xuất, khuyến nghị ...........................................................................89 Tiểu kết Chƣơng 3...................................................................................................90 KẾT LUẬN..............................................................................................................92 TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................96 PHỤ LỤC...............................................................................................................100 3
Page 8
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Mức độ theo dõi của thanh niên đối với báo chí Cà Mau ........................57 Bảng 2.2: Mức độ quan tâm của thanh niên về các nội dung giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau ...................................58 Bảng 2.3: Sự hấp dẫn của thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau .........................................................................58 Bảng 2.4: Hiệu quả tiếp nhận các thông tin giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau ................................................................................59 Bảng 2.5: Hệ thống các bài viết, phóng sự thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau .............................................63 Bảng 2.6: Tần suất xuất bản thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên báo chí Cà Mau .................................................................64 Biểu 2.1: Số lượng tin, bài trên Báo Cà Mau từ tháng 01/2018 đến tháng 6/2019...55 Biểu 2.2: Số lượng tin, bài trên Báo ảnh Đất Mũi từ tháng 01/2018 đến tháng 6/2019........................................................................................................................56 Biểu 2.3: Số kỳ, đề tài, thời lượng phát sóng của Chuyên đề “Tạp chí tuổi trẻ” trên tổng số chuyên đề chung của Đài PT-TH Cà Mau từ tháng 01/2018 đến tháng 6/2019........................................................................................................................56 Biểu 2.4: Thống kê đánh giá nội dung thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên .....................................................................................60 Biểu 2.5: Thống kê đánh giá sự phong phú, đa dạng về nội dung thông tin giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên.............................................61 Biểu 2.6: Thống kê đánh giá các thể loại bài viết, phóng sự về giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên ...........................................................62 Biểu 2.7: Thống kê đánh giá đề tài phản ánh trong các bài viết, phóng sự về giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên ......................................63 4
Page 9
MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Là người sáng lập, rèn luyện và lãnh đạo Đảng ta, đồng thời là người khai sinh, người thầy của nền báo chí cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định nhà cách mạng và nhà báo thống nhất và hòa quyện làm một. Cũng không phải ngẫu nhiên mà ngay từ khi đất nước còn trong đêm đen nô lệ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu tư tưởng: Muốn thức tỉnh một dân tộc trước hết phải thức tỉnh thanh niên. Càng không phải ngẫu nhiên khi thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, đồng thời với việc cho ra đời Báo Thanh niên (21/6/1925) và Người thường nói: cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng, cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ. Vì vậy mà trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhiều tác phẩm báo chí đã thực sự là "lời hịch cách mạng", "tiếng gọi non sông" thúc giục đồng bào cả nước cùng ra trận. Vào những năm đầu khi nước ta giành được độc lập, Người dạy: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”, “nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên”. Trước lúc đi xa, Người đã căn dặn: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Bước vào thời kỳ đổi mới, báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục có những đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, đặc biệt là việc góp phần giáo dục toàn diện thế hệ trẻ về đạo đức, lối sống, lý tưởng cách mạng, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa. Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, trong bài viết với nhan đề: “Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước”, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Càng đi vào phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế, nhà báo càng phải nêu cao tính tiên phong trên mặt trận tư tưởng, tiếp thu các giá trị văn hóa tiên tiến của nhân loại, chống lại thứ 5
