§å ¸n tèt nghiÖp Tæng quan vµ øng dông cña Zeolite Lêi c¶m ¬n. Em xin ch©n thµnh ¬n thÇy §µo Quèc Tuú ® tËn t×nh h · íng dÉn vµ chØ b¶o em, còng nh cung cÊp nh÷ng th«ng tin vÒ tµi liÖu ®Ó em hoµn thµnh ®å ¸n nµy. Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n GS – TS §µo V¨n Têng cïng c¸c thÇy c« trong bé m«n C«ng NghÖ H÷u C¬ Hãa DÇu trêng §ai Häc B¸ch Khoa Hµ Néi.® t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó em hoµn thµnh ®å ¸n nµy. · §ång thêi còng xin c¶m ¬n c¸c b¹n vµ anh chÞ ® gióp ®ì em trong · viÖc t×m tµi liÖu vµ nh÷ng ý tëng gãp phÇn hoµn thµnh ®å ¸n nµy. Hµ Néi, ngµy 30 th¸ng 3 n¨m 2005 Sinh viªn thùc hiÖn Vò ThÞ Hoµi Sinh viªn: Vò ThÞ Hoµi 1 §å ¸n tèt nghiÖp Tæng quan vµ øng dông cña Zeolite Më ®Çu Tríc ®©y trong nhiÒu qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ hydrocacbon ngêi ta ®Òu sö dông nhiÒu lo¹i xóc t¸c kh¸c nhau, nh×n chung c¸c lo¹i xóc t¸c ®ã ®Òu kh«ng ®em l¹i hiÖu xuÊt cao mµ cßn khã t¸i sinh sau khi ®em sö dông. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, c¸c vËt liÖu r©y ph©n tö ngµy cµng ®ãng vai trß quan träng trong xóc t¸c c«ng nghiÖp, ®Æc biÖt lµ Zeolit. Nã cµng ngµy cµng thay thÕ vÞ trÝ c¸c lo¹i xóc t¸c tríc ®©y, v× thÕ ®· thu hót ®îc sù chó ý cña nhiÒu nhµ khoa häc trªn thÕ giíi ( Lîng xóc t¸c Zeolit ®· sö dông trong n¨m 1978 vµ kho¶ng 474.000T/n cho nhiÒu qu¸ tr×nh n¨m 1985 : 636.000T/n). Zeolit lµ mét lo¹i v« c¬ ®îc t×m thÊy trong tù nhiªn ( kho¶ng 40 cÊu tróc zeolit kh¸c nhau vµ mét sè ®îc tæng hîp tõ nhiÒu nguyªn liÖu kh¸c nhau nh ®i tõ Si, Al riªng lÎ, cao lanh ( 200 lo¹i zeolit tæng hîp)[1] chóng ®îc øng dông réng r·i trong nhiÒu lÜnh vùc khoa häc còng nh c«ng nghiÖp víi vai trß chÝnh lµ chÊt xóc t¸c, chÊt hÊp phô vµ trao ®æi ion. Chóng cßn ®îc sö dông ®Ó t¸ch vµ lµm s¹ch khÝ, t¸ch ion phãng x¹ tõ c¸c chÊt th¶i phãng x¹ vµ ®Æc biÖt lµ xóc t¸c cho nhiÒu qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ hydrocacbon. ChÝnh nhê nh÷ng ®Æc tÝnh næi tréi cña nã so víi c¸c lo¹i xóc t¸c kh¸c nh: bÒ mÆt riªng lín, cã thÓ ®iÒu chØnh ®îc lùc axit vµ nång ®é t©m axit, cÊu tróc tinh thÎ xèp víi kÝch thíc mao qu¶n ®ång ®Òu phï hîp v¬I nhiÒu lo¹i ph©n tö cã kÝch cì tõ 5Ao - 12Ao vµ kh¶ n¨ng biÕn tÝnh tèt.. Do ®ã Zeolit ®îc ®¸nh gi¸ lµ lo¹i xóc t¸c cã ®é bÒn, ho¹t tÝnh vµ chän läc cao. ViÖc t×m ra Zeolit tù nhiªn vµ tæng hîp ®îc chóng ®· t¹o nªn bíc ngoÆt lín trong c«ng nghiÖp ho¸ häc, ®Æc biÖt trong ngµnh dÇu khÝ. Sù Sinh viªn: Vò ThÞ Hoµi 2 §å ¸n tèt nghiÖp Tæng quan vµ øng dông cña Zeolite øng dông Zeolit lµm t¨ng c¶ vÒ sè lîng vµ chÊt lîng cña s¶n phÈm dÇu khÝ. Nã ®îc sö dông trong hÇu hÕt c¸c c«ng ®o¹n quan träng nh: - cracking - Oligome ho¸ - Alkyl ho¸ - Th¬m ho¸ c¸c alkan, aklen - Izome hãa HiÖn nay, Zeolit chiÕm kho¶ng 95% tæng lîng xóc t¸c trong läc vµ ho¸ dÇu.( Tõ läc dÇu truyÒn thèng sang c¸c qu¸ tr×nh chÕ biÕn nguyªn liÖu míi). Zeolit ®· chiÕm vÞ trÝ quan träng trong c«ng nghiÖp ho¸ häc còng nh ho¸ dÇu v× thÕ trong ®å an tèt nghiÖp nµy em xin phÐp giíi thiÖu tæng quan vÒ Zeolit vµ vai trß xóc t¸c cña nã trong läc vµ ho¸ dÇu. Sinh viªn: Vò ThÞ Hoµi 3