Generating preview...
Ỗ [ BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI ĐỖ XUÂN ĐOÀI ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN VAI TRÒ CỦA RAG TRONG VIỆC NÂNG CAO TÍNH MINH BẠCH VÀ ĐỘ TIN CẬY CỦA MÔ HÌNH NGÔN NGỮ LỚN ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP THẠC SĨ HỆ THỐNG THÔNG TIN Ệ H Đ Ỗ X U Â N Đ O ÀI H Ệ T H Ố N G T H Ô N G TIN 2 0 2 6 Hà Nội – 2026
BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI ĐỖ XUÂN ĐOÀI ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN VAI TRÒ CỦA RAG TRONG VIỆC NÂNG CAO TÍNH MINH BẠCH VÀ ĐỘ TIN CẬY CỦA MÔ HÌNH NGÔN NGỮ LỚN Ngành Hệ thống thông tin Mã số: 8480104 ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP THẠC SĨ HỆ THỐNG THÔNG TIN NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS Đỗ Mạnh Hùng Hà Nội – 2026
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề án tốt nghiệp thạc sĩ này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung được trình bày trong đề án là hoàn toàn trung thực và được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đỗ Mạnh Hùng. Những nội dung nghiên cứu, phân tích và trình bày trong đề án được tôi tự tìm hiểu, nghiên cứu và thực hiện. Các số liệu, bảng biểu và hình ảnh phục vụ cho việc phân tích, đánh giá trong đề án được thu thập từ các nguồn tài liệu khác nhau và đã được ghi chú rõ ràng trong danh mục tài liệu tham khảo hoặc chú thích trực tiếp dưới các bảng, hình minh họa. Đối với các tài liệu được sử dụng để diễn giải, làm rõ thêm các luận điểm nghiên cứu và trình bày trong phần phụ lục, nguồn gốc dữ liệu cũng đã được chú thích đầy đủ theo đúng quy định. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực và chính xác của các nội dung được trình bày trong đề án này. Hà Nội, ngày 20 tháng 01 năm 2026 Học viên thực hiện Đỗ Xuân Đoài
ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Đỗ Mạnh Hùng đã tin tưởng, hướng dẫn và tạo điều kiện cho tôi được lựa chọn và thực hiện đề tài “Đánh giá tổng quan vai trò của RAG trong việc nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của mô hình ngôn ngữ lớn’'. Trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề án, thầy đã tận tình chỉ bảo, định hướng và đóng góp nhiều ý kiến quý báu, giúp tôi từng bước hoàn thiện nội dung đề án. Thông qua quá trình thực hiện đề tài, tôi đã có cơ hội tiếp cận và tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn và kiến trúc RAG. Những kiến thức, kinh nghiệm và lời khuyên của thầy đã giúp tôi nâng cao năng lực nghiên cứu, đồng thời hoàn thành đề án một cách hiệu quả và đúng định hướng. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tập thể các thầy cô giáo, các cán bộ giảng dạy và các học viên trong chương trình đào tạo đã luôn quan tâm, hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Đề án này không chỉ giúp tôi củng cố kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiên cứu khoa học, mà còn tạo cơ hội để tôi vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn. Tôi tin rằng những kết quả và kinh nghiệm thu được từ đề án sẽ có giá trị thiết thực và có thể áp dụng trong công việc cũng như nghiên cứu của tôi trong tương lai. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô và những cá nhân đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề án tốt nghiệp thạc sĩ này. Hà Nội, ngày 20 tháng 01 năm 2026 Học viên thực hiện Đỗ Xuân Đoài