Page 10
"văn hóa" lai căng, đồi bại, xa lạ với thuần phong mỹ tục của dân tộc, giữ gìn và phát huy những giá trị đạo đức, bản sắc văn hóa Việt Nam, làm cho mọi người, nhất là thế hệ trẻ, hình thành và phát triển nhân cách, lối sống, đạo đức, tâm hồn của con người Việt Nam”. Trong thời đại công nghệ 4.0, báo chí càng có vai trò tác động mạnh mẽ, sâu sắc tới sự phát triển trí tuệ, hình thành nhân sinh quan, thế giới quan, bồi đắp tình cảm nhân văn, là phương tiện học tập, khai trí, giải trí hữu hiệu cho thanh niên và mọi tầng lớp nhân dân. Với tính chất đa dạng, phong phú, đa chiều, cập nhật của thông tin, thanh niên có thể tìm thấy ở đó nguồn tri thức quý giá, kĩ năng sống vô tận. Có thể nói, nếu biết khai thác đúng, hiệu quả các lĩnh vực hoạt động của báo chí, thanh niên sẽ tìm thấy ở đó “người thầy vĩ đại” của mình. Xã hội càng phát triển thì báo chí càng có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống hằng ngày của mỗi quốc gia, dân tộc. Đó vừa là niềm vinh dự lớn, vừa đặt ra những yêu cầu và trách nhiệm nặng nề đối với những người làm báo, việc định hướng thông tin sao cho có ý nghĩa giáo dục, nâng cao hiểu biết nhiều mặt cũng như góp phần trau dồi đạo đức, nhân cách và lối sống lành mạnh cho thanh niên phải trở thành nhiệm vụ quan trọng và cấp bách cần được đặt ra đối với mọi cơ quan báo chí. Trong thời gian qua, cùng với báo chí cả nước, báo chí Cà Mau luôn nhận thức sâu sắc và thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình, chủ động, tích cực thực hiện tốt công tác giáo dục thế hệ trẻ trong tỉnh, góp phần định hướng, hình thành lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, tuân thủ pháp luật, từng bước hoàn thiện nhân cách của thanh niên; chú trọng đổi mới nội dung, phương thức giáo dục, kịp thời phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, phát huy tính tích cực, tự giác trong tự bồi dưỡng, tự giáo dục rèn luyện của thanh niên. Các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương thường xuyên được các cơ quan báo chí Cà Mau truyền tải tới thanh niên, qua đó, đóng góp quan trọng vào việc định hướng, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trong tỉnh. 6
Page 11
Tuy nhiên, cần phải khách quan để nhìn nhận rằng, bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên của báo chí Cà Mau thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đang đặt ra trong điều kiện mới. Mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên thông qua hoạt động báo chí chưa được các cơ quan báo chí địa phương quan tâm đúng mức, chất lượng của thông tin còn nghèo nàn, đơn điệu và lạc hậu. Mặt khác, từ mặt trái của kinh tế thị trường, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng đã làm cho một bộ phận không nhỏ thanh niên bị tha hóa, suy thoái về đạo đức, sống thực dụng, thiếu lý tưởng, giảm sút niềm tin, có biểu hiện lệch lạc, quá coi trọng giá trị vật chất, bản lĩnh chính trị non kém, dao động về lập trường tư tưởng, thờ ơ chính trị “phai Đoàn, nhạt Đảng”, dễ bị kích động, dễ bị lôi kéo tham gia vào các hoạt động trái pháp luật. Những vấn đề nêu trên là hồi chuông báo động về công tác thanh niên, đặc biệt là nhiệm vụ giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên - một nhiệm vụ mang tính sống còn của Đảng, của chế độ, quyết định tương lai, cơ đồ của dân tộc. Vấn đề này đã và đang đặt ra cho toàn bộ hệ thống chính trị của địa phương, trong đó có vai trò của ngành báo chí Cà Mau - cơ quan ngôn luận của Đảng, tiếng nói của nhân dân Cà Mau. Cho đến nay, ở tỉnh Cà Mau chưa có công trình nào nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện về vấn đề này, mạnh dạn làm rõ thực trạng, đề ra giải pháp, khuyến nghị nhằm phát huy hơn nữa vai trò, sứ mệnh của báo chí với việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trên địa bàn tỉnh. Chính vì lý do trên, tác giả chọn vấn đề “Báo chí Cà Mau với việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên” làm đề tài nghiên cứu của mình, hy vọng sẽ góp một phần vào việc giải quyết vấn đề cấp thiết mà đề tài đặt ra. 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Theo tìm hiểu của tác giả, ở nước ta trong thời gian qua đã có nhiều nhà khoa học và giới tri thức viết nhiều tác phẩm nghiên cứu khoa học về cơ sở lý luận và những vấn đề thực tiễn trong lĩnh vực báo chí, vấn đề thanh niên và công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên. Có thể kể đến các tác 7
Affichage des 11 premières pages. Téléchargez le document pour le voir en entier.
Commentaires (0)
Aucun commentaire pour le moment. Soyez le premier !