ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ GIAO THÔNG VẬN TẢI KHOA CHÍNH TRỊ - QPAN - GDTC ---------- TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN Câu hỏi tiểu luận: Trình bày mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức? Từ đó anh (chị) liên hệ vấn đề này vào mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với văn hóa tinh thần ở Việt Nam? Sinh viên thực hiện: Đào Trung Hiếu Mã sinh viên: 72DCCN20108 Lớp: 72DCCO21 Khóa: 72 Giảng viên hướng dẫn: TS. Trần Thị Tâm HÀ NỘI – 2022 MỤC LỤC MỞ ĐẦU ..............................................................................................................1 NỘI DUNG CHƯƠNG I: MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC …………………………………………………………………………..2 1.1. Vật chất ………………………………………………….………………..2 1.1.1. Định nghĩa vật chất ……………………………………………………2 1.1.2. Các hình thức tồn tại của vật chất ……………………………………...3 1.2. Ý thức ……………………………………………………………………..3 1.2.1. Nguồn gốc của ý thức ………………………………………………….3 1.2.2. Bản chất của ý thức …………………………………………………….4 1.2.3. Kết cấu của ý thức …………………………….……………………….4 1.3. Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức …………………………6 1.3.1. Vật chất quyết định ý thức …………………………………………….6 1.3.2. Ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất ………….8 1.3.3. Ý nghĩa phương pháp luận ……………………………………………..9 CHƯƠNG II: MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN KINH TẾ VỚI VĂN HÓA TINH THẦN Ở VIỆT NAM ………………………………………….10 2.1. Sự tác động của kinh tế đối với văn hóa …………………………...……10 2.2. Sự tác động của văn hóa đối với kinh tế ………………………………...12 KẾT LUẬN …………………………………………………...………………14 TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………..……15 LỜI MỞ ĐẦU Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là “ vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là của triết học hiện đại”. Tùy theo lập trường thế giới quan khác nhau, khi giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức mà hình thành hai đường lối cơ bản trong triết học là chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm. Khẳng định nguyên tắc tính đảng trong triết học, V.I. Lênin đã viết: “Triết học hiện đại cũng có tính đảng như triết học hai nghìn năm về trước. Những đảng phái đang đấu tranh với nhau, về thực chất, mặc dù thực chất đó bị che giấu bằng những nhãn hiệu mới của thủ đoạn lang băm hoặc tính phi đảng ngu xuẩn - là chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm”. Thế giới xung quanh ta có vô vàn sự vật và hiện tượng phong phú và đa dạng. Nhưng dù phong phú và đa dạng đến đâu thì cũng quy về hai lĩnh vực: vật chất và ý thức. Có rất nhiều quan điểm triết học xoay quanh vấn đế về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, nhưng chỉ có quan điểm triết học Mác - Lênin là đúng và đầy đủ đó là: vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau. Vật chất quyết định sự ra đời của ý thức, đồng thời ý thức tác động trở lại vật chất. Trước năm 1986, đất nước ta đã gặp rất nhiều khó khăn bởi một nền kinh tế trì trệ, một hệ thống quản lý yếu kém cũng là do một phần không nhận thức đúng và đầy đủ về mối quan hệ giữa vận chất và ý thức. Vấn đề này đã được nhận thực đúng sau đổi mới ở đại hội VI, và quả nhiên đã giành rất nhiều thành công sau khi đã chuyển nền kinh tế từ cơ chế quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Với mong muốn tìm hiểu thêm về vấn đề này, em đã chọn đề tài: “Trình bày mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức, từ đó liên hệ vấn đề này vào mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với văn hóa tinh thần ở Việt Nam”.