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.................................................................................................i LỜI CẢM ƠN......................................................................................................ii MỤC LỤC...........................................................................................................iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT..........................................................................xi DANH MỤC CÁC HÌNH.................................................................................xii LỜI MỞ ĐẦU...................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài............................................................................................1 2. Mục tiêu nghiên cứu.......................................................................................2 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..................................................................2 4. Phương pháp nghiên cứu................................................................................3 5. Cấu trúc của đề án..........................................................................................4 CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHUNG NGHIÊN CỨU.......................6 1.1. MÔ HÌNH NGÔN NGỮ LỚN (LARGE LANGUAGE MODELS – LLMS): NỀN TẢNG LÝ THUYẾT VÀ BẢN CHẤT XÁC SUẤT..............6 1.1.1. MÔ HÌNH NGÔN NGỮ DƯỚI GÓC NHÌN XÁC SUẤT..................6 1.1.2. TỪ MÔ HÌNH NGÔN NGỮ TRUYỀN THỐNG ĐẾN TRANSFORMER VÀ LLMS........................................................................................................ 7 1.1.3. LLMS KHÔNG “HIỂU”: GIỚI HẠN NHẬN THỨC TỪ BẢN CHẤT XÁC SUẤT...................................................................................................10 1.1.4. BIỂU DIỄN TRI THỨC NGẦM VÀ GIỚI HẠN TRUY VẾT.........10 1.1.5. BẤT ĐỊNH, ĐỘ TỰ TIN GIẢ VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO THÔNG TIN .......................................................................................................................11 1.1.6. HỆ QUẢ CỦA LLMS ĐỐI VỚI HỆ THỐNG THÔNG TIN............11 1.1.7. TIỂU KẾT MỤC 1.1...........................................................................11 1.2. MINH BẠCH TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN VÀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO HIỆN ĐẠI...............................................................................................12
iv 1.2.1. MINH BẠCH TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN: TIẾP CẬN TỪ GỐC IS..........................................................................................................12 1.2.2. EXPLAINABILITY, INTERPRETABILITY VÀTRANSPARENCY: PHÂN BIỆT HỌC THUẬT........................................................................14 1.2.3. MINH BẠCH Ở CẤP ĐỘ MÔ HÌNH VÀ CẤP ĐỘ HỆ THỐNG....15 1.2.4. MINH BẠCH, NIỀM TIN VÀ SỰ CHẤP NHẬN CỦA NGƯỜI DÙNG15 1.2.5. MINH BẠCH, TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH VÀ TUÂN THỦ.....16 1.2.6. TIỂU KẾT MỤC 1.2...........................................................................16 1.3. ĐỘ TIN CẬY (TRUSTWORTHINESS) VÀ HIỆN TƯỢNG HALLUCINATION TRONG MÔ HÌNH NGÔN NGỮ LỚN...................17 1.3.1. TRUSTWORTHINESS TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN VÀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO.........................................................................................17 1.3.2. HALLUCINATION TRONG LLMS: PHÂN LOẠI VÀ ĐẶC TRƯNG 18 1.3.3. VÌ SAO HALLUCINATION LÀ HIỆN TƯỢNG TẤT YẾU CỦA LLMS 19 1.3.4. TÁC ĐỘNG CỦA HALLUCINATION ĐẾN ĐỘ TIN CẬY HỆ THỐNG 19 1.3.5. RỦI RO CỦA HALLUCINATION ĐỐI VỚI DSS VÀ KMS...........20 1.3.6. TIỂU KẾT MỤC 1.3...........................................................................20 1.4. RETRIEVAL-AUGMENTED GENERATION (RAG) NHƯ MỘT CHIẾN LƯỢC TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN..................................20 1.4.1. ĐỘNG CƠ RA ĐỜI CỦA RETRIEVAL-AUGMENTED GENERATION 21 1.4.2. RAG NHƯ MỘT KIẾN TRÚC LAI GHÉP TRUY XUẤT – SINH..21 1.4.3. RAG NHƯ MỘT LỚP TRUNG GIAN TRI THỨC TRONG HTTT.22 1.4.4. VAI TRÒ CỦA RAG TRONG NÂNG CAO MINH BẠCH HỆ THỐNG 22
v 1.4.5. VAI TRÒ CỦA RAG TRONG NÂNG CAO ĐỘ TIN CẬY VÀ GIẢM HALLUCINATION......................................................................................23 1.4.6. RAG NHƯ MỘT CHIẾN LƯỢC TÍCH HỢP LLMS TRONG HTTT23 1.4.7. TIỂU KẾT MỤC 1.4...........................................................................24 1.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG I..........................................................................24 CHƯƠNG II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN HỆ THỐNG..26 2.1. LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ ĐỊNH HƯỚNG TIẾP CẬN.......................................................................................................26 2.1.1. ĐẶC THÙ CỦA BÀI TOÁN NGHIÊN CỨU TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN................................................................................................. 26 2.1.2. TỔNG QUAN HỆ THỐNG TRONG NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG THÔNG TIN................................................................................................. 26 2.1.3. PHÂN BIỆT TỔNG QUAN HỆ THỐNG VÀ TỔNG QUAN TƯỜNG THUẬT.........................................................................................27 2.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI TỔNG QUAN...................27 2.2.1. XÁC ĐỊNH CÂU HỎI NGHIÊN CỨU..............................................27 2.2.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU..................................................................28 2.3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN HỆ THỐNG....................28 2.3.1. KHUNG PHƯƠNG PHÁP LUẬN PRISMA.....................................28 2.3.2. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN HỆ THỐNG...............28 2.4. CHIẾN LƯỢC TÌM KIẾM TÀI LIỆU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU........29 2.4.1. LỰA CHỌN CƠ SỞ DỮ LIỆU KHOA HỌC....................................29 2.4.2. XÂY DỰNG TỪ KHÓA VÀ CHUỖI TÌM KIẾM............................29 2.4.3. GIỚI HẠN THỜI GIAN VÀ PHẠM VI NGÔN NGỮ......................30 2.5. TIÊU CHÍ LỰA CHỌN VÀ LOẠI TRỪ TÀI LIỆU...........................30 2.5.1. TIÊU CHÍ LỰA CHỌN TÀI LIỆU....................................................31 2.5.2. TIÊU CHÍ LOẠI TRỪ TÀI LIỆU......................................................31 2.6. QUY TRÌNH SÀNG LỌC VÀ LỰA CHỌN TÀI LIỆU THEO PRISMA31
vi 2.6.1. CÁC BƯỚC SÀNG LỌC...................................................................31 2.6.2. ĐẢM BẢO TÍNH KHÁCH QUAN TRONG SÀNG LỌC................32 2.7. PHƯƠNG PHÁP TRÍCH XUẤT VÀ TỔNG HỢP DỮ LIỆU............32 2.7.1. TRÍCH XUẤT DỮ LIỆU...................................................................32 2.7.2. TỔNG HỢP DỮ LIỆU VÀ XÂY DỰNG KHUNG PHÂN LOẠI....32 2.8. ĐỘ TIN CẬY CỦA NGHIÊN CỨU VÀ CÁC MỐI ĐE DỌA TỚI TÍNH HỢP LỆ...........................................................................................................32 2.8.1. ĐỘ TIN CẬY VÀ KHẢ NĂNG TÁI LẬP.........................................32 2.8.2. CÁC MỐI ĐE DỌA TỚI TÍNH HỢP LỆ...........................................33 2.9. MỞ RỘNG THẢO LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TỔNG QUAN HỆ THỐNG.............................................................................................................. 33 2.9.1. VAI TRÒ CỦA TỔNG QUAN HỆ THỐNG TRONG VIỆC ĐẢM BẢO MINH BẠCH NGHIÊN CỨU..........................................................33 2.9.2. TỔNG QUAN HỆ THỐNG VÀ KHẢ NĂNG TỔNG HỢP TRI THỨC LIÊN NGÀNH..............................................................................................33 2.10. ĐÁNH GIÁ ĐỘ TIN CẬY CỦA NGHIÊN CỨU VÀ CÁC MỐI ĐE DỌA TỚI TÍNH HỢP LỆ..............................................................................34 2.10.1. ĐỘ TIN CẬY VÀ TÍNH TÁI LẬP CỦA NGHIÊN CỨU...............34 2.10.2. CÁC MỐI ĐE DỌA TỚI TÍNH HỢP LỆ NỘI TẠI.........................34 2.10.3. CÁC MỐI ĐE DỌA TỚI TÍNH HỢP LỆ NGOẠI TẠI...................35 2.11. LIÊN KẾT PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỚI PHÂN TÍCH KẾT QUẢ.................................................................................................................35 2.12. TIỂU KẾT CHƯƠNG II......................................................................35 CHƯƠNG III. KẾT QUẢ TỔNG QUAN HỆ THỐNG.................................37 3.1. KẾT QUẢ QUÁ TRÌNH TÌM KIẾM VÀ CHỌN LỌC TÀI LIỆU...37 3.1.1. TỔNG QUAN QUÁ TRÌNH TÌM KIẾM TÀI LIỆU.........................37 3.1.2. LOẠI BỎ TRÙNG LẶP VÀ SÀNG LỌC SƠ BỘ.............................37 3.1.3. ĐÁNH GIÁ TOÀN VĂN VÀ LỰA CHỌN CUỐI CÙNG................37
vii 3.1.4. MINH HỌA QUY TRÌNH CHỌN LỌC THEO PRISMA.................38 3.1.5. PHÂN BỐ TÀI LIỆU THEO THỜI GIAN VÀ LĨNH VỰC.............38 3.1.6. NHẬN ĐỊNH BAN ĐẦU TỪ KẾT QUẢ CHỌN LỌC.....................39 3.2. PHÂN LOẠI CÁC HƯỚNG TIẾP CẬN RETRIEVAL-AUGMENTED GENERATION TRONG NGHIÊN CỨU.......................................................39 3.2.1. NHÓM TIẾP CẬN RAG ĐỊNH HƯỚNG HIỆU NĂNG VÀ ĐỘ CHÍNH XÁC.................................................................................................40 3.2.2. NHÓM TIẾP CẬN RAG ĐỊNH HƯỚNG GIẢM HALLUCINATION VÀ NÂNG CAO ĐỘ TIN CẬY...........................................................................41 3.2.3. NHÓM TIẾP CẬN RAG ĐỊNH HƯỚNG MINH BẠCH VÀ KHẢ NĂNG KIỂM CHỨNG................................................................................42 3.2.4. NHÓM TIẾP CẬN RAG NHƯ MỘT THÀNH PHẦN KIẾN TRÚC TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN.............................................................42 3.2.5. SO SÁNH CÁC NHÓM TIẾP CẬN VÀ NHẬN XÉT TỔNG HỢP. 43 3.2.6. HÀM Ý TỪ KHUNG PHÂN LOẠI ĐỐI VỚI NGHIÊN CỨU VÀ THỰC TIỄN................................................................................................. 43 3.3. VAI TRÒ CỦA RETRIEVAL-AUGMENTED GENERATION TRONG NÂNG CAO TÍNH MINH BẠCH...................................................................44 3.3.1. MINH BẠCH THÔNG QUA CƠ CHẾ TRUY XUẤT VÀ CUNG CẤP NGUỒN THAM CHIẾU..............................................................................44 3.3.2. MINH BẠCH Ở CẤP ĐỘ HỆ THỐNG SO VỚI CẤP ĐỘ MÔ HÌNH TRONG RAG...............................................................................................45 3.3.3. MINH BẠCH VÀ TRẢI NGHIỆM NGƯỜI DÙNG TRONG HỆ THỐNG RAG...............................................................................................46 3.3.4. MINH BẠCH VÀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH TRONG BỐI CẢNH TỔ CHỨC.........................................................................................46 3.3.5. HẠN CHẾ CỦA RAG TRONG VIỆC NÂNG CAO MINH BẠCH. 47
Showing the first 10 pages. Download the document to see it all.
No comments yet. Be the first!
Comments (0)
No comments yet. Be the first!